قاب تاریخ‌| پرستار جاسوس فرح، فداکاری عادلخانی و...

روزنامه هفت صبح،‌ مرتضی کلیلی ‌| ‌با قاب تاریخ به ایران قدیم سفر‌ و یادی ‌‌از ‌گذشته می‌کنیم. در تهیه این مجموعه، از تصاویر کمتر دیده ‌شده‌ای استفاده شده که تماشای آنها خالی از لطف نیست. عکس‌هایی از مشاهیر تاریخ معاصر ایران، شهرهای ایران، عکس‌های فوتبالی، نوستالژیک و… برای دیدن تصاویر و شرح آن گالری تصویری را ورق بزنید.

*** قاب تاریخ ۱
‌انتخابات در زمان رضاخان چگونه بود؟ پهلوی اول با دستاویز قرار دادن بی‌سوادی و نیاز کشور به مدرنیزاسیون، انتخابات به‌عنوان رکن اساسی پویایی و کارآمدی جامعه مدنی را به محاق برد. دولتمردان پهلوی اول بر این گمان بودند که با هماهنگی میل اکثریت با میل دولت می‌توانند برنامه‌های مورد نظر حکومت را به‌پیش ببرند؛ ازاین‌رو ارتش از حافظ مرزهای کشور به نهادی برای اجرای فرامین شاه در جهت مهندسی انتخابات تبدیل شد.

مداخله در انتخابات تنها رویکرد حکومت به مهندسی انتخابات نبود. برخی از تغییرات حقوقی برای در امان ماندن مجریان انتخابات و نمایندگانی که به‌صورت مهندسی انتخاب شده بودند و همزمان کنترل آنها توسط دولت صورت گرفت. خارج ساختن توهین یا افترا به مأموران و ناظران انتخاباتی و نمایندگان مجلس از زمره جرم‌های مطبوعاتی باعث ترس جامعه مدنی از انتقاد شد. حذف مصونیت پارلمانی پشتوانه‌ای شد که حتی در روزهای بعد از انتخابات نیز نماینده نمی‌توانست به فعالیت نمایندگانی بدون احساس ترس ادامه دهد.
(موسسه مطالعات تاریخ معاصر)

*** قاب تاریخ ۲
فروش غیرقانونی امتیاز پمپ بنزین در عصر پهلوی دوم؛ منوچهر اقبال از فراماسون‌ها و عناصر وابسته به سیاست انگلیس، رهبر حزب ملیون و نخست وزیر دهه ۱۳۳۰، ‌ در دوران ریاست طولانی‌اش بر شرکت نفت ایران، چندان نقشی در امور مربوط به نفت و معاملات آن نداشت و این محمدرضا پهلوی بود که از طریق کسانی چون جمشید آموزگار شخصاً امور مربوط به نفت را اداره می‌کرد. از کارهای منوچهر اقبال در کنار انجام امور اداری معمول شرکت نفت، فروش امتیاز پمپ بنزین از طرق غیر قانونی بود.

در سندی به این موضوع اشاره شده است: «… ضرابی پاسخ داد در نظر داشته است در خیابان شهر آرا یک ساختمان پمپ بنزین دایر و به کار اشتغال ورزد و حتی امتیاز آن قرار بوده به زودی به نام وی صادر شود ولی بعضی از مسئولین امر در این مورد کارشکنی نموده و بعد معلوم شد آقای دکتر اقبال در قبال صدور امتیاز مخزن پمپ بنزین از من مبلغ ۱۰۰ هزار تومان مطالبه نموده است… مشارالیه برای من پیغام فرستاد اگر تمایل به افتتاح مخزن پمپ بنزین دارید لازم است مبلغ ۱۰۰هزار تومان پول بفرستید تا ترتیب کار شما را بدهند؛ در غیر این صورت دنبال کار خود بروید و از این موضوع چشم بپوشید.»

