روزنامه هفت صبح| صبح روز پانزدهم آبان، یک نماینده مجلس خبر داد که «کمیسیون تلفیق مجلس برای بررسی برنامه هفتم توسعه» کاهش مدت ضرورت خدمت وظیفه سربازی را به دوازده ماه تصویب کرده است. بعدازظهر دیروز اما سازمان نظام وظیفه بیانیه داده و گفته «هیچ تغییری در قوانین و مقررات خدمت وظیفه عمومی از جمله معافیت جدید یا کاهش مدت خدمت در دستور کار نیست» و از همه جوانان تقاضا کرده «ضمن توجه نکردن به گمانهزنیها و شایعات طرح شده از سوی افراد غیرمسئول در این حوزه، برابر اطلاعرسانی رسمی از مراجع ذیصلاح، نسبت به برنامهریزی برای آینده خود و مشارکت در امر تامین امنیت میهن اقدام کنند.»
کدام یک درست میگویند؟ آن نماینده مجلس یا سازمان نظام وظیفه؟ اگر 18سالمان شده و مشمول هستیم چه کنیم؟ صبر کنیم تا قانون جدید تصویب شود یا الان به سربازی برویم؟
یک: چه چیزی تصویب شده؟ طبق مصوبه کمیسیون، سه تغییر در سربازی ایجاد شده: «زمان سربازی به ۱۲ماه کاهش مییابد، مشمولان بالای ۳۰سال، دارای ۲فرزند از خدمت سربازی معاف میشوند و وضعیت دانشجویان خارج از کشور باید تعیین تکلیف شود.»
دو: چه کسی تصویب کرده؟ «کمیسیون تلفیق مجلس برای بررسی برنامه هفتم توسعه». این کمیسیون متشکل از نمایندگان کمیسیونهای تخصصی مجلس است.
سه: این قانون نهایی شده است؟ خیر. بعد از تصویب کمیسیون باید مصوبه به صحن علنی مجلس برود و در صورت تایید در آنجا، به شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال میشود و بعد از تایید این دو نهاد، ما با یک قانون نهایی روبهرو خواهیم بود.
چهار: چقدر ممکن است این مصوبه نهایی شود؟ تقریبا صفر درصد. چرا؟ چون از نظر شورای نگهبان تعیین مدت دوره ضرورت خدمت وظیفه عمومی با فرماندهی کل قوا یعنی رهبری است و مجلس نمیتواند آن را تعیین کند. حتی در قانون فعلی با وجود اینکه مقررات مختلفی در زمینه سربازی ازجمله مدت آن وجود دارد؛ در ماده ۸۲ گفته شده: «مقررات این قانون نافی اختیارات فرماندهی کل نیست.»
بنابراین در نهایت رهبری به عنوان فرمانده کل قوا و ستاد کل نیروهای مسلح به عنوان بازوی اجرایی فرماندهی در این زمینه تصمیم میگیرد. سابقه تغییرات قانون خدمت نظام وظیفه عمومی نیز این موضوع را به خوبی نشان میدهد. مثلا در آخرین تغییرات وسیع این قانون که در سال ۱۳۹۰ انجام شد، اولین ایراد شورای نگهبان به مجلس این بود که آیا در زمینه این تغییرات از رهبری اذن گرفته شده یا نه و تا زمانی که این اجازه برای شورای نگهبان مسجل نشد، قانون را تصویب نکرد.
پنج: آیا ممکن است ستاد کل با مجلس به توافق برسد؟ با توجه به بیانیه سازمان نظام وظیفه عمومی خیر. در عین حال باید در نظر داشت که دوره خدمت سربازی در ایران سی سال است. اشتباه این است که دوره ضرورت با خدمت سربازی اشتباه گرفته میشود. بنابراین حتی در صورتی که ستاد کل با تغییر موقت دوره ضرورت به دوازده ماه موافقت کند (با توجه به سی ساله بودن سربازی) میتواند در هر زمان مدت دوره ضرورت را کم یا زیاد کند کما اینکه مدتی پیش، آن را کم کرد.
