روزنامه هفت صبح، رامتین لطیفی| آتشسوزیهای ويرانگر و گرمای طاقتفرسا از یکسو و بارانهای ممتد و سیلابهای خروشان از سوی دیگر به کشورهای جهان هجوم بردهاند و سالی را رقم زدهاند که شبیه آن در خاطره بشر ثبت نشده است. بارانی که طی چند روز اخیر بخشهای شمالی و شرقی لیبی را فرا گرفته است، از همان ابرهایی باریدن گرفته که طی هفته پیش، نقش اصلی را در رقم زدن سیل فاجعهبار یونان برعهده داشتند.
اما با این حال بخت با یونانیها یار بود که باد و باران قبل از تبدیل شدن به یک توفان استوایی تمامعیار، آسمان این کشور را ترک کردند و به سمت لیبی رفتند. بارش بارانهای شدید و توفان دانیل در لیبی که سبب فرو ریختن دو سد آبی در این کشور و جاری شدن سیل شد، تاکنون دستکم ۲ هزار کشته و بیش از ۱۰ هزار مفقودی روی دست اهالی این کشور گذاشته است.
دانشمندان میگویند افزایش دمای اقیانوسها در سراسر جهان به دلیل گرم شدن زمین، باعث افزایش بارندگیهای شدید، توفان و در نتیجه جاری شدن سیل شده است و گرم شدن آب مدیترانه نیز در این مورد بیتاثیر نیست. عثمان عبدالجلیل، وزیر بهداشت دولت شرقی لیبی اعلام کرد که وضعیت شهر درنا بدتر از هر جای دیگری در مناطق حادثهزده است و بیش از 25درصد از این شهر بهطور کامل از بین رفته است و از این رو عبارتی جز «فاجعه تمامعیار» نمیتواند وضعیت این شهر را توصیف کند.
به گفته مقامات، کل خانههای این شهر که در مسیر سیل بودند، شسته شده و از بین رفتهاند و بیمارستانهای این شهر نیز به دلیل حجم فاجعه، کاربرد خود را از دست دادهاند و دیگر توان رسیدگی به مجروحان و مصدومان را ندارند. از سوی دیگر سردخانهها نیز پر از اجساد شدهاند و دیگر هیچ جای خالی برای پذیرش و نگهداری از اجساد جدید وجود ندارد و به همین دلیل بیم آن میرود که با ادامه و استمرار این وضعیت، بیماریهای مسری از جانب اجساد به سراغ نجاتیافتگان از این حادثه برود.
ویران شدن سه پل در درنا سبب شد بستر این مسیل گسترش یابد و قدرت تخریب این سیل طوری مضاعف شود که خانه و ماشینها را با خود بردارد و به میان دریا ببرد. از این رو باید بگوییم بخش عمدهای از مفقودینی که اکنون شمار آنها از مرز 10 هزار نفر عبور کرده است را هم باید به سیاهه کشتهشدگان این حادثه اضافه کنیم و هیچکس امید چندانی به زنده ماندن آنها ندارد. قطع شدن خطوط برق و تلفن نیز کار امدادرسانی را گره زده و بیش از پیش دشوار کرده است.
یکی از دلایل اصلی خسارات جانی این حادثه، عدم پیشبینی وضعیت توسط نهادهای ذیربط و اعلام هشدار به مردم در مناطق پرخطر عنوان شده است. گفتنی است آسیبپذیری بیش از حد لیبی در برابر بلایای طبیعی و بهویژه سیلی از این دست، در نزاع و درگیریهای طولانی سیاسی این کشور که عمر آن از یک دهه هم عبور کرده، ریشه دارد.
دولت وحدت ملی به رهبری عبدالحمید دبیبه در طرابلس و شمال غربی لیبی مستقر است و توسط سازمان ملل متحد نیز حمایت میشود. رقیب این دولت، موسوم به دولت شرقی لیبی، تحت کنترل خلیفه حفتر و ارتش ملی لیبی است و از پارلمان مستقر در شرق لیبی به ریاست اسامه حمد حمایت میکنند. درنا که در ۳۰۰ کیلومتری شرق بنغازی قرار دارد، تحت کنترل حفتر و دولت شرقی او قرار دارد.
سیاستهای بسته و اداره محافظهکارانه و امنیتی این بخش از لیبی سبب شده است تا اموری مانند توسعه ارتباطات، استراتژیهای ارزیابی خطر، هماهنگ کردن عملیات نجات و تعمیر و نگهداری از زیرساختهای حیاتی مانند سدها از اولویت خارج شود و فجایعی از این دست بیافریند. این واقعیتی است که مقامات لیبیایی به آن معترفند اما این اعتراف دردی از مردم داغدار لیبی دوا نمیکند.
سیل در چند شهر دیگر از جمله البیضا، النرج، طبرق، تاکنیس، البیادا و بطاح هم خساراتی به جای گذاشته و در بخشهای شرقی بنغازی نیز دیده شده است. با استیصال دولت شرقی لیبی، کشورهای همسایه برای اعزام نیروهای امدادی به مناطق حادثهزده اعلام آمادگی کردند. به گفته اداره مدیریت اضطراری ترکیه، هواپیماهای این کشور طی روز سهشنبه با ۱۶۸ تیم امداد و نجات همراه با کمکهای بشردوستانه وارد لیبی شدهاند.
اداره حفاظت مدنی لیبی نیز اعلام کرد که دولت ایتالیا یک تیم دفاع غیرنظامی را برای کمک به عملیات نجات اعزام میکند. سفارت ایالات متحده در طرابلس نیز اعلام کرد که فرستاده ویژه این کشور، ریچارد نورلند، فهرستی از اقلام، تجهیزات و تیمهای امداد مورد نیاز را تهیه کرده است.
به گزارش خبرگزاری دولتی امارات، زاید آل نهیان، رئیسجمهور امارات، ضمن ابراز همدردی با آسیبدیدگان این فاجعه، دستور اعزام تیمهای امداد و جستوجو و نجات را صادر کرد. عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر نیز به مردم لیبی تسلیت گفت. او در بیانیهای که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، گفت که برای مجروحان آرزوی شفای عاجل دارم و امیدوارم با اتحاد مردم ليبي، بحران به سرعت از بین برود اما از ارسال گروههای امداد حرفی نزد. این در حالی است که تا کنون ۱۴۶ نفر از کشتهشدگان این سیل، ملیتی مصری داشتهاند.
وضعيت یکی دیگر از کشورهای شمالی آفریقا هم تعریف چندانی ندارد و گویا در این بخش از قاره سیاه، آخرالزمان رخ داده است. در واپسین ساعات جمعه، زلزلهای به بزرگی 6/8ریشتر مراکش را لرزاند. این مرگبارترین و شدیدترین زلزله روی داده در این کشور طی ۶ دهه اخیر بود. میراث این حادثه برای مراکشیها تا کنون بیش از ۲۸۰۰ کشته و نزدیک به ۵ هزار مجروح است.
دولت مراکش ابتدا پیشنهاد کمک کشورهای غربی از جمله آلمان و فرانسه را نپذیرفت و این اتلاف وقت به قیمت جان بسیاری از افراد زنده زیر آوار تمام شد اما حالا با تغییر رویه و رویکرد دولت مراکش، گروههای امداد از ۴ کشور بریتانیا، اسپانیا، قطر و امارات عربی متحده روانه این کشور شدند. آلمان و فرانسه هنوز هم بر اعزام نیروهای امداد تاکید دارند اما دولت مراکش هنوز پاسخ مثبتی به این پیشنهادات نداده و مسائل سیاسی را بر مسائل انسانی اولویت داده است.