*** قاب تاریخ ۳
وقتی نوزدهم خرداد ۱۲۷۵ مظفرالدین شاه بر تخت مرمر جلوس کرد؛ مظفرالدین‌شاه وقتی بر تخت مرمر جلوس کرد‌ اسباب سلام از قبیل متکاهای جواهر و تاج کیانی و قلیان سلام را حاضر کرده بودند. تاج کیانی را در موقع سلام دست راست شاه در روی تخت قرار داده بودند. پس از خواندن خطبه‌، ۱۱۴ توپ شلیک کردند.
منبع: کتاب تهران به روایت تاریخ، مسعود نوربخش

*** قاب مشاهیر
وقتی عادلخانی جام‌جهانی آرژانتین را فدای نیلوفر کرد؛ محمدرضا عادلخانی مهاجم موفق تیم ملی فوتبال ما که حتی تا روز دیدار با تیم بلغارستان هم از آمادگی قابل توجهی برخوردار بود، در یکی از روزهای تعطیل بعد از آن مسابقه در منزلش آسیب دید. او درحالی که دختر یک ماهه‌اش نیلوفر را در بغل گرفته بود و می‌خواست از طبقه دوم پایین بیاید، ناگهان پایش لغزید و ‌ فکر کرد که اگر فرزندش را رها کند و به خود بپردازد، حتما طفل معصومش را از دست خواهد داد و به همین خاطر ‌ خود را سپر بلای او کرد و در نتیجه با پهلو و تهیگاه به روی پله‌ها غلتید و آنقدر آسیب دید که ‌ در موقعی که به آرزویش رسیده بود و در حالی که کاملا آماده بود، نتوانست به آرژانتین برود. این نه خوش‌اقبالی است، نه بداقبالی بلکه مظهر عشق و عاطفه پدر است.

*** قاب تاریخ ۴
تصویری از معصومه سلطان بلاغی، اولین راننده اتوبوس بیابانی - سال ۱۳۷۵٫(آژانس عکس ایران)

*** قاب تاریخ ۵
ژوئل فویه؛ پرستار یا جاسوسه فرانسوی؟ هرچه به انتهای حکومت پهلوی نزدیک می‌شویم، غرب‌زدگی در این خاندان و البته کل حکومت پهلوی جلوه‌های بیشتری به خود می‌گیرد. از جمله آنکه خاندان سلطنت کسر شأن خود می‌دانستند برای فرزندان‌شان معلمان و مربیان فارسی‌زبان و ایرانی بگیرند و به معلمان اروپایی روی می‌آوردند. معلمانی که تلاش می‌کردند تا خودسرانه در سراسر کاخ نفوذ کنند و بر همه مردان کاخ مسلط شوند. از جمله این افراد، معلم رضا پهلوی بود:«‌ این زن توسط فرح برای پرستاری و تربیت پسرش - رضا - انتخاب شده بود.

در تواریخ آمده است که همواره سعی می‌شده تعلیم و تربیت شاهزادگان به مربیان صالح و آگاه و ایرانی‌الاصل محول ‌‌شود تا از آنها افرادی شایسته و دانا بسازند‌ اما اینجا وضعیت وارونه بود. ژوئل یک فرانسوی بود. با روحیه ضد ایرانی و دچار عقده‌های روانی و بسیار پول‌پرست و سودجو. اصلا یک زن تعلیم دیده بود برای اینکه رضا را منزوی کند و اطلاعات مورد نظر کشورش را به‌دست بیاورد. وقتی وارد کاخ شد ابتدا به اطرافیان رضا توجه کرد تا ببیند که از کدام یک می‌تواند استفاده کرده و کدام یک را باید از محیط و محدوده ‌ کارش دور کند . او بر فرح تسلط پیدا کرد و احمد‌علی اویسی را هم که شخص نالایق و احمقی بود در اختیار گرفت .»
محافظ شاه: خاطرات علی شهبازی(کافه تاریخ)