روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| «بههرحال در تمام اصناف تمایل به فرار مالیاتی یا اجتناب از پرداخت مالیات وجود دارد. اما در دو مورد پزشکان (شامل دندانپزشکان نیز میشود) و طلافروشان که بهعنوان صنوفی پردرآمد شناخته شدهاند، تمایل زیادی به پرداخت مالیات واقعی دیده نمیشود»؛ این بخشی از حرفهای رئیس سابق سازمان امور مالیاتی است که نشان میدهد فرار مالیاتی مخصوصا از طرف گروهها و اصنافی که احتمالا درآمد بالایی دارند اصلا موضوع تازهای نیست.
اما آمارهای تازه از جزئیات پرداخت مالیات در سال گذشته واقعیتهای عجیبی را از میزان پرداخت مالیات از سوی طلافروشها نشان میدهد. عجیبتر اینکه تازه این آمارها بعد از سختگیریهایی است که طی سالهای اخیر انجام شده و پیش از آن احتمالا چیزی بهعنوان مالیات در سبد هزینههای این صنف (و احتمالا بسیاری دیگر از اصناف) وجود نداشته است.
برای مثال آمارهای سازمان امور مالیاتی از رقم مالیات ابرازی صنف طلا و جواهر نشان میدهد که سال گذشته تعداد ۶ هزار و ۳۵۸ واحد فعال در صنف طلا و جواهر در کل کشور، رقمی بالغ بر ۴۰میلیارد تومان مالیات ابرازی داشتهاند. این یعنی که بهطور میانگین هر واحد صنفی در این گروه از مشاغل در سال گذشته فقط ۶میلیون تومان مالیات ابراز کرده است. هرچند مالیات تشخیصی سال گذشته در آمار اعلامی عنوان نشده، اما دادههای دو سال قبل از آن تفاوت قابل توجهی بین مالیات ابرازی این صنف و مالیات تشخیصی را نشان میدهد.
مالیات ابرازی مالیاتی است که براساس حساب و کتابهای خود واحد صنفی استخراج میشود و حاصل خوداظهاری واحد است در حالیکه رقم مالیات تشخیصی را ماموران و کارشناسان سازمان امور مالیاتی تعیین میکنند. مثلا ممکن است یک طلافروش اعلام کند که در کل سال گذشته ۱۰۰میلیون تومان درآمد داشته که ۲۰درصد آن سود بوده پس رقم مالیاتش چیزی در حدود ۳میلیون تومان باید باشد در حالیکه کارشناس سازمان امور مالیاتی با بررسی اسناد پرداخت و دریافت این واحد صنفی، بررسی حسابهای بانکی و همینطور بقیه نشانهها مانند تعداد کارگرها و… تشخیص میدهد که مالک واحد چندان روراست نبوده پس خودش رقمی را بهعنوان مالیات این واحد تشخیص میدهد که نامش مالیات تشخیصی است.
کمی که عقب میرویم میبینیم در سالهای قبل هم همین وضعیت بوده است. مثلا در سال ۹۹ رقم مالیات ابرازی این صنف بالغ بر ۲۶میلیارد تومان بوده است. بر اساس اي اظهارنامههای ابراز شده فعالان صنف طلافروشی کشور، مالیات ابرازی هر واحد طلافروشی در سال ۹۹ فقط ۳میلیون تومان بوده است.
با این حال رقم تشخیصی سازمان امور مالیاتی از طلافروشان سراسر کشور در سال ۹۹ رقمی در حدود ۲۸۵میلیارد تومان بوده که بیشتر از ۱۰برابر رقم ابرازی فعالان این صنف بوده، به طوریکه رقم دریافتی سازمان مالیاتی از هر واحد صنفی بهطور میانگین بالغ بر ۳۲میلیون تومان بوده است یعنی از 10 برابر آنچه خودشان گفتهاند هم بیشتر.
این تفاوت بین مالیات ابرازی و تشخیصی در سال ۱۳۹۸ باز هم بیشتر از سالهای بعد از آن است. در سال ۱۳۹۸ بهطور میانگین برای هر مودی حدود ۲۴۵هزار تومان مالیات ابراز شده است. این در حالی است که رقم مالیات تشخیصی بیش از ۳۶میلیون تومان است.
