روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| شبکه بانکی کشور در روزهای اخیر، تحت فشارهای بیسابقهای قرار گرفته است. انتقادات رئیسجمهور از شبکه بانکی در خصوص تعلل برای ارایه تسهیلات در زمینه نهضت ملی مسکن، نامه رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در انتقاد از بانک مرکزی به خاطر عدم ارایه تسهیلات کشاورزی و دیوارنگاره میدان ولیعصر در انتقاد از بنگاهداری بانکها، سه داستان خبرساز در خصوص بانکها بودند. ببینیم در هر کدام از اینها چه اتفاقی افتاده و چرا به بانکها انتقاد شده است:
یک: انتقادات رئیسی
چه گفته است؟ صبح روز دوشنبه، سید ابراهیم رئیسی، جلسه شورای عالی مسکن را برگزار کرد و در آن گفت: «متاسفانه عملکرد برخی بانکها در ارائه تسهیلات قابل قبول نیست، برخی بانکها به جای پرداخت تسهیلات مسکن به مسکنسازی روی آورده و فعالیت اقتصادی خود را جزو آمار تسهیلات پرداختی نهضت ملی مسکن ارائه کردهاند.
ظرف ۲ هفته جلسهای با حضور وزرای راه و شهرسازی و امور اقتصادی و دارایی، رئیس کل بانک مرکزی و مدیران عامل بانکها برگزار شود تا اولا آمارهای ارائه شده در خصوص تعداد متقاضیان معرفی شده به بانکها، تعداد قراردادهای منعقد شده و میزان تسهیلات پرداختی را بررسی و نتیجه نهایی را در جلسه آتی شورا گزارش دهند و ثانیا پیشنهادهای مختلف مطرح شده در این جلسه در خصوص راهکارهای تسریع در تامین تسهیلات بانکی ساخت مسکن از جمله خط اعتباری ویژه بانک مسکن را بررسی و اعلام نظر نمایند.
همچنین هیات ویژهای متشکل از وزرای راه و شهرسازی، کشور، امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی عملکرد بانکها را از حیث پرداخت تسهیلات ساخت مسکن بررسی و ضمن بررسی عملکرد مدیران، از آن دسته از مدیرانی که به وظایف قانونی خود عمل کردهاند، تقدیر شده و آنهایی که در این زمینه کوتاهی کردهاند، مورد بازخواست قرار گیرند.»
چرا بانکها تسهیلات نمیدهند؟ در این جلسه البته مدیران عامل چهار بانک مهم یعنی مسکن، ملی، سپه و ملت گفتند سه عامل عدم آورده متقاضی، عدم تکمیل مدارک و ثبتنام نهایی متقاضیان و انتظار متقاضیان برای کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی عوامل اصلی تاخیر در پرداخت تسهیلات ساخت مسکن است.
با این حال کارشناسانی مثل آقای روزبه ظهیری، توسعهگر حوزه مسکن و فعال حوزه ساخت و ساز که سایت اکوایران با او مصاحبه کرده معتقدند عدم ارایه وام از سوی بانکها دو دلیل دیگر دارد: بانکها منابع کافی برای اعطای وام را ندارند و بانک مرکزی در دوره جدید سیاست رفع ناترازی بانکها را پیش گرفته که مانع از اعطای تسهیلات به صورت گسترده میشود.
آخرین خبر: رئیس کل بانک مرکزی یک روز بعد از سخنان رئیسی یک جلسه تشکیل داد و در آن دستور داد که یک کارگروه در سه روز آینده برگزار شود تا رفع مغایرتهای آماری در زمینه عملکرد بانکها در حوزه تأمین مالی، تعداد متقاضیان معرفی شده به بانکها، تعداد قراردادهای منعقد شده و میزان تسهیلات پرداختی در طرح نهضت ملی مسکن را در دستور کار قرار دهد.
جالب اما این بود که فرزین به این کارگروه دستور داده پیشنهادهای مختلف مطرح شده در زمینه طرح نهضت ملی مسکن و راهکارهای تسریع در تأمین تسهیلات بانکی ساخت مسکن از جمله روشهای مختلف تأمین مالی مسکن سازی و حتی استفاده از تأمین مالی خارجی در این طرح ملی را بررسی و نتیجه نهایی را برای تصمیمگیری آماده کنند. (موضوعی که شاید باعث شود بخشی از بار تامین مالی از روی دوش بانکها برداشته شود)
دو: انتقادات پورابراهیمی
چه گفته است؟ روز دوشنبه، خبرگزاری مجلس یا همان خانه ملت نامه محمدرضا پورابراهیمی نماینده ذینفوذ کرمان و رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس به رئیسجمهور در نقد بانک مرکزی را منتشر کرد. از این نامه این طور برداشت میشود که ماجرا در خصوص «ارز ناشی از صادرات محصولات کشاورزی به ویژه پسته» است.
