روزنامه هفت صبح، احمد رنجبر| هادی حجازیفر اعتراف کرد که از همان روز نخست آغاز فعالیت هنری، سودای کارگردانی در سر داشته؛ با این حال صبر کرده تا تجربهاش کامل شود و با جور شدن شرایط پشت دوربین بایستد. این اتفاق حالا با سریال «عاشورا» که پخش آن چند هفته پیش در شبکه یک شروع شد، رخ داده است. همان طور که میدانید نسخه سینمایی این اثر دو سال پیش با نام «موقعیت مهدی» در جشنواره فجر رونمایی شد.
پیشتر نوشتیم که حجازیفر هم در نسخه سریالی و هم در ورژن سینمایی موفق عمل کرده. همزمان سریال جدید سروش صحت به قسمتهای جذاب خود رسیده و مخاطبان حالا با اشتیاق بیشتر «مگه تموم عمر چند تا بهاره» را در فیلیمو و نماوا دنبال میکنند. این دو سریال دستمایه تدوین پروندهای شد تا ببینیم بازیگران در اولین تجربه کارگردانی یک سریال چه عملکردی داشتهاند و در ادامه این مسیر را چگونه طی کردند.
مهران مدیری را از یاد نبردیم؛ منتها او جزو کسانی است که بازیگری و کارگردانی را با هم شروع کرد. داریوش فرهنگ هم در ابتدای راه بود که سریال محبوب «سلطان و شبان» را ساخت. ایرج طهماسب و حمید جبلی با سریال عروسکی کارشان را شروع کردند و نام شان در تاریخ هنر ایران میدرخشد. بازیگران دیگری هم هستند که سریال ساختهاند؛ از جمله تینا پاکروان، غلامحسین لطفی، هومن سیدی، بهروز شعیبی، سام قریبیان و دیگران.
رضا عطاران / 8 سریال
اولین سریال: سیب خنده در سال 1376
چه موقعیتی داشت: شهرت رضا عطاران به سریال «ساعت خوش» که سال 73 روی آنتن شبکه دو رفت، برمیگردد. او مثل دیگر بازیگران این مجموعه مدتی ممنوعالکار! شد و در دور تازه فعالیت تصمیم گرفت، علاوه بر بازیگری و نویسندگی، کارگردانی را هم تجربه کند.
عیار سریال: اولین سریال کمدی عطاران یعنی «سیب خنده» آیتممحور بود و فضایی متفاوت از کمدیهای رایج تلویزیونی داشت و مورد استقبال قرار گرفت. «سیب خنده» با اینکه بهصورت هفتگی در مدت زمان بسیار کوتاهی روی آنتن میرفت، به یکی از جذابترین برنامههای کودک و نوجوان تلویزیون بدل شد.
آثار بعدی: «سیب خنده» یک شخصیت بامزه داشت به اسم «مجید دلبندم». رضا عطاران آن را برداشت و محور سریال تازهاش کرد. عطاران با این مجموعه استعداد خود در خلق كاراكترهای عروسکی را یکبار دیگر محک زد و موفق بود. عطاران در تجربه بعدی یعنی «قطار ابدی» گام بلندی برداشت و با «کوچه اقاقیا» نوع تازهای از کمدی را تجربه کرد. «خانهبهدوش» و «متهم گریخت» تبدیل به آثاری خاص، محبوب و ماندگار شدند. او بعد از «ترش و شیرین»، «بزنگاه» را در سال 87 ساخت که از حواشی بیشمار آن خبر دارید. او بعد از این سریال دیگر با تلویزیون همکاری نکرد و سمت سینما رفت؛ هم بهعنوان بازیگر و هم بهعنوان کارگردان.
سعید آقاخانی / 13 سریال
اولین سریال : عید امسال در سال 1388
چه موقعیتی داشت: سعید آقاخانی با مجموعه «ساعت خوش» صاحب شهرت شد و بعد از آن فعالیتش را در مقام نویسنده، مشاور کارگردان، بازیگردان و … پی گرفت. او با یک پیشینه خوب به اولین تجربه کارگردانیاش رسید.
