روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| آخرين خانهاي كه به دليل انفجار ناشي از نشت گاز منفجر شد، در يكي از روستاهاي باغملك خوزستان بود: 19 مرداد انفجار کپسول گاز در روستای لالب از توابع اين شهرستان باعث مرگ پنج مرد و يك زن شد. در همان هفته چند اتفاق مشابه ديگر هم در شهرهاي مختلف رخ داد و يكي از آنها كه خسارت چشمگيري هم داشت، مربوط به خانهاي سه طبقه در محله جوانمرد قصاب تهران بود كه منفجر شد و 12نفر زير آوار ماندند و يك نفر هم جانش را از دست داد.
در پنج ماه گذشته آمار انفجار واحدهاي مسكوني به دليل حوادث مربوط به نشت گاز كم نبود و حتي ابعاد كوچكي هم نداشتهاند. از ابتداي فروردين امسال تا 19مرداد حداقل 35 مورد انفجار خانه به دليل نشت گاز رخ داده و در اين حوادث 12 نفر جانشان را از دست دادند. بخش كوچكي از اين اتفاقات هم به دليل استفاده از كپسول گاز و پيكنيك در واحد مسكوني اتفاق افتاد.
اطلاعات قابل استنادي درباره آمار تجميعي اين حوادث در دسترس نيست و نميتوانيم دادههاي فعلي را با سالهاي گذشته مقايسه كنيم، اما فقط بررسي اخبار فروردين تا مرداد نشان ميدهد كه تقريبا در 18 استان حداقل يك مورد انفجار خانه به دليل نشت گاز شهري رخ داده است.
بيشترين آمار اين حوادث متعلق به استان خوزستان با شش حادثه است و بعد از آن هم براي استان تهران و خراسان رضوي هركدام چهار مورد انفجار ثبت شده است. حوادث مرتبط با گاز طبيعي و شهري بيشتر از اين 35 مورد انفجار است و به شكلهاي مختلفي مثل مسموميت و مرگ در اثر تنفس گاز طبيعي هم در همين بازه زماني رخ داده است.
جلال ملكي، سخنگوي سازمان آتشنشاني به هفت صبح ميگويد كه «بيشتر حوادث ناشي از انفجار گاز شهری حداقل در تهران به دليل نشت گاز از وسايل گازسوز است. ممكن است لولههاي گاز هم در سالهاي آينده دچار مشكل شوند؛ چون اگر به مرحله فرسودگي برسند به احتمال زياد مشابه اين خطرات رخ ميدهد. بايد حوادث بعد از بحرانهاي طبيعي را هم در نظر بگيريم؛ همين فرسودگي ميتواند باعث شكستگي لولههاي آب و گاز و حوادث پسابحران شود و درست است كه ميگويند در زمان بحران،جريان گاز با يك كليد قطع ميشود، ولي امكان دسترسي به آن در زمان بحران وجود دارد؟
بخش زيادي از انفجار خانههاي به دليل نشت گاز شهري به بياحتياطي مردم برميگردد،اما در فصل سرما كه بيشتر از اين وسايل گازسوز استفاده ميشود، احتمال حوادث ناشي از گاز طبيعي هم بيشتر ميشود. در روزهاي آغاز فصل زمستان و پايان آن هم اين حوادث افزايش پيدا ميكند چون وصل كردن و جمع كردن وسايل گازسوز به خوبي انجام نميشود. در فصل تابستان هم به دليل استفاده كمتر از اين وسايل، ميزان اين حوادث كمتر است.»
ملكي توضيح ميدهد كه «نشت گاز فقط از لوله گاز شهري اتفاق نميافتد و ممكن است لولهكشيهاي قديمي هم به مرور زمان دچار نشتي شوند و فرسودگي اتصالات گازي هم منجر به همين اتفاق ميشود. گاهي هم نشت گاز از وسايل گازسوز است كه اين موضوع ضريب بيشتري در اين حوادث دارد.
علاوه بر اين گاهي چند وسيله گازسوز به يك لوله متصل ميشوند و هيچ تستي هم انجام نميشود. وسايل گازسوز قديمي و فرسوده هم در نهايت ممكن است منفجر شوند. در بسياري از نقاط دنيا گاز به انرژي ديگري تبديل ميشود؛ مثلا همه وسايل برقي ميشوند و با توجه به اينكه حجم استفاده از برق بالاست، ضريب آتشسوزي كاهش پيدا ميكند.»
چرا خانهها منفجر ميشوند؟
مهمترين دلايلي كه به نشت گاز شهري ختم ميشوند، اين چند موردند: استفاده از وسایل گازسوز بدون ترموکوپل، محکم نبودن شیلنگ وسایل گازسوز در دو سر اتصال آن، استفاده از شیلنگهای بلند و در معرض ضربه یا حرارت، فرسوده و غیراستاندارد بودن شیلنگها، درپوش نداشتن شیرهای گاز است.
مطالعهاي محلي درباره تجزيه و تحليل ريشه اين حوادث انجام شده كه چند دليل ديگر را اضافه ميكند: عدم آگاهی مشترکین، موثر نبودن اطلاعرسانیها، روحیه قانونگریزی، واکنش ضعیف مشترکین به مخاطرات گاز، عدم نظارت کافی بازرسان سازمان نظام مهندسی، پایین بودن سطح ایمنی تجهیزات وسایل گازسوز، کمبود میزان بو در شبکه، وجود ساختمانهای چند طبقه در کنار ساختمانهای یک طبقه، تعدد وسایل گاز سوز در منزل، کیفیت پایین مواد دودکش و عدم وجود الزامهای قانونی بهروز در ساختوساز.
