ارز ترجیحی، نرخی است که دولت برای ارز واردات کالاهای اساسی مانند دارو، مواد غذایی و تجهیزات پزشکی تعیین می‌کند؛ این نرخ پایین‌تر از نرخ بازار آزاد و ارز نیمایی است و هدف اصلی آن کنترل نوسانات بازار داخلی، جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت کالاهای اساسی و حفظ رفاه عمومی است. ارز ترجیـحی به عنوان یک ابزار یارانه‌ای عمل می‌کند تا هزینه واردات کالاهای ضروری کاهش یابد و این کالاها با قیمت مناسب‌تری به دست مصرف‌کننده برسد.

برای مثال، دولت بدون در نظر گرفتن قیمت دلار بازار آزاد، نرخ ثابتی (28,500 هزار تومان) را برای این ارز تعیین می‌کند تا از تورم در بخش‌های حساس اقتصاد جلوگیری شود؛ در مقابل، ارز غیر ترجیحی به نرخ‌های بازار آزاد یا نیمایی اشاره دارد که بدون یارانه دولتی عرضه می‌شود؛ برای درک بهتر تفاوت ارز ترجیحی با غیرترجیحی در ایران، جدول زیر را مطالعه کنید.

مقایسه ارز ترجیحی با ارز غیر ترجیحی در ایران
نوع ارز  قیمت هر دلار به تومان کاربرد و دوره زمانی
ارز ترجیحی نوع اول ۴,۲۰۰ تومان واردات کالاهای اساسی (معروف به دلار جهانگیری) در سال‌های ۱۳۹۷–۱۴۰۰
ارز ترجیحی نوع دوم ۲۸,۵۰۰ تومان واردات برخی کالاهای اساسی (پس از حذف ارز ۴۲۰۰، از ۱۴۰۱ به بعد)
ارز غیر ترجیحی (آزاد) متغیر (مثلاً 140,000 تومان در7 دی 1404) نرخ بازار آزاد بدون دخالت دولت؛ برای کالاها و مصارف غیرمشمول ارز دولتی

نرخ ارز ترجیحی چیست؟ (قیمت ارز ترجیحی چیست)
“قیمت ارز ترجیحی” به نرخ رسمی ارائه شده توسط بانک مرکزی اشاره دارد و این نرخ معمولا با بودجه سالانه دولت مشخص می‌شود؛ در سال‌های اخیر، دولت قیمت ارز ترجیحی را ۲۸٬۵۰۰ تومان تعیین کرده است و مقامات بانک مرکزی بارها بر ثابت بودن این نرخ تا پایان سال تاکید کردند.

قیمت ارز ترجیحی ۱۴۰۴، بسیار پایین‌تر از نرخ بازار آزاد و سایر نرخ‌‌های ارز غیر ترجیحی است؛ هدف اصلی سیاست ارز ترجیـحی آن است که واردکنندگان کالاهای اساسی مانند مواد غذایی و دارو ارز مورد نیاز خود را با قیمتی بسیار ارزان‌تر تامین کنند تا قیمت نهایی این کالاهای ضروری برای مصرف‌کننده داخلی افزایش نیابد؛ به بیان دیگر، دولت با اختصاص ارز دولتی با قیمت دستوری به برخی واردات منتخب، تلاش می‌کند فشار تورم بر اقلام حیاتی را کاهش دهد.