روزنامه هفت صبح| مدتی پیش بود که یکی از مسئولان (وزیر ارتباطات کشور) نهتنها مشکلات مربوط به اینترنت در دنیا را عادی دانست، بلکه در پاسخ به اظهارات یکی از نمایندگان بخش خصوصی درباره اختلال در اینترنت گفت «شما همین الان گوشیت را دربیار و اختلال اینترنت را به من نشان بده.» حالا انجمن تجارت الکترونیک تهران گزارش مفصلی از وضعیت اینترنت ایران شامل اختلالات اینترنت، فیلترینگ و سرعت آن تهیه کرده و نشان داده اینترنت ایران از نظر محدودیت و سرعت در وضعیتی بحرانی بهسر میبرد بهطوریکه ایران در مقایسه با 100 کشور برتر جهان براساس شاخص تولید ناخالص داخلی، بیکیفیتترین اینترنت را دارد. نکات مهم این گزارش را در اینجا بخوانید.
* اینترنت در ایران، پراختلال، محدود و کند است. به بیان دقیقتر در بین ۱۰۰ کشور جهان با بیشترین تولید ناخالص ملی، ایران پس از میانمار دومین اینترنت پراختلال و پس از چین دومین اینترنت محدود جهان را دارد و جزو ۵ اینترنت کند جهان است.
* اگر محدودیت بررسی ۱۰۰ کشور را لحاظ نکنیم، ایران از بین تمامی ۲۳۷ کشور بررسی شده در دادههای رادار کلادفلر، از نظر «تاخیر» رتبه ۲۰۳ و از نظر میانگین سرعت (پهنای باند) رتبه ۲۱۱ را خواهد داشت.
* بررسیها بر روی دامنهها و آیپیهای لیست خاکستری که اکثریت اینترنت را شامل میشوند، نشان میدهد تجهیزات حاکمیتی با ایجاد اختلال عمدی باعث میشوند تا ۵۰درصد دادههای ارسالی به این مقاصد با مشکل مواجه شوند. این موضوع دلیل اصلی محسوس و مورد اعتراض شدید این روزهای کاربران در استفاده از اینترنت است.
* در این گزارش برای مقایسه ایران با سایر کشورها وبسایتهایی که در طول یک ماه بیشتر از 10درصد اختلال داشتند اندازهگیری شد و نتیجه این بود که ایران پس از میانمار بیشترین اختلال را دارد. در ایران علاوه بر ۴۵ وبسایتی که حداقل در ۵۰درصد موارد در دسترس نبودند، ۱۴ وبسایت اختلالی بین ۱۰ تا ۵۰درصدی نشان میدادند.
* ایران پس از چین با 5۰درصد وبسایت فیلتر شده و با فیلترینگ ۴۵درصد از وبسایتها، محدودترین اینترنت جهان را دارد. مصر، روسیه و عمان بهترتیب سـومین تا پنجمین اینترنت محدود جهان هستند.
* ایران، چین و ترکمنستان تنها کشورهایی در بین ۱۰۰ کشور برتر جهان هستند که هر ۶ شبکه اجتماعی پراستفاده جهان یعنی فیسبوک، توئیتر، یوتیوب، اینستاگرام، تلگرام و واتساپ را مسدود کردهاند. در نهایت فقـط ۱۱ کشور هستند که حداقل یک شبکه اجتماعی در آن فیلتر است.
* بر اساس اطلاعات رادار کلادفلـر و راستیآزمایی آن بـا پایگاه meter.net، میانگین سرعت اینترنت در ایران چهار Mbps با تاخیر میانگین ms 145 است. ایران از این نظر در دنیا از نظر سرعت در رتبه 97 از 100 و از نظر تاخیر در رتبه 96 قرار دارد. در این رتبهبندی فقط کشور سودان از نظر سرعت از ایران وضعیت بدتری دارد.
* حتی در میانمار با بیشترین اختلال اینترنتی، فقـط ۱درصد وبسایتها فیلتر هستند و میانگین سرعت اینترنت در میانمار دوبرابر ایران و میانگین تاخیر آن بسیار کمتر از ایران است.
* در بین وبسایتهایی که در ایران اختلال نشان دادهاند میتوان به وبسایتهای مهمی ازجمله، بینگ، گوگل، رویترز، لینکدین، نیویورکتایمز،iCloud Letsencrypt Reddit ,Gitlab ،Cnet ، sourceforge اشاره کرد.
* از بین 200 وبسایت نمونه، 65 وبسایت در ایران فیلتر است. بیش از نیمی از این 200 وبسایت نمونه وبسايتهایی با کارکرد زندگی اجتماعی هستند.
* دلایل اصلی سرعت پایین اینترنت در ایران، عملکرد ضعیف و ناکارآمدی شرکت مخابرات ایران در لایه Access، کاهش سرمایهگذاری در بخش زیرساختهای تلکام، روند کند توسعه G5 و فیبر نوری و درنهایت عملکرد ضعیف شرکت ارتباطات زیرساخت در لایه Core است.
* عجیبتر از فیلتر کردن سایتهای خارجی، فیلتر کردن سایتهای داخلی برای کاربران خارج از کشور است. بسیاری از وبسایتهای دولتی و بانکهای ایرانی برای کاربران بینالمللی در دسترس نیستند. در بررسی انجام شده از بین ۱۰۰ وبسایت برتر دولتی ایران ۵۷ وبسایت از خارج از کشور در دسترس نیست. برخی از آنها عبارتند از: ایرانخودرو، بانک ملی ایران، تامین اجتماعی، وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش و حتی وزارت ارتباطات.
* در این گزارش با ارائه مستنداتی ثابت شده وقفههای قابلتوجهی در ارسال ترافیک بهوجود میآید. در واقع کاربر در صورت آپلود یک فایل حتی اگر موفق شود پس از تلاش چندباره این کار را به پایان برساند، باید بیش از دوبرابر به اپراتور خود پول پرداخت کند و چندین برابر زمان بگذارد. برای مثال در زمان نوشتن این مقاله بسته یک ماهه ۷ گیگابایت اینترنت موبایل همراه اول 28هزار و 200 تومان است. اما کاربر برای مصرف ۷ گیگ در ماه عملا مجبور است ۲ بار این بسته را خریداری کند و ۲ برابر یعنی 56هزار و 400 تومان هزینه کند.
درنهایت مقایسه این اعداد نشان میدهد با تمام مشکلاتی که در لایه Access کشور وجود دارد، در صورتیکه شرکت ارتباطات زیرساخت موانع موجود ازجمله مشکلات کیفی و افزایش ظرفیت را در دستور کار قرار دهد، پتانسیل افزایش چندبرابری سرعت اینترنت در ایران در کوتاهمدت وجود دارد.
