روزنامه هفت صبح، محمد صابری| بعد از انتشار ناگهانی نسخه باکیفیت سه فیلم شاخص در فضای مجازی، آن هم در کمتر از 48 ساعت، میتوان گفت آخرین خبر این است که در چهار روز اخیر، فعلاً فیلم دیگری قاچاق نشده است! بهخصوص که برخی اعتقاد داشتند جریان تازه انتشار نسخه قاچاق فیلمها، سازمانیافته است و براساس تحلیل این گروه، میبایست قاچاق فیلمهای دیگری به این موج تازه، دامن میزد، که اینگونه نشد!
اینکه ماجرای قاچاق فیلمهایی که هر یک میتوانستند یکی از امیدهای گیشه و احیای سینمای جدی ایران در برابر سلطنت کمدیها باشند، چه پشتپردهای دارد و آیا میتوان این اندازه آن را پررمزوراز دانست، سوژهای است که میتوان در پروندهای مجزا به آن پرداخت و در حاشیه همین گزارش هم گریزی به آن زدهایم اما نکته مهمتر در این جریان، تغییر سازوکار مصرف محصولات نمایشی و مشخصاً فیلمهای سینمایی است که شاید در آینده، بر دیگر وجوه تولید و عرضه در سینما هم سایه بیندازد.
تا همین چند دهه پیش یکی از مصادیق جذابیت بازیگری برای علاقهمندان این حرفه، درج عکسشان بر سردر سینماها بود. پردههای نقاشی عریضی که زمانی هنر نقاشی چهره بازیگران بر روی آنها، بازاری گرم در سینمای ایران داشت و آرامآرام با پیشرفت صنعت چاپ، جای خود را ابتدا به عکسهای با ابعاد بزرگ داد و بعد هم نمایشگرهای دیجیتال جای آنها را گرفتند! حالا اما به عصری رسیدهایم که گویی نه فقط سردر سینماها فراموش شدهاند که حتی پرده سینما هم دیگر در فرآیند دیده شدن هنرنمایی بازیگران، ضرورت وجودش را از دست داده است؛ به این اتفاق بیشتر فکر کنیم!
نوید محمدزاده/ برادران لیلا، تفریق
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
نوید محمدزاده در سال 97 در دو فیلم مهم «سرخپوست» و «متری شیشونیم» ایفای نقش کرد و همان زمان، اعلام کرد قصد دارد برای مدتی از فضای سینما دور بماند. همین اتفاق هم افتاد اما بعدها کاشف بهعمل آمد که این غیبت ریشه در عقد قرارداد این بازیگر با سریال «قورباغه» برای اولین نقشآفرینیاش در شبکه خانگی داشته است. بعد از این وقفه او برای بازگشت به سینما، ایفاگر نقش اصلی سه فیلم سینمایی شد که هر سه به محاق توقیف رفتند!
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
از میان سه فیلم «برادران لیلا»، «تفریق» و «شب، داخلی، دیوار» دو فیلم اول بدون اکران عمومی قاچاق شد. اتفاقی که باعث شد این دو فیلم خیلی بیشتر از نمونههای مشابه خود در سینمای اجتماعی این سالها دیده شوند و مورد توجه قرار بگیرند. محمدزاده در فیلم سعید روستایی ایفاگر نقش یکی از برادران لیلا بود و در فیلم مانی حقیقی نقش دو کاراکتر متضاد اما در ظاهر مشابه را ایفا کرده است.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
نوید محمدزاده بعد از «ابد و یک روز» و «متری شیشونیم» با «برادران لیلا» همکاری مشترک با سعید روستایی را به یک سهگانه بدل کرد. او اما تجربه همکاری با مانی حقیقی را نداشت و «تفریق» اولین همکاری مشترک آنها به حساب میآید.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
شک نباید کرد که نوید محمدزاده همانطور که تا پیش از این از بازیگران خوشاقبال در چرخه جذب مخاطبان به سینما بوده است، همچنان ظرفیت بالایی برای دیده شدن بر پرده نقرهای دارد. بهخصوص که او را میتوان جزو بازیگرانی قرار داد که همزمان نگاه مخاطبان خاص و عام را به سوی خود میکشاند.