عیار سریال: از شانس خوب آقاخانی «عید امسال» نوروز روی آنتن رفت؛ سریالی که سعید فرهادی فیلمنامهاش را نوشته بود و بازیگر مطرح کمدی کم نداشت. نتیجه اما درخشان نشد و «عید امسال» موج نیافرید.
آثار بعدی: بعد از «عید امسال» آقاخانی در عرصه کارگردانی پرکارتر شد؛ همزمان در سینما و تلویزیون به عنوان بازیگر فعال بود که البته ایفای نقش جدی محصول همین دوران است. سریالهای «زن بابا»، «خوشنشینها»، «راه دررو» ، «نقطه سرخط»، «دزد و پلیس»، «خروس» و «روزهای بد به در» ساختههای آقاخانی تا پیش از «نون خ» هستند.
در این میان «دزد و پلیس» با فیلمنامه برادران قاسمخانی جایگاهی ممتاز دارد؛ «زن بابا» هم مخاطب داشت اما بقیه چندان قابل دفاع نیستند. آقاخانی گل طلایی را با «نون خ» زد؛ به جز فصل چهارم که جایی برای دفاع باقی نمیگذارد. بر اساس اعلام تلویزیون فصل پنجم این سریال هم در راه است که امیدواریم نتیجهای مطلوب حاصل شود. سعید آقاخانی تجربه سریال «راز بقا » در شبکه خانگی را هم دارد که یک کمدی محبوب بود. او روی صندلی کارگردانی فیلمهای ویدئویی و سینمایی هم نشسته است.
سروش صحت / 7 سریال
اولین سریال: چارخونه در سال 1386
چه موقعیتی داشت: تمرکز سروش صحت در سالهای ابتدایی فعالیت هنری بر نویسندگی بود و همزمان مقابل دوربین هم میآمد. «جنگ 77»، «ببخشید شما»، «داستان یک شهر» و «کاکتوس» سریالهایی هستند که در آنها بازی هم کرد. «قطار ابدی»، «چراغ جادو»، «زیر آسمان شهر» و… سریالهایی هستند که فقط بهعنوان نویسنده با آنها همکاری داشت.
عیار سریال : «چارخونه» اولین سریالی که سروش صحت کارگردانی کرد؛ مورد توجه طیف زیادی از مخاطبان قرار گرفت. داستان جذاب، موقعیتهای کمدی و کاراکترهای دوستداشتنی از عوامل موفقیت سریال بودند.
آثار بعدی: صحت بعد از این سریال باز هم سراغ نویسندگی و بازیگری رفت تا اینکه سال 90 دومین ساخته او یعنی «ساختمان پزشکان» پخش شد. صحت در این سریال و سریال بعدی (پژمان) برادران قاسمخانی را کنار خود داشت و هر دو اثر از کمدیهای محبوب و ماندگار تلویزیون هستند.
او در ادامه با «شمعدونی» و سه فصل از «لیسانسهها» تجربهای نو از سر گذراند. جنس کمدی «شمعدونی» خاص بود و برخی آن را نپسندیدند؛ بر سر «لیسانسهها» اما اتفاق نظر وجود دارد و مخاطبان با نوعی متفاوت از کمدی مواجه شدند. «مگه تموم عمر چندتا بهاره» دیگر تجربه موفق صحت در کمدیسازی است که این روزها در شبکه خانگی توزیع میشود. ایمان صفایی همکار نویسنده او از «شمعدونی» بهبعد است.
رامبد جوان / 6 سریال
اولین سریال: گمگشته در سال 1380
چه موقعیتی داشت: رامبد جوان ابتدای دهه هفتاد حضور مقابل دوربین را تجربه کرد؛ ابتدا با «همسران» و در ادامه «خانه سبز». در دومی نقش پررنگ و محوری داشت و شهرتش از همین نقطه آغاز شد. او بازیگری در سینما و تلویزیون را ادامه داد تا اینکه سال 80 اولین سریالش را ساخت.
