روزنامه هفت صبح، گروه بازار | شاخص بورس دیروز ۲۵هزار واحد دیگر افت کرد. به این ترتیب از ۲۰مرداد ماه که بورس در نقطه اوج خود قرار داشت و شاخص کل به دو میلیون و ۷۰هزار واحد رسیده بود تا امروز حدود ۸۶۰هزار واحد کاهش را پشت سر گذاشتهایم و شاخص بورس حالا به یک میلیون و ۲۱۵هزار واحد رسیده است. در این مدت به ازای هر یک روز رشد شاخص، شاهد دو روز کاهش آن بودیم. از آن زمان تا حالا حدود ۶۱روز کاری گذشته و در این مدت ۳۹روز شاخص بورس نزولی بوده.
به نظر میرسد سهامداران بعد از این همه روند نزولی و از بین رفتن حدود ۴۰درصد سرمایهشان حسابی خسته شدهاند. خروج پول از بورس به وضوح این خستگی سهامداران را نشان میدهد. در یک ماه گذشته تنها یک روز یعنی چهارشنبه هفته پیش شاهد ورود پول به بورس بودیم. در این یک ماه هر روز بیشتر از هزار میلیارد تومان سرمایه از بورس خارج میشود و خیلیها قید این بازار را زدهاند. برای همین سازمان بورس تصمیم گرفته با ایجاد چند تغییر جلوی روند نزولی شاخص بورس را بگیرد و سهامداران را در این بازار حفظ کند.
اولین تصمیم، تغییر دادن روند شروع معاملات است که جلوی سفارشهای غیرواقعی و فریب دادن سهامداران را میگیرد. تصمیم دوم به لغو ممنوعیت معامله روزانه اختصاص دارد که به نوعی عقبنشینی سازمان بورس از تصمیمی است که ابتدای مهرماه گرفته شد. تصمیم سوم بیشتر برای امنیت سهامداران گرفته شده و به آنها امکان استفاده از رمز پویا برای ورود به سامانه معاملات را میدهد تا کسی به غیر از آنها نتواند وارد سامانه شود. استفاده از این روش برای ورود به حساب کاربری کارگزاریها احتمالا در آینده اجباری خواهد شد.
*** خداحافظی با سفارشهای غیرواقعی
سهامداران بورس از امروز یک ربع دیرتر از خواب بیدار میشوند. فرآیند پیشگشایش بورس تغییر کرده و زمان ارسال سفارش به جای ساعت هشت و ۳۰دقیقه، از ساعت هشت و ۴۵دقیقه آغاز میشود. تغییرات فرآیند پیشگشایش بورس محدود به همین مورد نیست. آنطور که معاون بازار شرکت بورس اعلام کرده، قرار است کسانی که در دوره پیشگشایش سفارشی را ارسال میکنند، در پنج دقیقه پایانی امکان تغییر یا حذف آن را نداشته باشند.
البته در این دوره میتوان سفارش جدید ارسال کرد. پیش از این سهامداران میتوانستند از ساعت هشت و ۳۰دقیقه تا راس ساعت ۹ که معاملات شروع میشود، سفارش خرید یا فروش ارسال کنند و هر موقع خواستند آن را ویرایش یا حذف کنند. از آنجا که در دوره پیشگشایش معاملهای انجام نمیشود، کلی سفارش غیرواقعی در این دوره ثبت میشود که میتواند سهامداران را گول بزند.
بازار روز گذشته میتواند یک نمونه کوچک از سفارشهای غیرواقعی در دوره پیشگشایش باشد. دیروز پیش از آغاز معاملات و در دوره پیشگشایش حدود ۳۶۰نماد صف فروش داشتند. ارزش کل صفهای فروش در دوره پیشگشایش بازار دیروز حدود پنج هزار و ۶۴۰میلیارد تومان بود اما بخش زیادی از سفارشهای ارسال شده قبل از شروع معاملات ساعت ۹ غیرواقعی بودند. طوری که به محض آغاز معاملات شاهد کاهش ارزش صفهای فروش به سه هزار میلیارد تومان بودیم.
