روزنامه هفت صبح، مهسا ربیعپور| یکی از چالشهای بزرگ اتباع غیرایرانی که در کشور ما زندگی میکنند، داشتن حساب بانکی و استفاده از خدمات بانکی است. چالشهایی مثل محدودیتهای تبعیضآمیز در کارهای سادهای مثل کارت کشیدن! این موضوع در ایران آنقدر طاقتفرسا شده که حتی نیروی کار ماهر خارجی شاغل را هم درگیر کلاف سردرگمی میکند.
با این حال هفته پیش یکی از رسانههای کشور خبر از صدور بخشنامه جدیدی از سوی بانک مرکزی داد که به موسسات اعتباری اجازه میداد تا برای اتباع حساب ریالی باز کنند و کارت بدهند.پس از تماس با چند بانک و روابط عمومی بانک مرکزی، مشخص شد چنین بخشنامهای بهتازگی صادر نشده و به گفته کارشناسان بانک و روابط عمومی بانک مرکزی، افتتاح حساب برای اتباع خارجی مدتهاست که شدنی است اما براي انجام دادن همین هم بين شهروندان ایرانی و اتباع خارجی تفاوت و تبعیض زیادی وجود دارد.
ادواردو، ونزوئلا: هر بار کارت کشیدن، محدود به یک میلیون تومان!
ادواردو (نام مستعار) اهل ونزوئلاست و حدودا 7 سال است که در ایران زندگی میکند. او درباره چالشهای بانکی که با آنها دست و پنجه نرم میکند اینگونه توضیح میدهد: وقتی به ایران آمدم شرکت مستقیما برای من حساب بانکی باز کرد و این کار فقط با پاسپورت و ویزای کاری ممکن بود، در غیر اینصورت من بهعنوان یک خارجی نمیتوانستم افتتاح حساب کنم. حالا هم حساب بانکیام محدودیتهای زیادی دارد.
ادواردو در ادامه توضیح داد: در ابتدا با حسابهای بانکیام مشکلی نداشتم و بهراحتی با آنها کارهای بانکی را انجام میدادم اما از دو سال پیش با محدودیت تراکنش بیش از 500 هزار تومان در هر بار استفاده از کارت مواجه شدم؛ بهطوریکه هربار که به رستوران یا فروشگاهی برای خرید میرفتم، اگر مبلغ قابل پرداخت بیشتر از 500 هزار تومان بود، مجبور میشدم از فروشنده خواهش کنم بیش از یکبار کارت بکشد چون با هر بار کارت کشیدن تنها میتوانستم 500 هزار تومان از حسابم انتقال دهم؛
حتی یکبار برای یک خرید 2 میلیون تومانی ناچار شدم 4 بار کارت بکشم! و توضیح این محدودیت بانکی برای خارجیها به فروشندگان سخت است، مخصوصا اگر زبان یکدیگر را متوجه نشویم. فکر میکردم این مشکل تنها برای من پیش آمده، اما وقتی با سایر دوستان لاتین خود که در ایران زندگی میکنند صحبت کردم، متوجه شدم آنها نیز این مشکل را دارند.
امسال سقف این محدودیت بالاتر رفت و به یک میلیون تومان رسید و با هر بار کارت کشیدن میتوان حداکثر یک میلیون تومان انتقال داد، برای مبالغ بیشتر از این رقم اما دوباره همان آش است و همان کاسه! در بخش دیگری از صحبتهای خود، ادواردو تاکید کرد که این محدودیت فقط برای دستگاه پوز است و برای انتقال کارت به کارت از طریق دستگاه ATM یا پرداخت اینترنتی مشکلی ندارد.
حساب بلندمدت ممنوع
ادواردو همچنین در بخش پایانی گفتوگو به مشکل بانکی دیگری که اتباع خارجی با آن مواجه هستند اشاره کرد و گفت: برای اتباع خارجی این امکان وجود ندارد که مانند ایرانیها حساب پسانداز بلندمدت افتتاح کنند و بهره پول خود را دریافت کنند. البته من شخصا اطلاع چندانی ندارم و از سایر دوستان غیرایرانی خود این موضوع را شنیدهام.
خوان، کلمبیا: کارت بانک ملی، محدود به 500 هزار تومان در هر بار!
یکی دیگر از افرادی که در اینباره گفتوگو کرد، خوان بود که اهل کلمبیاست و نزدیک به 3 سال است که در ایران زندگی میکند. خوان نیز از محدودیت تراکنش هنگام کارت کشیدن انتقاد میکند و میگوید با کارت بانک ملی بیشتر از 500 هزار تومان در هر بار کارت کشیدن نمیتواند انتقال دهد و برای خرید با مبلغ مثلا یک میلیون و پانصد هزار تومان در فروشگاه، باید 3 بار کارت بکشد. همچنین تاکید کرد که فقط در دو بانک حساب دارد، سپه و ملی و تنها کارت بانک ملی چنین محدودیتی را برای او قائل شده است.
اسوالدو، شیلی: خودپرداز کارت را بلعید، بانک 2 ماه من را معطل گذاشت
اسوالدو، اهل شیلی است و حدود 6 سال است که در ایران زندگی میکند. او هم مانند ادواردو تاکید کرد که سقف محدودیت از عید امسال (1402) از 500 هزار تومان به یک میلیون تومان رسیده است. اسوالدو همچنین گفت: من میتوانم تنها 200 هزار تومان وجه نقد از دستگاه خودپرداز دریافت کنم، آنهم در شرایطی که تقریبا قیمت هر چیزی از این مبلغ بیشتر است. مشکلات دیگری هم وجود دارد، مثلا من روزانه فقط میتوانم تا سقف 10 میلیون تومان (از طریق شعب یا دستگاه خودپرداز) کارت به کارت کنم، کارت بانک ملی هم به من رمز دوم نداده و امکان خرید اینترنتی ندارم.