عیار سریال: «گمگشته» رمضان سال 1380 تبدیل به یک اتفاق شد. داستان کنجکاویبرانگیز و حضور آتیلا پسیانی در دو نقش متفاوت و… از جمله امتیازهایی است که نام سریال را سر زبانها انداخت و همچنان از آن بهعنوان یکی از موفقترین سریالهای رمضان یاد میشود.
آثار بعدی: دومین سریال رامبد جوان یعنی «باغ بلور» هرگز پخش نشد! او مدتی سریال نساخت تا اینکه نوروز 87 «نشانی» به کارگردانی او روی آنتن رفت. سریال بهرغم ویژگیهای مثبت جزو کمدیهای ماندگار تلویزیون دستهبندی نمیشود.
همین اتفاق برای «توطئه فامیلی» که نوروز 90 پخش شد، رخ داد. جوان بین اين دو سریال، «مسافران» را براساس فیلمنامه برادران قاسمخانی ساخت که طیف زیادی از مخاطبان را بهخود جلب کرد و نامش در میان کمدیهای موفق به ثبت رسید. در مرور کارنامه تلویزیونی جوان، کارگردانی و اجرای برنامه موفق «خندوانه» را نباید از قلم انداخت. او برای شبکه خانگی هم سریال «مردم معمولی» را کارگردانی کرده.
مهران غفوریان / 11 سریال
اولین سریال: حرف تو حرف در سال 1387
چه موقعیتی داشت: مهران غفوریان ابتدای دهه هفتاد با مجموعههایی چون «لبخند سوم»،«جنگ ۳۹»، «فروشگاه»، «نوروز ۷۵ » و … شناخته شد.
عیار سریال: از جمله بازیگرانی است که خیلی زود پا به حوزه کارگردانی گذاشت. این اتفاق برای غفوریان با مجموعه کمدی آیتمی «حرف تو حرف» رخ داد که خودش به همراه ارژنگ اميرفضلي و رضا عطاران و چند نفر دیگر فیلمنامهاش را نوشت و از شبکه پنج پخش شد. این مجموعه برای کارگردان اول قابل دفاع است، منتها با متر و معیار آن سالها.
آثار بعدی: «این چند نفر» گام بلند غفوریان در کارگردانی بود؛ سریالی که با کاراکترهای هژیر، عمو خسرو، شیرین، فرشته خانم، سهراب محمودی و … گل کرد و به دل خیلیها نشست. «گلهای ۷۸»، «تماشا ۷۹»، «گلهای ۷۹» و «طبقه وسط» دیگر تجربیات کارگردانی غفوریان هستند. اتفاق مهم برای او همزمان با ساخت «زیر آسمان شهر» رقم خورد که سریال موج آفرید و شخصیتهایش مورد توجه قرار گرفتند. کیفیت فصل دوم و سوم اما به دلایل گفته شده بالا نبود و همین اتفاق انگیزه غفوریان برای کارگردانی را کم کرد. کمی بعد غفوریان«ورود ممنوع ممنوع» را ساخت که باز هم ناموفق بود و پس از آن دیگر سراغ کارگردانی نرفت تا سال 95 که «همسایهها» را ساخت و این بار هم جواب نگرفت.
سیدجواد رضویان / 5 سریال
اولین سریال: ارث بابام در سال ۱۳۸۴
چه موقعیتی داشت: در آغازین سالهای دهه 70، سیدجواد رضویان بازیگری را تجربه کرد؛ با سریالهایی چون «سیب خنده »، «مجید دلبندم»، «حرف تو حرف» و … شهرتش اما با «پاورچین» مهران مدیری بهدست آمد.
عیار سریال: رضویان بعد از کسب شهرت، تصمیم گرفت روی صندلی کارگردانی بنشیند. «ارث بابام» به نویسندگی علی مسعودی اما یک کمدی ناموفق بود که در زمان پخش انتقاد رسانهها را نیز به خود دید. رضویان در این سریال و دیگر سریالهای خودش نیز بازی کرده است.