بررسی آمارهای مالیاتی جزئیات دیگری هم دارد مثلا اینکه رقمی که در بالا بهعنوان مالیات تشخیصی طلافروشها اعلام شده میانگین است پس همانطور که عدهای بیشتر از این رقم پرداخت میکنند عدهای هم مالیات کمتری میدهند اما فراوانی دو گروه چطور است؟
آمارها میگویند که ۳۴درصد از صاحبان کسبوکار مربوط به طلا و جواهر مالیات نمیدهند حالا یا فرار مالیاتی میکنند یا معاف از مالیات هستند. ۲۰درصد هم کمتر از ۵ میلیون تومان در سال گذشته مالیات دادهاند که میشود ماهی نزدیک به ۴۰۰هزار تومان. ۱۶درصد دیگر سال گذشته بین ۱۵ تا ۳۰میلیون تومان مالیات دادهاند و تازه از اینجا به بعد یعنی برای صرفا 10درصد از اهالی این کسبوکار مالیاتها کمی سنگین میشود.
یعنی برای ۶درصد بین ۳۰ تا ۵۰میلیون و برای ۴درصد هم بین ۵۰ تا ۶۰میلیون تومان. یعنی یک طلافروش در بالاترین سطح درآمدی این صنف که میدانیم یعنی چه رقمهای درآمدی، در بیشترین حالت و درآمد ماهی پنج میلیون تومان مالیات داده است. عمده راه فرار مالیاتی برای اصناف هم استفاده از حساب غیر است که با توجه به بالا بودن رقمهایی که در صنف طلافروشها رد و بدل میشود واقعا راهحل سختی محسوب میشود چون این رقمها نیاز به کارتخوان دارد و سختگیری روی کارتخوانها هم مدتی است که شروع شده است.
برای اینکه بدانید چرا خیلیها مالیات این گروه از مشاغل را با کارمندها مقایسه میکنند بد نیست کمی هم درباره سهم کارمندها و کارگرها از درآمد مالیاتی دولت بگوییم. اینطور که آمارهای سال گذشته نشان میدهد در طی ۱۱ ماه اول پارسال، در مجموع بیش از ۷۴هزار میلیاد تومان از محل مالیات بر درآمد محقق شده است که حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان از این میزان را قشر حقوقبگیر و مشاغل پرداخت کردهاند و مابقی مربوط به سایر سرفصلها نظیر «مستغلات» و «متفرقه» است.
از مجموع ۷۰هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی که گفته شد، کارمندان و کارگران درمجموع نزدیک به ۴۶هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت کردهاند که حدود ۲۰هزارمیلیارد تومان از آن، سهم کارمندان و کارگران بخش عمومی (دولتی و حاکمیتی) و نزدیک به ۲۶هزار میلیارد سهم کارمندان و کارگران بخش خصوصی بوده است. مابقی درآمدهای مالیاتی از این محل یعنی حدود ۲۴ هزار میلیارد تومان هم از بخش مشاغل پرداخت شده است.
به عبارت دیگر کارمندان نزدیک به ۲برابر مشاغل مالیات میدهند. البته این به معنی درستکارتر بودن کارمندها نیست بلکه آنها قبل از اینکه حقوقشان را دریافت کنند مالیاتش را پرداخت کردهاند. حالا دولت وعده میدهد که همین برنامه را برای همه مشاغل دارد که نارضایتیهای زیادی هم به همراه داشته است. البته ما در گزارش مفصلی که اخیرا منتشر کردیم به دلایل دیگر نارضایتی اصناف از سختگیریهای مالیاتی پرداختیم.
پزشکان چقدر مالیات پرداخت کردهاند؟
اگرچه شاید شیطنت بهنظر برسد اما مگر میشود سراغ بررسی دادههای آماری مربوط به مالیات برویم و وسوسه نشویم که به مالیاتهای پرداختی یک صنف پرحرفوحدیث یعنی پزشکان نپردازیم؟بر اساس جدیدترین دادههای سازمان امور مالیاتی در سال ۱۳۹۸ بهطور میانگین هر پزشک ۱۱میلیون و هر دندانپزشک ۸ میلیون تومان مالیات ابرازی داشته است. توجه داشته باشید این رقم به کل سال مربوط است. این اعداد برای سال ۱۳۹۹ بهترتیب ۱۳ و ۹ میلیون تومان بوده است. سال ۱۴۰۰ هم پزشکان بهطور میانگین ۲۱میلیون تومان و دندانپزشکان حدود ۱۶میلیون تومان مالیات ابرازی داشتند که برای هر دو گروه ماهانه کمتر از دو میلیون تومان است.
