موضوع اصلاح شیوه پرداخت یارانه نان بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به مشکلات موجود در نظام فعلی تخصیص یارانه آرد، بر لزوم تغییر رویکرد دولت از پرداخت غیرمستقیم یارانه به آرد به سمت پرداخت مستقیم یارانه مصرفی تأکید کرده است.
به گفته این نماینده مجلس، سازوکار فعلی توزیع یارانه آرد طی سالهای گذشته همواره با چالشهای جدی روبهرو بوده و با وجود هزینههای سنگینی که دولت برای حمایت از قیمت نان پرداخت میکند، رضایت عمومی حاصل نشده است.
اختلاف قیمت آرد؛ ریشه اصلی مشکلات بازار نان
نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در تشریح ابعاد این مسئله توضیح داد که دولت گندم را با قیمت حدود ۴۵ هزار تومان از کشاورزان خریداری میکند اما آن را با قیمتی کمتر از ۳ هزار تومان در اختیار نانواییها قرار میدهد؛ موضوعی که به معنای پرداخت یارانهای سنگین برای هر کیلو گندم است.
وی معتقد است این اختلاف قیمت گسترده، علاوه بر ایجاد مشکلات ساختاری، زمینه بروز سوءاستفاده، افزایش هدررفت منابع و کاهش کیفیت نان را نیز فراهم کرده است.
هشدار مجلس درباره نشتی در شبکه توزیع آرد
با توجه به پیشبینی حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه در بودجه سال ۱۴۰۵، این نماینده مجلس هشدار داد که ادامه روند فعلی میتواند باعث تشدید نشتی در شبکه توزیع آرد یارانهای شود.
به گفته او، بخشی از آردی که باید در اختیار نانواییها قرار گیرد، در مسیرهای دیگری مصرف میشود و این مسئله در نهایت به زیان نانوایانی تمام میشود که مطابق ضوابط فعالیت میکنند و کیفیت و سهمیه تعیینشده را رعایت میکنند.
نانوایان قانونمند بیشترین آسیب را میبینند
وی در ادامه با اشاره به وضعیت اقتصادی واحدهای نانوایی گفت نانوایانی که تلاش میکنند در چارچوب قیمتهای مصوب فعالیت کنند، عملاً با زیان مواجه میشوند و همین مسئله موجب شده بخشی از فعالان این حوزه به فروش سهمیه آرد روی بیاورند.
به اعتقاد این نماینده، کاهش بخشی از حمایتهای دولتی از سال گذشته نیز موجب شده مشکلات شبکه آرد یارانهای بیش از گذشته خود را نشان دهد.
فاصله ۲۰ برابری قیمت آرد آزاد و یارانهای
نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به افزایش قیمت نان در ماههای اخیر، شکاف قیمتی میان آرد آزاد و یارانهای را یکی از مهمترین دلایل برهم خوردن تعادل بازار عنوان کرد.
بر اساس اظهارات وی، در حال حاضر قیمت آرد آزاد بیش از ۲۰ برابر آرد یارانهای است و همین موضوع شرایط را برای مدیریت بازار دشوار کرده است.
او همچنین تأکید کرد که نظارت مؤثر بر بیش از ۸۰ تا ۹۰ هزار نانوایی فعال در کشور کار سادهای نیست و دستگاههای مسئول با وجود وظایف قانونی خود با محدودیتهای جدی در حوزه نظارت روبهرو هستند.
انتقاد از عملکرد سامانه نانینو
بخش دیگری از این اظهارات به عملکرد سامانه نانینو اختصاص داشت؛ سامانهای که قرار بود به مدیریت دقیقتر شبکه توزیع کمک کند.
به گفته وی، این سامانه اکنون با مشکلاتی در حوزه ثبت اطلاعات و دقت دادهها روبهرو است و نتوانسته رضایت کامل مردم و نانوایان را جلب کند.
او با اشاره به نمونههایی از مغایرت اطلاعات ثبتشده در سامانه با واقعیت، اعلام کرد که این مسئله اعتبار دادههای موجود را تحت تأثیر قرار داده و کارایی سیستم را کاهش داده است.
پیشنهاد جدید؛ واریز مستقیم یارانه نان به مردم
مهمترین بخش این طرح پیشنهادی مربوط به پرداخت مستقیم یارانه نان به خانوارهاست؛ موضوعی که میتواند از طریق کارت کالابرگ الکترونیک یا یارانه نقدی اجرایی شود.
نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در این باره گفت:
«پیشنهاد ما این است که دولت یارانه مصرفی را که در حال حاضر برای هر نفر ماهانه حدود ۵۰۰ هزار تومان و برای یک خانواده چهارنفره معادل دو میلیون تومان برآورد میشود، مستقیماً در قالب کارت کالابرگ الکترونیک یا یارانه نقدی به حساب سرپرستان خانواده واریز کند، اعمال این طرح در قالب کارت کالابرگ، مزایای متعددی از جمله ایجاد رقابت سالم، کاهش قیمت نان آزاد، بهبود چرخه تولید و رضایت ذینفعان خواهد داشت و این رویکرد نه تنها رضایت نانوایان را از طریق تضمین درآمد فراهم می کند،بلکه رضایت مردم را از طریق کنترل قیمت و کیفیت، به همراه خواهد داشت.»
آیا دولت قصد اجرای این طرح را دارد؟
در پاسخ به این پرسش که آیا دولت به دنبال اجرای یارانه کالابرگی نان است، وی اعلام کرد:
«بله، دولت بر این رویکرد تأکید دارد، پیش از این نیز در سالهای ۸۹ و ۹۰نیز دولت دهم، تجربهای مشابه با پرداخت یارانه ۴۵ هزار تومانی وجود داشت که با وجود چالشهای نظارتی، نتایج مثبتی از جمله ارتقای کیفیت آرد و همچنین محبوبیت نانهای سبوسدار در میان مصرفکنندگان را به همراه داشت.»
هدف نهایی؛ افزایش کیفیت نان و حمایت از نانوایان
این نماینده مجلس هدف اصلی این طرح را افزایش کیفیت نان و بهبود شرایط اقتصادی نانواییها عنوان کرد و گفت هزینههای سنگین اجاره، حقوق کارکنان و هزینههای تولید فشار زیادی بر فعالان این صنف وارد کرده است.
وی همچنین به تجربه برخی مناطق کشور اشاره کرد که در آن نانوایان با مدیریت زنجیره تولید، از کشت گندم تا تولید آرد، تلاش کردهاند کیفیت نان را افزایش دهند.
احتمال اجرای طرح از نیمه دوم سال
در پایان، نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس تأکید کرد که دولت فعلی نیز تمایل به اجرای این تغییر را دارد، اما تحقق آن نیازمند عزم جدی و آمادهسازی زیرساختها خواهد بود.
او پیشنهاد داد دولت با تعیین یک بازه زمانی مشخص، برای مثال از نیمه دوم سال جاری، جزئیات این برنامه را اعلام کرده و همزمان با آمادهسازی ساختارهای اجرایی، مردم را نیز در جریان ابعاد مختلف این تغییر قرار دهد.