آثار بعدی: فیلمنامه دومین سریال رضویان با نام «قرارگاه مسکونی» را هم علیرضا مسعودی نوشت. این بار نتیجه بهتر بود و حتی به اعتقاد برخی، موفقترین سریال رضویان است. او مدتی از کارگردانی فاصله گرفت تا اینکه با مجموعه آیتمی «کسی خوابه؟» که با مسائل مختلف اجتماعی شوخی میکرد، به این عرصه بازگشت. او در ادامه «مهمانان ویژه» را با فیلمنامه محسن کیایی کارگردانی کرد که اثری متوسط بود. سال 99 سریالی دیگر به کارگردانی رضویان پخش شد با نام «صفر بیست و یک » اینبار سیامک انصاری او را در کارگردانی همراهی میکرد. این سریال کیفیت لازم را نداشت و به همین خاطر پرونده آن پیش از موعد مقرر بسته شد. رضویان تجربه کارگردانی تلهفیلم و فیلم سینمایی را هم در کارنامه دارد.
مجید صالحی / 4 سریال
اولین سریال : آشتیکنان در سال 1382
چه موقعیتی داشت: «مجید دلبندم»، «قطار ابدی»، «زیر آسمان شهر»، «کوچه اقاقیا» و «خوشرکاب»؛ اینها سریالهایی هستند که مجید صالحی را به اوج شهرت رساندند. او با چنین سابقهای تصمیم گرفت کارگردانی را تجربه کند.
عیار سریال: «آشتیکنان» به نویسندگی شهاب عباسی، علی اختیاری و علیرضا مسعودی با زبان طنز به مسائلي مانند آلودگيهاي محيطي و صوتي در جامعه، بيتوجهي به بهداشت دهان و دندان، مشكلات ناشي از اعتياد و تاثيرات بهداشت محيطي و رواني بر افراد و به تاثيرهاي مثبت اخلاقي و فردي حاصل از ازدواج ميپرداخت. سریال در مجموع تبدیل به اثری ویژه نشد.
آثار بعدی: مجید صالحی پس از «آشتیکنان» فعالیت بازیگریاش در سینما و تلویزیون را ادامه داد تا اینکه پنج سال بعد روی صندلی کارگردانی سریال «سه در چهار» نشست. این سریال کمدی با فیلمنامه علیرضا مسعودی خیلی زود مورد توجه قرار گرفت و حالا نامش میان آثار موفق تلویزیون به ثبت رسیده است. «موج و صخره» به قلم امیرعباس پیام که نوروز 90 از شبکه پنج پخش شد دیگر سریال مجید صالحی است که اثری متوسط لقب گرفت. صالحی سال 98 اسپینآف سریال «شاهگوش» را با نام «سالهای دور از خانه» برای شبکه خانگی کارگردانی کرد. نتیجهای که به دست آمد هرگز قابل دفاع نیست و حتی خاطره خوش «شاهگوش» و شخصیتهای محبوبش را مخدوش کرد!
مهدی فخیمزاده / 7 سریال
اولین سریال: تنهاترین سردار در سال 1375
چه موقعیتی داشت: شروع کار هنری مهدی فخیمزاده با تئاتر بود. او مدتی بعد در قامت بازیگر جذب سینما شد و سال 1354 «مجازات» را به عنوان اولین تجربه بلند کارگردانی مقابل دوربین برد. فخیمزاده از آن به بعد هم فیلم ساخت و هم بازی کرد؛ چه در کارهای خودش و چه دیگران. «میراث من جنوب» اولین فیلم او پس از انقلاب است و «همسر» مهمترین ساخته سینمایی کارنامهاش. او چهرهای مشهور بود که پشت دوربین اولین سریالش ایستاد.
عیار سریال: «تنهاترین سردار» به روایت قسمت کوتاهی از زندگی امام حسن مجتبی(ع)، ماجرای صلح او با معاویه و … میپردازد. کارگردان از نظر ساختاری موفق عمل کرده. از نظر محتوایی و زاویه نگاه اما همچنان این نکته مطرح میشود که سریال نتوانسته حق مطلب را ادا کند. این را هم از یاد نبریم که پیشتر، سریال «امام علی(ع)» سطح توقعات را بسیار بالا برده بود.
