روزنامه هفت صبح، نگین باقری| بعد از سالها مخالفت و چانهزنی، روز گذشته دو مناسبت شب یلدا و چهارشنبهسوری به تقویم اضافه شد؛ البته نه به این عنوان. مناسبت شب یلدا که قبلا هم در تقویم وجود داشت، روز مهمانی نام گرفته و آخرین سهشنبه سال بهعنوان روز همسایهها انتخاب شد که پیش از این اصلا در تقویم وجود نداشت.
تغییر نام شب یلدا؟
دیروز اگرچه شورای انقلاب فرهنگی به ریاست ابراهیم رئیسی و دبیری حجتالاسلام خسروپناه با مناسبت شب یلدا موافقت کرد اما پیش از این در سال 1387 محمود احمدینژاد رئیس شورای انقلاب فرهنگی موافقت کرده بود که شب یلدا وارد تقویم شود. حالا چه چیزی تغییر کرده؟ شورای انقلاب فرهنگی عبارت «روز ترویج فرهنگ مهمانی و پیوند با خویشان» را هم بهعنوان «شب یلدا» اضافه کرده.
واکنش دو گروه موافق و مخالف به شب یلدا
در سالهای گذشته ماجراهای مختلفی حول برگزاری این دو آیین قدیمی وجود داشت. گروه جدی مخالفتها از سوی مداحان یا رسانههای محافظهکار دستراستی بروز داده میشد.
برای مثال سایت مشرق در سال 1391 از زبان حجتالاسلام جاودان درباره شب یلدا متنی منتشر کرد که در پاراگراف آخر آن تاکید کرده بود مسلمانان نباید این روز افسانهای که برگرفته از مذاهب شرکآلود باستانی است، جشن بگیرند.
محمود کریمی، مداح معروف، سال 1393 در صفحه فیسبوک خود خواستار تحریم شب یلدا شد و در پستی نوشت: «شب یلدا تحریم… این صدای نفس شیعه اثنیعشری است. به چه معنا شادی؟ به چه معنا خنده؟ عمرمان صرف شده پای یک مشت خُراف که سر ثانیهای که بلند است امشب سر کنم قهقهای!»
از آن طرف سالهای قبل صداو سیما تلاش داشت تا با برنامههای خنثی این شب را پشتسر بگذارد. مثلا در سال 1394 قرار بود مصاحبه عادل فردوسیپور با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه وقت منتشر شود اما صدا و سیما با آن مخالفت و در عوض همان شبکه از غلامعلی حدادعادل یا شبکههای دیگر از حامد زمانی (مداح و خواننده انقلابی) دعوت کردند.
در مقابل در عمده واکنش فقها حرفی از مخالفت مستقیم با شب یلدا نبوده. مثلا فتوای آیتالله مکارم شیرازی این بود که انجام دید و بازدید و گردهمایی خانوادگی در این شب موردی ندارد. فقهای دیگر هم بیشتر از خود این مناسبت با اسراف در این مراسم مخالفت داشتند.
در برابر مخالفان، موافقان هم گاهی عامدانه خاطرات امام را از این مناسبت در رسانهها منتشر میکردند. برای مثال این بخش از خاطرات فریده مصطفوی، دختر امام خمینی در کتاب خود با عنوان «گذر ایام» بارها در رسانههای اصلاحطلب منتشر شده. در این بخش آمده: «آن زمان مرسوم بود که در شب چهارشنبهسوری، در کوچه بنبست ما بوتهای را آتش زده و از روی آن میپریدند اما آقا از رفتن ما جلوگیری کرده و اجازه میدادند گاهی خودمان آتش درست کنیم.»
سال پیش ماجرا برعکس شد. به دنبال تنشهای خیابانی و تبلیغ گروههای سیاسی خارجی برای تحریم یلدا، تلویزیون برای اولین بار تصاویری از جنب و جوش مردم برای خرید شب یلدا منتشر کرد. در همین تاریخ خبرگزاری فارس گزارشی درباره شب یلدا منتشر کرد که نه تنها اسلام این سنت را نکوهش نکرده بلکه درباره آن حدیثهای مختلفی هم دارد. مجموع اینها نشان میداد این رسانهها رویکرد خود را تا حدودی به این مناسبت عوض کردهاند.
موافقان و مخالفان چهارشنبهسوری
مخالفت ها مقابل چهارشنبهسوری بسیار بیشتر از این حرفها بوده. به خصوص از زمانی که این جشنها به سمت ترقهبازی و مراسم خشونتآمیز حرکت کرد، برخوردهای قهری هم بیشتر شد. دیروز هم مراسم سهشنبه آخر سال با عنوان تکریم همسایگان به رسمیت شناخته شد که در آن اشارهای به چهارشنبهسوری وجود نداشت اما با این حال نقطه پایانی بر یک بحث بیپایان درباره این آیین قدیمی بود.
11 عنوان دیگر چه بودند؟
به جز این دو مناسبت، قرار است همچنین روزهای دیگری هم به متن تقویم اضافه شود که شامل این تاریخها خواهد شد: روز نثر فارسی، روز دیپلماسی، روز نخبگان، روز قهرمان ملی، روز آموزش همگانی حفظ محیط زیست، روز امر به معروف و نهی از منکر.
5 عنوان دیگر هم بهنام روز همدان، بوشهر، یاد قیام مردم سیستان و بلوچستان برای خونخواهی شهدای کربلا، یادروز ورود امام رضا به مشهد و روز اقامه اولین نماز جمعه با حکم امام خمینی اضافه شده است.
