روزنامه هفت صبح| درست است که فروش مواد غذایی به شکل اینترنتی در دوران کرونا به اوج رسید اما اگر پیشینه این بخش از تجارت آنلاین را بخواهیم دنبال کنیم به سال 2007 و روزی میرسیم که آمازون یعنی بزرگترین خردهفروش آنلاین جهان بخش فرش (Fresh) خود را راهاندازی کرد. بخشی که بعدها و در دوران کرونا اوج گرفت و به یکی از بازارهای جذاب برای این شرکت تبدیل شد. در ایران هم استارتاپهایی چون اسنپ و دیجیکالا با الگو گرفتن از آمازون وارد این بخش از مارکت خردهفروشی شدهاند.
دیجیکالا فرش برندی است که میخواهد از گوشت تا مرغ و لبنیات را به صورت تازه و فوری به دست مشتریانش برساند و از سمت دیگر رقیب پرقدرتش با سوپرمارکت اسنپ و بخش اسنپگروسری به شدت در حال گرفتن بازار خردهفروشی ازجمله در حوزه کالاهای تندمصرف روزانه است.اما حالا خبرهایی که از بخش آمازون فرش و احتمال تعطیلی برخی فروشگاههای فیزیکیاش رسیده برای همه فعالان این صنعت نگرانی درست کرده. نگرانیهایی که هیچ بعید نیست به بازار استارتاپی داخل کشور هم برسد.
ماجرای تعطیلی فروشگاههای فیزیکی آمازون چیست؟
به تازگی صدها نفر از کارکنان فروشگاههای مواد غذایی که برای «آمازونفرش» کار میکنند، متوجه شدهاند که مشاغل آنها برای همیشه حذف شده است. آمازون دارای ۴۴ فروشگاه آمازونفرش در شهرهای ایالات متحده از جمله لسآنجلس، فیلادلفیا و ناپرویل است. به گفته سه کارمند سابق آمازونفرش موقعیتهایی که کاهش مییابند «مدیران منطقه» هستند که بخشهایی از فروشگاههای فردی را مدیریت میکنند.
به کارکنان گفته شده که این کاهش بخشی از طرح کاهش هزینه است. یکی از کارمندان سابق آمازون میگوید کارمندان اخراجشده دیگر به محل کار خود مراجعه نخواهند کرد، اما به مدت ۶۰ روز حقوق دریافت میکنند. این اخراجها در حالی رخ میدهد که عدم قطعیت اقتصادی آمازون را به کاهش هزینهها در سراسر زنجیره عملیات خود و ایجاد یک مدل سودآور برای کسبوکارهای خواربارفروشیاش سوق میدهد.
از 2007 تا 2023 همه تغییرات آمازون فرش
جسیکا مارتین، سخنگوی آمازون در بیانیهای گفته که این شرکت در حال ایجاد تغییراتی در ارزیابی عملکرد آمازونفرش است. مارتین افزوده است: «ما تصمیم گرفتیم مدل کارکنان و عملیات در فروشگاه را برای خدمات بهتر به مشتریان و تیمهای خود توسعه دهیم. ما همچنان به تجارت خواربارفروشیمان متعهد هستیم و از نزدیک با کارمندان آسیبدیده همکاری میکنیم تا به آنها کمک کنیم شیفتها یا نقشهای جدیدی در آمازون پیدا کنند.»
آمازون در سال ۲۰۰۷ آمازونفرش را به عنوان یک برند تحویل راهاندازی کرد. ۱۰ سال بعد، هولفودز را به مبلغ ۱۳.۷ میلیارد دلار خریداری کرد، به این امید که یاد بگیرد چگونه یک زنجیره خواربارفروشی را با موفقیت اداره کند. در سال ۲۰۲۰ شروع به افتتاح فروشگاههای فیزیکی فرش، از جمله بیش از دهها فروشگاه در بریتانیا کرد.
اما اخیراً آمازون این گسترش را مورد ارزیابی مجدد قرار داده است. از آنجا که این غول فناوری تلاش کرده رشد خود را مهار کند و هزینههای خود را بهدنبال جنون خرید آنلاین در اوج شیوع ویروس کرونا کاهش دهد، هزاران کارگر را اخراج، شبکه تدارکات خود را سازماندهی مجدد و پروژهها و بخشهای مختلف را حذف کرده است.
آمازون در بهار ۲۰۲۲ اعلام کرد که در حال کاهش هزینهها در خردهفروشی، حذف کتابهای آمازون، فروشگاههای چهارستاره و کاهش تعداد فروشگاههای رفاهی «آمازونگو» است.اندی جسی، مدیرعامل آمازون گفته که این شرکت متعهد به تولید مواد غذایی است، اما او درباره درآمد آمازون گفته این شرکت افتتاح مکانهای فیزیکی جدید فرش را متوقف میکند تا استراتژی خود را دوباره ارزیابی کند و تلاش کند راهی برای دستیابی آمازونفرش به موفقیت مالی بیابد.
حذف مشاغل در آمازونفرش در بحبوحه یک سال کاهش مشاغل در سراسر صنعت فناوری رخ میدهد. آمازون تاکنون ۲۷۰۰۰ کارگر را در سال ۲۰۲۳ اخراج کرده و کاهش زیادی در منابع انسانی، تبلیغات، بازیها و حتی بخش اصلی پولسازی خود ایجاد کرده است؛ محاسبات ابری. شرکت مادر فیسبوک، متا در سال جاری بیش از ۲۰۰۰۰ کارگر، مایکروسافت ۱۰۰۰۰ نفر و آلفابت ۱۲۰۰۰ نفر را اخراج کرده است.
چرا کار به اینجا رسید
استفاده از فناوری بدون صندوقدار آمازونفرش، به نام «جاست واک اوت»، بهعلاوه سبدهای خرید رایانهای و کیوسکهای دستیار صوتی الکسا قرار بود به این برند کمک کنند تا در زمینه خواربارفروشی برجسته شود. اما دو کارمند سابق این سوپرمارکتها میگویند مشتریان اغلب بیشتر از اینکه جذب راحتی آن شوند، از این فناوری گیج و ناامید میشوند. این کارمند میگوید اگرچه آنها میدانستند فروشگاه با مشکل مواجه شده، با این حال «پریشان» بودند.
در یک انبار آمازون در فاصله ۳۰مایلی، فرصتهای شغلی بازی وجود دارد، اما او با توجه به هزینه رفتوآمدش، مطمئن نیست که برای آن مشاغل درخواست دهد. به نظر میرسد فروش خواروبار روزانه خانوادهها که در زمانه کرونا بهشدت به بازار آنلاین منتقل شده بود چالشی به راحتی دیگر فروشهای اینترنتی نیست. از طرفی تجربه فروشگاه داری آمازون در دنیای واقعی با آنچه که در ابتدا به نظر میرسید فاصله معناداری پیدا کرده و این شرکت هیچ بعید نیست در ماههای آینده تصمیمهای سختتری هم در ارتباط با بخش سوپرمارکت خود بگیرد.