شش: پس چرا این قانون تصویب شده است؟ تیم محمد باقر قالیباف در مجلس علاقه دارند که قوانین سربازی را تغییر داده و آن را از خدمت اجباری به سمت خدمت حرفهای ببرند ولی ستاد کل نیروهای مسلح به دلایل امنیتی با این موضوع مخالف است و چشماندازی نیز برای تغییر این نظر وجود ندارد. خبر اولیه را هم محسن پیرهادی، عضو هیات رئیسه مجلس و از نزدیکان قالیباف منتشر کرده و خود او دیروز در مصاحبه با خبرگزاری مهر در پاسخ به ایراد مطرح شده از سوی خبرنگار این خبرگزاری که این تغییرات به سرانجامی نخواهد رسید گفته:
«ما به عنوان نماینده مردم موظف به پیگیری و انعکاس صدا و مطالبات مردمی هستیم… به سرانجام رساندن مطالبه اصلاح قانون نظام وظیفه از جمله موضوعاتی است که اگر به دلیل موانع موجود صدها بار هم با مانع مواجه شود، پیگیری آن بر دوش نمایندگان است و بن بست و سکوت در قبال این مطالبه معطل مانده و به حق جامعه معنایی ندارد.»
که به زبان ساده یعنی ما وظیفه خودمان را انجام میدهیم که مردم ببینند و بقیهاش دیگر دست ما نیست. دیگر عضو هیات رئیسه یعنی محسن دهنوی در توئیتی نوشته: «با پیگیری و تلاشهای آقای قالیباف در مجلس یازدهم، بعد از افزایش ۱۲برابری حقوق سربازان در ۳ سال اخیر، امروز با تصویب حکمی در کمیسیون تلفیق برنامه، در بخشهای زیر گام مهمی در راستای اصلاح فرآیند سربازی برداشته شد که امیدواریم با تصویب در صحن مجلس و تأیید شورای نگهبان به اجرا برسد.» از این توئیت نیز میتوان تبلیغاتی بودن این مصوبه را متوجه شد.
هفت: آیا این رویکرد به معنای محدود شدن مجلس نیست؟ بله. به معنای محدود شدن مجلس است. اتفاقا پیرهادی نیز دیروز در این زمینه تلویحا از محدود شدن مجلس انتقاد کرده و گفته: «ایجاد گشایش و اصلاح در برخی امور به دلیل درهمتنیدگی و انباشت قوانین از یک سو و تداخل وظایف ارگانها و سازمانهای متعدد در آن موضوع مشخص، روندی فرسایشی و زمانبر را طی میکند (و) مردم را از ایجاد اصلاحات و تغییر در امور دلسرد و نسبت به تحقق مطالباتشان مأیوس (میکند). بروز این دست نگاه مایوسانه همواره در پیگیری مطالبات مردمی دیده میشود، همچنان که در پیگیری بحث واردات خودرو، افزایش تعطیلات آخر هفته و طرح شفافیت و… هم دیده شد.»
هشت: حالا ما چه کنیم؟ سربازی برویم یا نه؟ اگر مشمول دوره ضرورت هستید در موعد مقرر برای شرکت در آن اقدام کنید و با توجه به اینکه قانون برنامه هفتم توسعه در همین یکی دو ماه مصوب و اجرا خواهد شد؛ اگر تغییری در این زمینه اتفاق بیفتد شما نیز مشمول آن خواهید شد.
ولی به امید کاهش دوره ضرورت در این قانون نباشید که تقریبا امر محالی است و با این امید واهی فقط و فقط برای خود «غیبت» ایجاد خواهید کرد که هم میتواند روی معافیتهای شما تاثیر بگذارد و هم طول دوره سربازی شما را افزایش بدهد. یادتان باشد که در سی ام مهرهمین امسال با تصمیم ستاد کل نیروهای مسلح سه ماه از خدمت سربازی همه سربازان کاسته شد و حتی اعلام شد بسته به محل خدمت و نوع خدمت میتواند تا 14 ماه نیز این کاهش ادامه پیدا کند.