این یعنی در بازار دیروز حدود دو هزار و ۶۰۰میلیارد تومان سفارش غیرواقعی ارسال شده بود و در چند ثانیه مانده به شروع معاملات همه آنها حذف شدند. برخی سهامداران بزرگ برای ترغیب دیگر سهامدارها به خرید یا فروش سهم، شروع به ارسال سفارشهای غیرواقعی در دوره پیشگشایش میکنند. برای مثال زمانی که سهامداران خرد میبینند پیش از شروع معاملات برای سهامشان صف خرید تشکیل شده، بعضا به این سفارشها اعتماد کرده و به صف خرید میروند.
در حالی که این صف خرید غیرواقعی بوده و در ثانیههای پایانی با حذف سفارشها شاهد بازگشایی نماد با قیمت خیلی پایینتر نسبت به دوره پیشگشایش هستیم. با تغییر جدید بورس، دیگر امکان ویرایش یا حذف سفارشها در پنج دقیقه پایانی وجود ندارد تا حداقل در آن دوره کوتاه کسی نتواند سفارش غیرواقعی ارسال کند. یکی از نمونههای سفارشهای غیرواقعی بازار دیروز مربوط به نماد شاخصساز فولاد بود. در دوره پیشگشایش صف فروشی به ارزش ۲۵۰میلیارد تومان در این نماد تشکیل شد.
در حالی که در لحظه شروع معاملات بیش از ۱۵۰میلیارد تومان سفارش فروش حذف شد. سفارشهایی که برای فریب سهامداران کوچک یا تازهوارد ارسال میشدند و از این نظر تغییرات جدید میتواند حکم سپر دفاعی برای آنها باشد. بورس دیگر کشورها پیش از ما به فکر تغییر قانون پیشگشایش افتاده بودند. برای مثال در بورس شانگهای چین، دوره پیشگشایش از ساعت ۹ و ۱۵دقیقه تا ساعت ۹ و ۲۵دقیقه است.
طوری که در پنج دقیقه دوم امکان ویرایش و حذف سفارشها وجود ندارد. در بورس سنگاپور دوره پیشگشایش به مدت ۳۰دقیقه از ساعت هشت و ۳۰دقیقه تا ۹ صبح است و در پنج دقیقه پایانی نمیتوان سفارشها را حذف یا ویرایش کرد. در بورس ژاپن دوره پیشگشایش ۴۵دقیقه است و در دو دقیقه باقی مانده تا شروع معاملات امکان حذف سفارش وجود ندارد. توجه داشته باشید که در این مدت میتوان سفارش جدید ارسال کرد. حالا با تغییر جدید ایجاد شده توسط شرکت بورس، میتوان گفت بورس تهران دارد در این زمینه شبیه بورسهای بزرگ دنیا میشود.
*** نوسانگیری روزانه به حالت عادی برگشت
ممنوعیت معاملات روزانه از امروز حذف میشود. تقریبا یک ماه و نیم پیش یعنی پنجم مهرماه بود که شرکت بورس در اطلاعیهای اعلام کرد از این تاریخ نمیتوان سهام خریداری شده را در همان روز فروخت و باید حداقل یک روز از زمان خرید سهام گذشته باشد. این تصمیم برای جلوگیری از نوسانات بورس گرفته شد. چراکه در آن دوره زمانی که بورس به روند صعودی برمیگشت، درست در همان روز شاهد فروش سهام بودیم و شاخص بورس دوباره به روند نزولی میافتاد.
برای مثال از ابتدای شهریرماه تا ابتدای مهرماه یعنی زمان ممنوع شدن معاملات روزانه، شاخص بورس در محدوده یک میلیون و ۶۰۰هزار تا یک میلیون و ۷۰۰هزار واحد گیر افتاده بود و نمیتوانست به کانالهای بالاتر راه پیدا کند. بعضی اعتقاد دارند نوسانگیری روزانه عامل چنین اتفاقی بوده و برای همین روند صعودی بورس چندان دوام نمیآورد. با این وجود قانون ممنوعیت نوسانگیری روزانه نتوانست کمک چندانی به بورس کند.
