روزنامه هفت صبح| سخنان اخیر رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه علاوه بر اینکه تنش میان این کشور و اتحادیه اروپا را تشدید کرد، این احتمال را نیز به وجود آورد که گویا ترکیه دیگر برای پیوستن به اتحادیه اروپا تمایل چندانی ندارد یا دستکم اینطور نشان میدهد. اردوغان در یکی از تازهترین سخنرانیهایش گفت که ترکیه همیشه خودکفا بوده است و هرگز به کمک یا حمایت اتحادیه اروپا نیاز ندارد و از هر تصمیمی که اتحادیه اروپا بگیرد استقبال میکند.
او به انتظار طولانی ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا نیز انتقاد کرد و افزود که آنها ۶۰ سال است ترکیه را در دروازههای اروپا نگه داشتهاند. سخنان اردوغان در واقع واکنشی به تصمیم اخیر پارلمان اروپا بود که بهموجب آن، به ترکیه و اتحادیه اروپا توصیه شد که برای گسترش همکاری راهی جز پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بیابند.
در این گزارش آمده است که در حال حاضر امکان پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا وجود ندارد، مگر اینکه آن کشور مسیرش را تغییر دهد. در این قطعنامه همچنین درباره برخی مسائل مانند نحوه برگزاری انتخابات ریاستجمهوری، مسائل حقوق بشری، آزادی مطبوعات، حق برگزاری تجمعها و روابط خارجی با روسیه انتقادهای تندی علیه آنکارا مطرح شده است.
پارلمان اروپا در عین حال از ترکیه خواست از پیوستن سوئد به ناتو حمایت کند، زیرا فرایند پیوستن آن کشور به ناتو نمیتواند با پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا ارتباط داشته باشد. این گزارش در واقع دست رد اروپا بر سینه اردوغان بود که به این بهانه موضوع پیوستن به اتحادیه اروپا را همواره مطرح کرده است.
سخنان اخیر اردوغان مبنی بر اینکه آنکارا دیگر نیازی به اروپا ندارد، از این حقیقت پرده برمیدارد که روند مذاکرات هرچند در گذشته نیز کند بود، اما اکنون عملا متوقف شده است. اکنون اردوغان اتحادیه اروپا را به قطع رابطه با ترکیه متهم کرده است و میگوید کشورش، در صورتی که لازم باشد، میتواند راهش را جدا کند. وزارت امور خارجه ترکیه نیز به قطعنامه اخیر پارلمان اروپا انتقاد کرد و گفت این قطعنامه میتواند در روابط دوجانبه اثر بگذارد.
به گزارش الجزیره، تنش بین ترکیه و اتحادیه اروپا در حالی شدت مییابد که آنها اتحادیه گمرکی مشترک دارند و ترکیه از سال ۱۹۹۵ برای پیوستن به اتحادیه اروپا درخواست داده است، هرچند مذاکرات الحاق از سال ۲۰۰۵ شروع شد و در اواخر دهه ۲۰۱۰ به بنبست رسید. سینان اولگن، کارشناس ارشد بنیاد کارنگی مستقر در بروکسل، با توجه به گزارشهای پیشین درباره ترکیه، قطعنامه اخیر پارلمان اروپا را غیرمنتظره ندانست و گفت که در سالهای اخیر چند کشور اروپایی از جمله اتریش و فرانسه و آلمان از ترکیه خواستند شکل متفاوتی از همکاری با اروپا جز پیوستن به اتحادیه پیدا کند.
او در ادامه نیز موضع اخیر اردوغان را زیر سوال برد و گفت اینکه درخواست ترکیه برای الحاق اکنون رسما به پایان برسد واقعبینانه نیست. منصور آکگون، استاد روابط بینالملل دانشگاه فرهنگ استانبول نیز بر این نظر است که پایان مذاکرات عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا به نفع هیچیک از دو طرف نیست. او گفت ترکیه و اتحادیه اروپا باید راهی برای مشارکت و همکاری در مسیر پیشرو بیابند. به نظر این استاد دانشگاه، این راه باید منافع اقتصادی و امنیتی دو طرف را تامین و ترکیه را به سمت دموکراتیک شدن و احترام به حقوق بشر ترغیب کند. (ایندیپندنت)
نکته
ترکیه در سالهای اخیر و تحت رهبری اردوغان چرخشی اقتدارگرایانه داشته است، رسانهها را خفه، مخالفان را زندانی و از حاکمیت قانون نیز عقبنشینی کرده است. سرکوب پس از کودتای نافرجام در سال ۲۰۱۶ هم این وضعیت را بغرنجتر کرده است. با این حال گفته میشود، اتحادیه اروپا میداند که باید با ترکیه، همسایه حیاتی و پل ارتباطی این قاره با روسیه، آسیا و خاورمیانه چگونه همکاری کند که نه سیخ بسوزد و نه کباب. به هر حال باید پذیرفت گزینه عضویت در اتحادیه اروپا خارج از میز است.
یونان، یکی از اعضای اتحادیه اروپا، به طور مداوم با ترکیه بر سر انواع اختلافات ارضی، به ویژه بر سر قبرس درگیر است. به علاوه ترکیه علاوه بر روابط تجاری و سیاسی، مبادلات نظامی نیز با روسیه دارد و اتحادیه اروپا ترجیح میدهد با چنین کشوری، کجدار و مریز تا کند. همچنین فقدان اراده سیاسی از سوی برخی از بزرگان اتحادیه اروپا مانند فرانسه و آلمان برای حمایت جدی از رسیدگی به درخواست ترکیه وجود داشته است.
در سال ۲۰۱۱، نیکلا سارکوزی، رئیسجمهور وقت فرانسه به اردوغان گفت که عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا برای فرانسه ممنوع است و در سالهای ۲۰۱۶ و 2۰۱۸ نیز آنگلا مرکل، صدراعظم اعظم وقت آلمان نیز به ترکیه توصیه کرد برای پیوستن به اروپا به فکر ساز و کاری به جز عضویت در اتحادیه اروپا باشد. در سال ۲۰۱۵، زمانی که اردوغان موافقت کرد در ازای دریافت میلیاردها یورو کمک مالی اتحادیه اروپا، هزاران پناهجو را بپذیرد، دو طرف به شرکای تجاری تبدیل شدند.
اما این اتفاق هم به دلیل فرار اردوغان از هنجارهای دموکراتیک زیربنایی اتحادیه اروپا، نتوانست وضعیت کلی رابطه را تغییر دهد. حضور ۲۰ ساله اردوغان بر سریر قدرت هم مزید بر علت شده است و باید پذیرفت ترکیه به هیچ وجه روح اروپایی ندارد و کشورهای عضو این اتحادیه هم تمایلی به رابطه ارگانیک با ترکیه ندارند. (پولیتیکو)