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
حتما هر دو فیلم «برادران لیلا» و «تفریق» جایگاه مهمی در کارنامه نوید محمدزاده دارند. بهخصوص اولی که در جشنواره کن هم روی پرده رفت و میتوان آن را جزو تجربههای جهانی این بازیگر بهحساب آورد. «تفریق» هم از منظر قدرتنمایی محمدزاده در ایفای دو نقش کاملا متفاوت، اتفاقی ویژه در کارنامه او محسوب میشود.
ترانه علیدوستی/ برادران لیلا، تفریق
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
شاید برایتان عجیب باشد اگر بدانید آخرین حضور ترانه علیدوستی بر پرده سینماهای ایران یک فیلم مستند بوده است. فیلم «سمفونی حمید» که روایتی از زندگی حمید علیدوستی فوتبالیست پیشکسوت و پدر ترانه بود که چند ماهی در گروه سینمایی هنروتجربه روی پرده رفت و در بخشی از آن ترانه علیدوستی به روایت رابطه خود با پدرش پرداخت. در میان فیلمهای داستانی اما آخرین حضور این بازیگر در چرخه اکران را میتوان «فروشنده» اصغر فرهادی دانست که نزدیک به 7 سال از اکرانش میگذرد!
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
او را میتوان در کنار نوید محمدزاده رکورددار فیلمهای توقیفی دانست! بعد از فیلم «فروشنده» ترانه علیدوستی در سه فیلم «تفریق»، «اورکا» و «برادران لیلا» ایفای نقش کرد که هر سه به دلایلی توقیف شدند و از میان آنها دو فیلم بهصورت قاچاق به دست مخاطبان رسیده است.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
سحر مصیبی کارگردان «اورکا»، یک فیلمساز فیلماولی است و در حال حاضر هم از ایران مهاجرت کرده است. «برادران لیلا» هم اولین همکاری ترانه علیدوستی با سعید روستایی محسوب میشود. مانی حقیقی اما جزو کارگردانانی است که علاقه ویژهای به همکاری با این بازیگر دارد و پیشتر در «کنعان» و «پذیرایی ساده» با هم همکاری داشتند.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
با لحاظ کردن فاصلهای که از اکران آخرین فیلم ترانه علیدوستی گرفتهایم، حتما اکران فیلمی با نقشآفرینی او بهصورت ویژه مورد توجه رسانهها قرار میگرفت و این موضوع میتوانست در جریان استقبال مخاطبان از اکران فیلم هم اثرگذار باشد. مضافبر اینکه علیدوستی اساسا طی دهه 90 حضورهای نسبتا موفقی را در چرخه اکران با آثارش تجربه کرده بود.
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
فارغ از نظرات مثبت و منفی درباره «برادران لیلا» حتما یکی از برگبرندههای این فیلم نقشآفرینی ترانه علیدوستی است. همانطور که بار اصلی روایت پیچیده «تفریق» را هم دو بازیگر اصلی بر دوش میکشند و ترانه علیدوستی در ایفای دو نقش کاملا متضاد، درخشان ظاهر شده است. این دو فیلم حتما از اتفاقات مهم در کارنامه این بازیگر محسوب میشوند.
طناز طباطبایی/ بیرویا، ارادتمند…
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
در سال 98 و پیش از فراگیری کرونا، همکاری با دو کارگردان مهم را تجربه کرد، یکی مجید مجیدی که از باسابقههای سینمای ایران است و دیگری محمد کارت که در تکاپوی ساخت اولین فیلم بلند سینماییاش بود. نتیجه هر دو همکاری در جشنواره فجر رونمایی شد اما هر دو در چرخه اکران عمومی قربانی کرونا و تعطیلی سینماها شدند. «خورشید» و «شنای پروانه» دو فیلم آخر طناز طباطبایی بر پرده سینماها محسوب میشوند.