آثار بعدی: فخیمزاده مدتی بعد سراغ یک سریال تاریخی -مذهبی رفت و این بار به مدد تجربه نتیجه «ولایت عشق» با موضوع زندگی امامرضا (ع) بهتر شد. او از سال 80 تغییر ژانر داد و برساخت آثار پلیسی متمرکز شد. سرآمد سریالهای فخیمزاده در این عرصه «خواب و بیدار» و «حس سوم» هستند. در کارنامه او سریالهای «بیصدا فریاد کن»، «ساختمان ۸۵» و «فوقسری» هم دیده میشود.
مهران احمدی / 1 سریال
اولین سریال: بیگناه در سال 1401
چه موقعیتی داشت: بازیگر، برنامهریز و دستیار اول کارگردان؛ اینها عناوینی است که مقابل نام مهران احمدی در اولین تجربه سینماییاش یعنی فیلم «آدم» به کارگردانی عبدالرضا کاهانی قرار گرفته. احمدی در سینما صاحب نقشهای تحسینشده بسیاری است و در تلویزیون هم شخصیت بهبود سریال «پایتخت» سرآمد آنها شد.
عیار سریال: احمدی در سینما تجربه کارگردانی داشت و در شبکه خانگی هم فعلا اولین سریال خود را ساخته. داستان سریال «بیگناه» با مرگ مشکوک همسر فروغ (با بازی منوچهر زندهدل) شروع شد. در ادامه مخاطب پی به موقعیت شخصیتهای مختلف در داستان برد و فهمید پدربزرگ متمول خانواده (رشید با بازی مسعود رایگان) گذشتهای رمزآلود دارد.
در این میان ماجرای عشق نافرجام بهمن (محسن کیایی) و فروغ (شبنم مقدمی) به عنوان یکی از خطوط محوری سریال پیش رفت. در «بیگناه» داستانهای دیگری هم روایت شد. سریال به اندازه کافی قصه داشت و به همین خاطر مخاطب میتوانست با «بیگناه» همراه شود. البته نویسنده و کارگردان داستان را آرامآرام و با حوصله تعریف کردند و چه بسا این شیوه مطلوب طیفی از مخاطبانی که عادت به ریتم تند کردهاند، نباشد.
آثار بعدی: «مصادره» و «سگ بند» فیلمهای سینمایی مهران احمدی در مقام کارگردان است و باید دید چه زمان سراغ دومین سریال خود خواهد رفت.
فریبرز عربنیا / 1 سریال
اولین سریال : رنگ شک در سال ۱۳۹۳
چه موقعیتی داشت: فریبرز عربنیا سال 69 برای اولین بار مقابل دوربین یک فیلم سینمایی قرار گرفت. تا سال 74، 10 فیلم بازی کرده بود که نوبت به «ضیافت» مسعود کیمیایی رسید و نامش سر زبانها افتاد. «سلطان» مسعود کیمیایی در سال 75، «جهان پهلوان تختی» و «شوکران» بهروز افخمی در سال 76 شهرت او را تکمیل کردند. عربنیا در دهه هشتاد 12 فیلم بازی کرد اما آثاری موفق در سینمای ایران محسوب نمیشوند. شاه نقش عربنیا سریال «مختارنامه» داوود میرباقری است که محبوبیت را به او بازگرداند. این سریال سال 89 برای نخستین بار روی آنتن رفت. عربنیا سال 92 در فیلم «چ» ابراهیم حاتمیکیا آخرین نقش مهم خود را به ثبت رساند.
عیار سریال: عربنیا «رنگ شک» را بر اساس طرحی از خودش و با مجید آسودگان کارگردانی کرد. این مینیسریال داستان یک افسر نیروی انتظامی است که مأموریت مییابد تا وارد یک باند بسیار مخوف مواد مخدر شود و به دلیل فوقسری بودن عملیات، تنها یکی از فرماندهان مافوق او از این مأموریت مطلع است و … سریال کیفیت لازم را نداشت و نتوانست مخاطبان را راضی نگه دارد.
آثار بعدی: تصمیم عربنیا این بود که بازیگری و کارگردانی را رها کند و چنین کرده است. نکته دیگر اینکه سریالش خالی از حاشیه نبود و یک بگومگوی رسانهای با تهیه کننده داشت.