پنجم مهرماه که معاملات روزانه ممنوع شد، شاخص کل در محدوده یک میلیون و ۶۱۵هزار واحد قرار داشت و تا همین دیروز شاهد ریزش ۴۰۰هزار واحدی شاخص بورس بودیم. طوری که در پایان معاملات روز گذشته شاخص کل در محدوده یک میلیون و ۲۱۵هزار واحد قرار گرفت. این مورد نشان میدهد ممنوعیت نوسانگیری روزانه نتوانسته تاثیر چندانی در بازگشت روند صعودی به بورس بگذارد و حتی باعث سریعتر شدن روند شاخص بورس شد. از زمان اجرای ممنوعیت معامله روزانه شاخص کل در سه روز حدود ۱۳۰هزار واحد کاهش پیدا کرد.
سازمان بورس از تصمیم یک ماه پیش خود برگشته و قرار است از امروز سهشنبه ۲۰آبانماه، شرایط به حالت عادی برگردد. با این حساب اگر سهامی در بورس بخرید، میتوانید آن را در همان روز بفروشید و لازم نیست حتما یک روز کامل از زمان خرید سهام بگذرد. بعضی کارشناسان و فعالان بازار سرمایه اعتقاد دارند ممنوعیت معامله روزانه باعث شد خیلی از کسانی که دنبال فرصت برای خرید سهام بودند، از تصمیم خود پشیمان شوند.
با این کار تعداد خریداران در بازار کاهش پیدا کرد و با صف فروشندهها برای خارج کردن پول از بازار، شرایط برای شاخص بورس بدتر شد. با تغییر جدید و لغو ممنوعیت معاملات روزانه، از امروز نوسانگیرها هم به جمع خریداران اضافه میشوند و این مورد احتمال بازگشت بورس به روند صعودی را بیشتر خواهد کرد.
*** رمز پویا برای ورود به سامانه معاملات
قرار است از نیمه آذرماه رمز پویای پیامکی برای ورود به سامانه معاملات آنلاین اجباری شود. حامد سنجری، رئیس مرکز نظارت بر امنیت اطلاعات بازار سرمایه گفته این مورد در سازمان بورس تصویب شده اما هنوز ابلاغ نشده است. با این حساب این تصمیم هنوز قطعی نشده و باید منتشر ابلاغیه سازمان بورس باشیم.
ماجرا از این قرار است که سازمان بورس میخواهد برای افزایش امنیت سامانههای معاملاتی، از سهامداران بخواهد موقع ورود به پنل کاربری خود از رمزی که برای آنها پیامک میشود استفاده کنند. با این کار صرفا خود سهامدار میتواند به سامانه معاملات آنلاین دسترسی داشته باشد و دیگر خبری از سبدگردانی شخصی نخواهد بود.
اتفاقا رئیس مرکز نظارت بر امنیت اطلاعات بازار سرمایه، یکی از دلایل اجباری شدن رمز پویا برای سامانه معاملات را جلوگیری از سبدگردانی شخصی معرفی کرده و از دلایل این تصمیم به افزایش شکایت سهامدارانی است که مدیریت خرید و فروش سهام و داراییها را به دیگران داده و متضرر شدهاند، اشاره میکند. بعضی سهامداران که دانش یا وقت کافی برای معامله ندارند، نام کاربری و رمز عبور خود را در اختیار دیگران قرار میدهند تا اصطلاحا برای آنها سبدگردانی کنند.
حدود ۲۸شرکت سبدگردانی در بورس فعالیت میکنند و تحت نظارت سازمان بورس هستند. تصمیم جدید سازمان بورس باعث میشود سهامداران برای سبدگردانی صرفا بتوانند به این شرکتها مراجعه کنند و دیگر امکان سبدگردانی شخصی وجود نداشته باشد. رمز پویا برای ورود به سامانه معاملات آنلاین همین حالا در خیلی از کارگزاریهای بزرگ بورس ارائه میشود. با مراجعه به قسمت تنظیمات سامانه معاملات آنلاین میتوانید استفاده از رمز پویا را فعال کنید. با این کار در هر مرتبه ورود به سامانه، یک رمز به شماره تماس شما پیامک میشود. این کار درست مثل رمز دوم پویا کارتهای بانکی شاید فرآیند ورود به سامانه معاملات آنلاین را طولانیتر کند اما نهایتا باعث افزایش امنیت حساب کاربری شما خواهد شد.