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
طناز طباطبایی بازی در «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» را سالها قبل و درست در همان سالی تجربه کرد که در فیلم «ویلاییها» هم حضور داشت. دو فیلم با سرنوشت کاملا متفاوت؛ یکی قدر دید و تبلیغ شد و دیگری توقیف! طباطبایی در این فیلم نقش بهاره را ایفا میکند. «بیرویا» هم اولین فیلم آرین وزیردفتری بود که تا به امروز آخرین تجربه سینمایی طباطبایی محسوب میشود.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
آرین وزیردفتری که کارگردانی فیلماولی بود، طبیعتا حضور طناز طباطبایی در فیلم «بیرویا» اولین تجربه همکاریشان بود. عبدالرضا کاهانی هم بهرغم تجربههای متعدد و پربازیگری که پیشتر در فیلمسازی داشت، در فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» برای اولینبار با طناز طباطبایی همکاری کرد.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
طناز طباطبایی همواره از بازیگران موردتوجه از سوی مخاطبان بوده است. حضور موفق او در سریال «یاغی» در شبکه خانگی هم به محبوبیت او در سالهای اخیر ضریب داده بود و احتمالا اکران فیلم تازهای از او میتوانست با پاسخ مثبت مخاطبان در گیشه مواجه شود. البته این نکته درباره «بیرویا» صدق میکند، فیلم کاهانی امکان اکران عمومی در ایران را بههیچوجه نداشت!
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
«ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» از اساس فیلم بدی است و طبیعتا تلاش بازیگران برای بالا کشیدن آن و سروشکل دادن به روایت فیلم هم بینتیجه بوده است! «بیرویا» اما اتفاقی متفاوت در کارنامه اوست. چالش بازی در نقش کاراکتر پیچیدهای که او در این فیلم ایفا کرده، هر بازیگری را میتوانست وسوسه کند و طباطبایی به خوبی از پس چالش آن برآمده است.
مهران غفوریان/ ارادتمند…
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
اساسا مهران غفوریان از آن بازیگرانی است که بیشتر در قاب تلویزیون و فضای سریالی از او خاطره داریم و کمتر بهواسطه نقشآفرینیهایش در سینما به شهرت رسیده است. آخرین فیلمی که با بازی او روانه پرده سینماها شد هم فیلم جنجالی و پرحاشیه «ما همه با هم هستیم» بود. تجربههای او در سینما اما محدود به فیلمهای کمدی بوده است و توانمندیهایش در ایفای نقشهای جدی هنوز بروز و ظهور پیدا نکرده بود.
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» اولین دورخیز جدی مهران غفوریان برای خروج از شمایل کمدینی بود که او سالها بهواسطه آن شناخته میشد. عبدالرضا کاهانی که پیشتر در فیلم «بیست» شمایل کمدین علیرضا خمسه را با کاراکتری تلخ شکسته بود، در این فیلم هم نقشی متفاوت را به غفوریان پیشنهاد داد. بهزاد نام کاراکتری است که غفوریان ایفای نقش او را در فیلم برعهده دارد و یکی از دوستان نزدیک و پولدار سه کاراکتر اصلی محسوب میشود.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
عبدالرضا کاهانی از فیلمسازانی است که آثارش به حضور متعدد بازیگران معروف بود و معمولا هم تلاش میکرد تصویری متفاوت از بازیگران در آثارش به نمایش بگذارد. «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» اما اولین تجربه همکاری مشترک او با مهران غفوریان بود.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
«ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» هیچ شانسی برای اکران در ایران نداشت. این فیلم از سال 95 تا همین امروز از سوی همه متولیان نظارت در سینمای ایران، فیلمی مردود شناخته شده که بههیچعنوان امکان نمایش عمومی نداشته است. به همین دلیل تصور اینکه مهران غفوریان این شانس را داشت که بهواسطه این فیلم به پرده سینماها بازگردد از اساس منتفی است!
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
هر چند بعد از تجربه تحسینشده حضور در سریال «قورباغه» حالا دیگر مهران غفوریان توانمندی خود در ایفای نقشهای جدی و غیرکمدی را به اثبات رسانده اما در هر حال باید «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» را اولین دورخیز او برای رسیدن به جایگاه امروزش محسوب کنیم، فیلم بدی که او در آن خوب است!