پور ابراهیمی که نماینده کرمان است به رئیسی نوشته که وضعیت تولید امسال پسته خوب بوده و ۲۲۰ هزار تن تولید شده و کشاورزان میخواهند کالای خود را صادر کنند و گفته این موضوع برای بهبود وضعیت تراز تجاری کشور که در حال حاضر منفی است هم مفید است.
در این میانه کمیسیون اقتصادی دولت بعد از جلسه با برخی مسئولان دولتی به این جمع بندی رسیده که بنای دولت این است که ارز ناشی از صادرات محصولات کشاورزی به واردات خودرو و قطعات آن تعلق بگیرد
و به این ترتیب مشخص شود که ارز به دست آمده از صادرات محصولات کشاورزی مثل پسته هم کجا خرج خواهد شد و مشکل پسته کاران هم حل شود اما بانک مرکزی یک بیانیه علیه کمیسیون اقتصادی منتشر کرده و این مطالب را تکذیب کرده است. این تکذیب و عدم مساعدت بانک مرکزی در زمینه صادرات پسته و همچنین عدم مشارکت در یک جلسه که در خصوص این مسئله برگزار شده باعث عصبانیت پورابراهیمی شده است و او حتی بانک مرکزی را به «گستاخی» متهم کرده است.
آخرین خبر: علیرضا پیمانپاک، رئیس سازمان توسعه تجارت کسی است که پورابراهیمی از قول او خبر تخصیص ارز صادراتی پسته و خشکبار به خودرو را اعلام کرده بود اما این مقام دولتی عصر دوشنبه در گفتوگو با ایسنا گفت: «معاون اول رئیسجمهوری صرفا دستور بررسی چالشهای صادرات خشکبار و رسیدگی به دغدغه کشاورزان در این حوزه را داده است و جلسهای مرتبط با واردات خودرو و مسائل ارزی در حضور ایشان تشکیل نشده است.
یکی از چالشهای اصلی صادرات خشکبار بحث برگشت ارز حاصل از صادرات بوده که به مدت یکسال توسط سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی در حال بررسی و پیگیری است. در این بین روشهای مختلف از جمله تهاتر در چندین جلسه در بانک مرکزی و سازمان توسعه تجارت و وزارت جهاد پیگیری شده، اما هنوز به مرحله تصویب و ابلاغ نرسیده است. تصمیم گیرنده نهایی در حوزه مسائل ارزی کشور بانک مرکزی است.»
سه: بیلبورد اوج
چه شده است؟ سازمان فرهنگی - هنری اوج بیلبورد بزرگی در میدان ولیعصر دارد که از آن برای ارسال پیامهای معمولا فرهنگی - سیاسی خود استفاده میکند. اخیرا این سازمان در این بیلبورد با ترکیب ساختمان یک بانک با نمای یک مشاور املاک و نیز گذاشتن لوگوی برخی از بانکها (البته با برخی تغییرات به شکلی که لوگوی اصلی نباشد ولی مشخص باشد که از کدام بانک حرف میزنیم) بخشی از سخنان رهبر انقلاب در مورد بانکها را درج کرده بود که در آن ایشان (در شهریور ۱۳۹۷ و در جمع اعضای هیات دولت) گفته بودند:
«بانکها غلط میکنند با پول مردم بنگاهداری کنند.» با این حال بعد از چهار روز این بیلبورد جمعآوری شد. دلیل جمعآوری مشخص نیست ولی برخی میگویند فشار شبکه بانکی موثر بوده است. در تنها اظهارنظر رسمی مهرداد معظمی، مدیرروابطعمومی سازمان اوج در توئیتر خود با انتشار عکسی از دیوارنگاره میدان ولیعصر که پایین کشیده شده است، نوشت: «این نیز بگذرد.»
آخرین خبر: مهدی فضائلی، مدیر روابط عمومی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب، دیروز در توئیتر خود در این زمینه نوشت: «جلوگیری از بنگاه داری بانکها، مطالبه جدی رهبر انقلاب است. این مطالبه، تحت تأثیر دیوار نگاره یا حذف آن قرار نمیگیرد.»
جایگاه مستحکم فرزین
با نگاهی به این سه مسئله، اگرچه میتوان فشار روی بانکها را به خوبی تشخیص داد ولی همزمان میتوان از قدرت فرزین در سطوح بالا نیز مطلع شد. رئیس ۵۸ ساله بانک مرکزی که با کارنامه فعلا موفق در حفظ ثبات در بازار ارز و البته ارتباط مستحکم با معاون اول رئیسجمهور، دست کم در دو مسئله یعنی نامه کمیسیون اقتصادی مجلس و ماجرای اوج، توانسته خیلی محکم ظاهر شود. در ماجرای اول او یک مقام دولتی را مجاب به مصاحبه به نفع خود کرده و در دومی یک موسسه سطح بالای فرهنگی را به عقبنشینی از محصول خود واداشته است. با این حساب در ماجرای اول نیز بعید به نظر میرسد که مهرداد بذرپاش بتواند حریف فرزین شود و شاید از این روست که به فکر تغییر نظام قیمتی فولاد و سیمان افتاده است.
