سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در اقدامی تازه، به دنبال تغییر اساسی در مدل ارائه حمایت‌های خود است. بر این اساس، منابع یارانه نقدی خانوارها دیگر صرفاً به صورت مستقیم پرداخت نمی‌شود، بلکه می‌تواند به عنوان یک «پشتوانه و وثیقه» برای دریافت اعتبار خرید کالا و خدمات مورد استفاده قرار گیرد. این طرح که قرار است با همکاری سکوهای مالی اجرایی شود، می‌تواند نحوه دسترسی یارانه‌بگیران به کالاها را متحول کند.

فراخوان مناقصه؛ دولت به دنبال همکاران جدید

در تازه‌ترین اقدام، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها یک فراخوان مناقصه عمومی دو مرحله‌ای منتشر کرده است. هدف از این فراخوان، جذب و شناسایی «سکوهای ارائه‌دهنده خدمات مالی و کالا» است که بتوانند در اجرای این طرح مشارکت کنند. به عبارت دیگر، دولت به دنبال این است که با اهرم کردن منابع یارانه نقدی، کالا و خدمات را در اختیار مشمولان قرار دهد و دیگر نمی‌خواهد این طرح به صورت انحصاری توسط یک پلتفرم خاص اجرا شود.

مهلت ثبت‌نام برای شرکت‌ها تا ۱۲ خرداد

بر اساس اعلام سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، شرکت‌های متقاضی برای ورود به این طرح، باید آمادگی خود را برای مشارکت تا پایان مهلت مقرر اعلام کنند. مهلت ارائه پیشنهادات و تکمیل مستندات، تا روز سه‌شنبه مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۱۲ ساعت ۱۳:۰۰ تعیین شده است. متقاضیان می‌توانند از طریق سامانه تدارکات الکترونیکی دولت («ستاد») نسبت به ثبت‌نام اقدام نمایند.

از مدل آزمایشی تا اجرای سراسری

این طرح جدید، ریشه در یک مدل آزمایشی دارد که پیش از این به مرحله اجرا رسیده بود. اما تفاوت اساسی در اینجاست که مدل قبلی، محدود و تنها توسط یک سکوی مالی و برای دهک‌های اول تا سوم اجرایی شده بود. اکنون دولت قصد دارد این طرح را با مشارکت حداکثری سکوهای مالی واجد شرایط، به سطحی گسترده‌تر ارتقا دهد.

چگونه می‌توان از طرح استفاده کرد؟

در چارچوب طرح جدید، سرپرستان خانوارهای دهک‌های ۱ تا ۳ که تمایل به استفاده از این طرح داشته باشند، می‌توانند با مراجعه به سکوهای ارائه‌دهنده خدمات و انتخاب گزینه مربوطه، نسبت به فعال‌سازی اعتبار خرید اقدام کنند. پس از پذیرش شرایط توسط سرپرست خانوار، کالاها و خدمات مورد نیاز آنها قابل دریافت خواهد بود.

سقف اعتبار؛ حداکثر دو برابر یارانه ماهانه

یکی از مهم‌ترین جزئیات این طرح، سقف اعتبار تخصیصی به هر خانوار است. بر اساس مصوبات، این سقف حداکثر تا «دو برابر یارانه نقدی ماهانه» آن خانوار تعیین شده است. مشمولان می‌توانند از این اعتبار برای خرید انواع کالاها و خدمات به صورت حضوری و غیرحضوری از طریق شبکه‌ای از فروشگاه‌های طرف قرارداد استفاده کنند. در مدل آزمایشی قبلی، این شبکه شامل بیش از ۱۷ هزار فروشگاه در سراسر کشور بود.

شرایط بازپرداخت اقساطی؛ دو قسط مساوی

نحوه بازپرداخت اعتبار نیز به صورت اقساطی و منظم تعریف شده است. بر اساس جزئیات طرح، بازپرداخت در دو قسط مساوی انجام می‌شود:

  • قسط اول: ۳۰ روز پس از انجام خرید

  • قسط دوم: ۶۰ روز پس از انجام خرید

ضمانت اجرایی قوی؛ کسر از یارانه نقدی در صورت عدم پرداخت

یکی از هوشمندانه‌ترین بخش‌های این طرح، مکانیزم تضمین بازپرداخت است. در جزئیات آن آمده است: «در صورت عدم پرداخت اقساط در موعد مقرر، مجموع بدهی از یارانه نقدی ماهانه خانوار کسر و به حساب شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت خواهد شد.» این مکانیزم، ریسک شرکت‌های طرف قرارداد را به شدت کاهش می‌دهد و انگیزه آنها برای مشارکت در طرح را افزایش می‌دهد.

اختیاری بودن طرح؛ پذیرش شرایط توسط سرپرست خانوار

نکته مهم دیگر، اختیاری بودن این طرح است. بهرهمندی از آن منوط به اعلام تمایل و پذیرش صریح شرایط از سوی سرپرست خانوار است. هیچ اجباری در کار نیست و هر خانواری می‌تواند بر اساس نیاز و تمایل خود تصمیم بگیرد.

جاماندگان از مدل قبلی؛ دهک‌های اول تا سوم هنوز در اولویت

در مرحله نخست اجرای این طرح (مدل آزمایشی)، صرفاً سرپرستان خانوارهای دهک‌های اول تا سوم درآمدی امکان استفاده را داشتند. هرچند متن فراخوان جدید تأکید دارد که تمامی سکوها و پلتفرم‌هایی که امکان ارائه «خرید اعتباری کالا و خدمات» را داشته باشند، می‌توانند در اجرای این طرح مشارکت کنند، اما هنوز مشخص نیست که در فاز جدید، دهک‌های بالاتر نیز شامل طرح خواهند شد یا خیر.