مهناز افشار/ ارادتمند…
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
فاصله امروزش با سینمای ایران آنقدر دور است که شاید نیاز به سند و مدرک باشد که بخواهیم ادعا کنیم او روزی پا بهپای محمدرضا گلزار، معنای نیمبند «سوپراستار» را در سینمای ایران نمایندگی میکرد و اتفاقا تبدیل به یک زوج بازیگر پولساز برای فیلمهای بفروش شده بودند! آخرین فیلم اکرانشده از او در سینمای ایران اما «قسم» بود که محسن تنابنده آن را با حمایت مالی سازمان اوج به سرانجام رساند و اکران کرد. افشار که در دهه 90 از بازیگران پرکار در سینما بود، از سال 97 تا به امروز هیچ فیلمی روی پرده سینما نداشته است.
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
مهناز افشار در میانه دهه 90 و در اوج فعالیتهای سینماییاش در فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» ایفای نقش کرد، در همان سالی که در فیلم متفاوت «گیلدا» هم نقش اصلی را برعهده گرفت. افشار در فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» ایفای نقش تینا را برعهده دارد. زنی که از همسرش جدا شده و بچهاش را به پرستار سپرده تا با دوستانش خیابانگردی کند!
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
مهناز افشار هم در فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» اولین بازی در فیلمی از عبدالرضا کاهانی را تجربه کرد که اتفاقا تبدیل به تنها فیلم توقیفی او در زمان تصمیم به مهاجرت همیشگیاش از ایران شد!
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
اینکه «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» هیچ شانسی برای اکران عمومی در ایران نداشت بهجای خود اما باید اعتراف کرد که نقشآفرینی مهناز افشار هم در فیلم آنچنان چشمگیر نیست که بگویيم برفرض محال اگر فیلم روی پرده میرفت، نگاه مخاطبان به سمتش جلب میشد.
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
«ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» یکی از تجربههای معمولی در کارنامه مهناز افشار است. بازیگری که همزمان یکی از بهترین نقشهای خود را در «گیلدا» ایفا کرده است و البته که بخش عمدهای از ضعف کاراکتر او در «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا»، ربطي به کیفیت نقشآفرینی افشار ندارد و شخصیت تینا، در متن فیلمنامه قربانی فقدان یک طراحی اصولی شده است.
سحر دولتشاهی/ ارادتمند…، خط فرضی
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
در سالهای اخیر عملکرد درخشانی در شبکه نمایش خانگی داشته و با دو مجموعه «قورباغه» و «میخواهم زنده بمانم» در کانون توجه منتقدان و مخاطبان قرار گرفت. در همین سالها در سینما هم تجربههای پراکندهای داشت که بیشک میتوان «آتابای» را موفقترین آنها دانست. سحر دولتشاهی در جشنواره فجر سال گذشته هم حضور کوتاهی در فیلم «یادگار جنوب» داشت که بسیار تحسینبرانگیز بود.
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
فیلم «خط فرضی» از آن فیلمهایی بود که به معنای واقعی قربانی تعلل عواملش برای ورود به چرخه اکران شد. فیلمی که بهواسطه تعدد حضورش در رویدادهای بینالمللی، در معرض لو رفتن قرار داشت و میشد با تصمیمگیری بهموقع جلوی قاچاق آن را گرفت. سحر دولتشاهی در این فیلم ایفاگر نقش اصلی است. نقش مادری که بهطرز تراژیکی فرزندش را از دست میدهد. دولتشاهی در «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» هم نقشی کوتاه اما دوستداشتنی را ایفا کرده است.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
هم فرنوش صمدی و هم عبدالرضا کاهانی، هر دو برای اولینبار با سحر دولتشاهی در فیلمهایشان همکاری کردهاند. بازیگری که همواره علاقه ویژهای به حضور در فیلمهای تجربی و فیلمهای کارگردانان فیلماولی داشته و از این منظر میتوان هر دو پروژه را در راستای ریسکهای دولتشاهی در قبول نقشهای خاص، دانست.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
درباره وضعیت «خط فرضی» در اکران عمومی میتوان به این نکته استناد کرد که هرچند بلافاصله بعد از قاچاق فیلم، شورای صنفی نمایش حکم به اکران فوری فیلم داد و حتی برای آن سرگروه هم تعیین کرد، اما عوامل فیلم بیخیال دردسرهای اکران شدند و عطای آن را به لقایش بخشیدند و این یعنی خودشان هم امیدی به فروش نداشتند! «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» هم که امکان اکران نداشت.
