روزنامه هفت صبح| یک: بعدازظهر روز چهارشنبه، چهارم مرداد، خبر آمد که نیروهای گارد ریاستجمهوری نیجر، محمد بازوم، رئیسجمهور این کشور را در داخل کاخ ریاستجمهوری در بازداشت قرار دادند و خودروهای نظامی هم ورودی این کاخ را بستهاند. نهاد ریاستجمهوری نیجر در دقایق اولیه این اقدامات اعلام کرد که «ارتش آماده حمله به گارد ریاستجمهوری در صورت صرفنظر نکردن آن از بازداشت رئیسجمهور است» اما در واقع ماجرا پیچیدهتر از اقدام خودسرانه گارد ریاستجمهوری بود.
دو: کمتر از 12ساعت بعد و در نخستین ساعات بامداد روز پنجشنبه، پنجم مرداد، نیروهای نظامی در نیجر، کودتا را رسمی کردند و بعد از برکناری محمد بازوم، رئیسجمهور این کشور، مرزها را بسته و مقررات منع آمد و شد اعلام کردند. کودتاچیان در یک بیانیه رسمی هم اعلام کردند که تصمیم به کودتا را پس از «وخامت اوضاع امنیتی و سوءمدیریت اقتصادی» گرفتند.
سه: در روز ششم مرداد هم ژنرال «عبدالرحمن چیانی» به عنوان رئیس شورای انتقالی این کشور منصوب شد.
چهار: ناظران معتقدند که کودتای نیجر دستکم دو زمینه داخلی داشته است:
نخست اینکه بازوم در واقع نماینده اقلیت عرب نژاد نیجر است که حدود 1/5درصد از جمعیت این کشور را تشکیل میدهند و این امر برای قبائل غیرعرب که خود را آفریقاییالاصل و بازوم را فرزند قبایل عرب و بعدا ساکن شده در این مناطق میدانند گران آمده است.
دوم؛ مخالفان بازوم وی را متهم کردهاند که او به نقشه راهی که با سلف خود درباره چگونگی اداره کشور توافق کرده بود، پایبند نماند و حتی سعی کرد از نفود رئیسجمهور سابق در دستگاههای حکومتی بکاهد و به این منظور دنبال تغییراتی در ارتش و سایر نهادی مهم بود و همین امر رقبای وی را نگران کرد.
پنج: اما کودتا دستکم دو بعد مهم دیپلماتیک و اقتصادی هم دارد که حالا بعد از 10 روز به وضوح آشکار شده است. در روند دیپلماتیک، آمریکا نخستین کشوری است که اعلام میکند تحولات نیجر را با دقت دنبال میکند و جالب اینکه وزیر خارجه این کشور، با رئیسجمهور در بازداشت تلفنی صحبت و حمایت آمریکا از او را اعلام میکند.
شش: فرانسه هم در همان ساعات آغاز کودتا، این اقدام را محکوم کرد و خواستار آزادی رئیسجمهور این کشور شد.
هفت: اما در مقابل سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه با لحنی نه چندان محکم گفت: «از طرفهای درگیر در این کشور میخواهیم از توسل به زور خودداری و اختلافات را از طریق گفتوگوی سازنده حل کنند. نیجر کشور دوست روسیه است و روسیه مشتاق حل سریع این بحران سیاسی داخلی به نفع بازگرداندن صلح و آرامش به نفع مردم نیجر است. مسکو با نگرانی، رخدادهای جمهوری نیجر را رصد میکند و امیدوار است رئیسجمهوری نیجر توسط ارتش این کشور آزاد شود.»
هشت: اما در شامگاه ششم مرداد، یک پیام از یوگنی پریگوژین رئیس گروه شبه نظامی روسی واگنر منتشر شد که تا حد زیادی بازی روسیه را در آن آشکار کرد. وی در این پیام صوتی گفت: «آنچه در نیجر اتفاق افتاد چیزی جز مبارزه مردم این کشور با استعمارگرانشان نیست. استعمارگرانی که سعی میکنند قوانین خود را بر مردم این کشور تحمیل کنند و آنها را در وضعیتی نگه دارند که آفریقا صدها سال پیش در آن وضعیت قرار داشت.
نیجر استقلال خود را عملاً از امروز به دست آورده است. اینکه آنها در آینده چه سرنوشتی پیدا کنند به شهروندان این کشور و چگونگی حکومت آنها بستگی خواهد داشت اما نکته اصلی این است که آنها از شر استعمارگران خلاص شدهاند. گروه واگنر در کمک به کشورهای آفریقایی برای ایجاد ثبات و توسعه کارا است و هزاران جنگجوی واگنر قادر به ایجاد نظم و نابودی تروریستها هستند و اجازه نمیدهند آنها به مردم محلی کشورهای آفریقایی آسیب برسانند.»
9 : اما چرا روسیه باید در نیجر کودتا کند؟ بیایید با هم مختصات این کشور را مرور کنیم:
نیجر با 1/3میلیون کیلومتر مربع مساحت، پهناورترین کشور در منطقه غرب آفریقاست. این کشور تا سال ۱۹۶۰ مستعمره فرانسه بود و در این سال استقلال خود را از این کشور اعلام کرد اما هنوز هم در ائتلاف این کشور در آفریقا محسوب میشود و یکی از عوامل مخالفت با بازوم در نیجر، افزایش مخالفتها در این کشور با افتادن دوباره در دامن فرانسه بود چرا که وی بعد از به قدرت رسیدن اقدام به تثبت و تحکیم ائتلافات با کشورهای غربی کرده بود.
از سوی دیگر نیجر یکی از مهمترین مراکز استقرار پایگاههای نظامی کشورهای غربی است؛ بهگونهای که فرانسه ۴ پایگاه، آمریکا یک پایگاه بهعلاوه حضور گسترده امنیتی در این کشور دارد. ضمن اینکه نیجر اخیرا به مرکز آموزش نیروهای ناتو تبدیل شده بود. (کمتر از یک هفته پس از کودتا اعلام شد که آمریکا هزار نظامی خود را از این کشور خارج کرده است.)
سه نکته دیگر هم در تصاویر توضیح داده شده که اولی مربوط به نیاز اروپا و فرانسه به اورانیوم نیجر است، دیگری مربوط به کشورهایی در آفریقاست که با روسیه پیمان نظامی دارند و یکی مربوط به یک خط لوله است که قرار بود گاز را از جنوب آفریقا و از طریق نیجر به اروپا برساند و حالا ساخت آن در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
10: در آخرین اظهارنظرها آمریکاییها حضور گروه واگنر در این کودتا یا دست داشتن روسیه را رد کردند ولی واقعیت این است که روسیه از این کودتا بیشترین سود را میبرد چون با قطع رابطه اروپا و نیجر، اروپا امکان کنارگذاشتن اورانیوم خریداری شده از روسیه را نخواهد داشت. از سوی دیگر با از بین رفتن احتمال ساخت آن خط لوله، تحریم گازی روسیه نیز سختتر خواهد شد و دست آخر اینکه با بریده شدن پای فرانسه و آمریکا از آفریقا، نفوذ روسیه در این منطقه بیشتر خواهد شد. از سوی دیگر بسیاری از حامیان کودتا در نیجر شعارهایی در حمایت از روسیه سر میدهند و رنگهای پرچم روسیه را بر تن میکنند و این هم میتواند نشانه دیگری از ردپای روسیه در این کودتا باشد.