یکی دیگر از مشکلاتی که اسوالدو با آن مواجه شد، تعلل بانک در صدور مجدد کارت بانکی بود. او در اینباره گفت: سال گذشته دستگاه خودپرداز کارت بانکی من را بلعید و دیگر نتوانستم آن را پس بگیرم. روند صدور مجدد کارت بانکی نیز 2 ماه بهطول انجامید و در این مدت من به دلیل نداشتن کارت با مشکلات زیادی مواجه شدم.
مریم، افغانستان: بانک ملت یکسال تمام به اتباع کارت نداد
مریم (نام مستعار) زنی 34ساله و اصالتا افغان است که در ایران بهدنیا آمده، اما او هم از گزند مشکلات تبعیضنژادی در سیستم بانکی ایران در امان نبوده است. مریم درباره چالشهایی که با آنها مواجه بوده است اینگونه توضیح میدهد: تا بهحال دو بار برای من اتفاق افتاده که وقتی بهعنوان همکار وارد شرکت جدیدی میشوم از من خواسته میشود که در بانک خاصی حساب باز کنم.
یکبار در سال 94 به بانک ملی شعبه طالقانی مراجعه کردم اما برای من افتتاح حساب نکردند و گفتند «نمیتوانیم برای اتباع خارجی حساب باز کنیم» و من ناچار شدم به شعبه ورامین که تمرکز اتباع در آنجا بیشتر است بروم تا حساب باز کنم؛ هرچند آنجا هم برای من کارت بانکی آنی صادر نشد و گفتند باید یک هفته بعد مراجعه کنم. همین تجربه را در سال 1400 با بانک صادرات داشتم. کارشناس ابتدا به من گفت افتتاح حساب نداریم و درنهایت گفتند فقط میتوانی دفترچه حساب داشته باشی ولی کارت صادر نمیکنیم.
باز هم ناچار شدم به شعبه ورامین مراجعه کنم، آنجا برای من افتتاح حساب کردند اما باز کارت بانکی را فورا صادر نکردند و گفتند یک هفته بعد مراجعه کنم. بانک صادرات همچنین برای افتتاح حساب یک پاکت پستی به منزل من فرستاد تا از مامور پست تحویل بگیرم و به بانک ببرم تا مطمئن شوند آدرس محل سکونتم صحیح است. در سال 1401 وقتی برای افتتاح حساب به بانک سپه مراجعه کردم از من اجارهنامه و گواهی پستی خواستند. نمیدانم قانون درخواست اجارهنامه شامل ایرانیها هم میشود یا نه اما میدانم بانک صادرات آن پاکت پستی را فقط به اتباع خارجی میداد.»
ساتنا و پایا نداریم
مریم در بخش دیگر حرفهای خود این را اضافه کرد: من بهرغم داشتن حساب بانکی و شماره شبا، اجازه انجام عملیات ساتنا و پایا را ندارم و حتی وقتی خودرو خریدم چند روز مهلت گرفتم و با مراجعه به شعبه یکی از صندوقهای قرضالحسنه که طرف مقابل در آنجا حساب داشت و واریز روزانه 50 میلیون تومان توانستم مبلغ معامله را پرداخت کنم. برای گرفتن وجه نقد هم محدودیت حداکثر 15 میلیون تومان دارم، آنهم در صورت اینکه شعبه پول نقد کافی داشته باشد و برای کارت به کارت هم تا سقف 10 میلیون تومان مجاز هستم که این خودش شرایط سختی را رقم میزند چون اگر زمانی نیاز به پرداخت هزینه بیمارستان باشد با مشکل مواجه خواهم شد.
علاوه بر اینها اجازه درخواست وام و درخواست دستهچک را هم ندارم. سال گذشته بانک ملت برای یک سال تمام به اتباع کارت نمیداد و صدور کارت مشروط بر این بود که امتیاز عملکرد حساب به حدنصاب مورد نظر بانک برسد؛ سال گذشته مادرم کارت بانکیاش را گم کرده بود و به همین دلیل تا یک سال نتوانست از آن حساب بانکی خود استفاده کند. تمام اینها در حالی است که من پاسپورت ایرانی دارم و والدینم نیز کارت آمایش دارند.
مریم در پاسخ به اینکه آیا او هم مانند سایر اتباع با محدودیت تراکنش در هر بار کارت کشیدن مواجه است یا نه گفت: من شخصا این مشکل را نداشتم. فقط عید امسال (1402) متوجه شدم که کارت اقتصاد نوین برای من محدودیت تا سقف یک میلیون تومانی در هر بار کارت کشیدن را گذاشته که با مراجعه به شعبه بانک این مشکل حل شد.
سیلویا، پرو: گاهی ایرانیام و گاهی نه!
شرایط سیلویا کمی متفاوت از سایرین بود. او که زنی اهل پرو است، 26 سال پیش به ایران آمد و تمام این مدت در ایران زندگی کرده. همسر سیلویا ایرانی است و فرزندانش در ایران متولد و بزرگ شدهاند. با اینکه او اخیرا دیگر با ممنوعیتی روبهرو نشده اما گاهی هم مشکلات کوچکی سد راه او شده است. خودش درباره این مشکلات اینطور روایت کرده: «انگار گاهی من را بهعنوان یک شهروند ایرانی به رسمیت میشناسند و گاهی نه!»