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
نقشآفرینی سحر دولتشاهی در «ارادتمند، نازنین، بهاره و تینا» هرچند کوتاه است اما حتما یکی از معدود نکات قابل توجه این فیلم است. فیلم «خط فرضی» هم بهرغم نقشآفرینی خوب دولتشاهی، در منطق اصلی داستانش ایراداتی چنان جدی داشت که اساسا تجربهای شکستخورده برای همه عوامل بود.
پژمان جمشیدی/ خط فرضی
آخرین حضورش بر پرده سینما چه فيلمي بود؟
طی این سالها یکی از پرکارترین بازیگران در ویترین سینمای ایران بوده است! او همین روزها دو فیلم «شهر هرت» و «بیمادر» را در حال اکران در سینماها دارد و اتفاقا جزو بازیگرانی بهحساب میآید که حضورش میتواند معادلات گیشه را تحتتأثیر قرار دهد. او فیلم مهم «ویلای ساحلی» به کارگردانی کیانوش عیاری را هم در انتظار اکران دارد و فیلم «شیشلیک» هم با نقشآفرینی او در محاق توقیف است!
کدام نقشآفرینیاش قاچاق شده است؟
در میان فیلمهای مهم کارنامه پژمان جمشیدی در سالهای اخیر، نمیتوان جایگاه قابلتوجهی برای «خط فرضی» در نظر گرفت. فیلم در سال 98 به تولید رسید و یکی از اولین تلاشهای جمشیدی برای ایفای نقش یک کاراکتر تلخ، در یک فیلم جدی بهحساب میآمد. او در این فیلم نقش شوهری وسواسی را ایفا میکند که سختگیریهایش نسبت به همسرش، او را در موقعیت انتخابی مخفیانه قرار میدهد و همین اتفاق به یک تراژدی ختم میشود.
سابقهای در همکاری با این کارگردان داشت؟
فرنوش صمدی کارگردان «خط فرضی» یکی از فیلمسازان فیلماولی حاضر در جشنواره سيونهم فیلم فجر بود و طبیعتا این فیلم هم اولین همکاری او با پژمان جمشیدی محسوب میشد.
امیدی به دیده شدنش روی پرده بود؟
تقریبا هیچ امیدی به دیده شدن «خط فرضی» در ترافیک فیلمهای روی پرده نبود! شاید به همین دلیل هم بهرغم آنکه بعد از قاچاق فیلم، بلافاصله شورای صنفی نمایش سرگروه مشخصی را به اکران این فیلم اختصاص داد و حتی زمان آغاز اکران آنهم قطعی شد تا شاید مانند فیلم «جنگ جهانی سوم» بتواند اکران نیمبندی را تجربه کند، اما عوامل انگیزهای برای این کار پیدا نکردند و فیلم همچنان از اکران بازماند.
جایگاه این فیلم در کارنامهاش کجاست؟
این فیلم یکی از معمولیترین فیلمها در کارنامه پژمان جمشیدی محسوب میشود. بهخصوص که جمشیدی بعدها با حضور در فیلمهایی مانند «علفزار» و یا «بیمادر» حضوری چنان چشمگیر در ایفای نقشهای جدی از خود ارائه کرد که طبیعتا «خط فرضی» شانسی برای عرضاندام در برابر آنها نخواهد داشت و صرفا میتوان آن را یک تجربه نهچندان موفق بهحساب آورد.
