روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| وبسایت نیچر که یک نشریه معتبر علمی بریتانیایی است بهتازگی مقالهای منتشر کرده که الگوهای مصرف دخانیات در بزرگسالان ایرانی در سال 2021 را بررسی میکند. جامعه هدف این پژوهش مردان و زنان بالای 18سال هستند و بیش از 27 هزار و 800 ایرانی در پرسشنامه این تحقیق شرکت کردهاند.
برخی نتایج بهدست آمده قابل توجه هستند؛ مثلا اینکه مصرف ماهانه قلیان در بین زنان بیشتر از مردان است و البته زنان بیشتری در خانه و محل کار در معرض دود دخانیات دیگران هستند یا بهاصطلاح دودخور میشوند. در این پژوهش مولفههای دیگری ازجمله سن و جنسیت مورد توجه قرار گرفته و همچنین نشان داده در کدام استانها زنان و مردان، بیشتر دخانیات مصرف میکنند.
در این گزارش بخشی از نکات قابل توجه این پژوهش آورده شده که میتوانید بخوانید. نمونه همین پژوهش پیش از این 6 بار دیگر هم در ایران انجام شده است؛ اولینبار در سال 2004 و آخرینبار در سال 2016. از این سال تا سال 2021 مصرف دخانیات بهطور کلی تغییرات چندانی نداشته اما تعداد سیگاری که روزانه توسط مردان و زنان مصرف میشود از 10 نخ در روز به 12 نخ افزایش یافته است. هر چند باید توجه داشت که الگوی خرید سیگار در ایران تغییرات زیادی داشته است. مثلا بسیاری از خرید یک پاکت سیگار به خرید نخی روی آوردهاند و عموما سیگارهای ارزانتری را جایگزین کردهاند.
زنان ماهانه از مردان بیشتر قلیان میکشند
4/4درصد زنان و 8/25درصد مردان در ایران و بهطور کلی 1/14درصد ایرانیها دخانیات مصرف میکنند. کمتر از یک درصد زنان و نزدیک به 20درصد از مردان در ایران سیگار میکشند. مصرف قلیان هم در بین مردان دو درصد بیشتر از زنان است. تا اینجا آمار نشان میدهد مصرف دخانیات زنان از مردان کمتر است اما نتایج این پژوهش نشان میدهد در سالهای اخیر شیوع مصرف قلیان در بین زنان بیش از مردان افزایش یافته است. بهطور میانگین زنان بیش از دو بار در ماه و مردان کمتر از یک بار در ماه قلیان مصرف میکنند.
زنان 67ساله از مردان هم سن و سال خود بیشتر سیگار میکشند
این تحقیقات نشان داد بیشتر مردانی که سیگار میکشند بین 45 تا 54 ساله هستند و زنان 69 تا 65 ساله از مردان در این رنج سنی بیشتر سیگار مصرف میکنند. کمترین مصرف سیگار در بین زنان 18 تا 24 ساله است.
زنان 25 تا 34 ساله بهطور ماهانه تعداد دفعات بیشتری نسبت به مردان قلیان مصرف میکنند. نتایج نشان میدهد علاقه به مصرف قلیان، در میان جوانان بیشتر وجود دارد. حدود 19درصد و 7درصد از مردان و زنان 18 تا 24 ساله حداقل یکبار قلیان مصرف کرده بودند. علاوه بر این، شیوع مصرف قلیان به 11درصد در میان مردان و 6درصد در زنان 25 تا 34 ساله رسیده است.
استانهای جنوبی با بیشترین مصرف دخانیات
نتایج بررسی دادههای این پژوهش نشان میدهد در استانهای یزد، خوزستان، لرستان، قم، گیلان، مازندران و کردستان، مصرف سیگار در بین افراد شیوع چشمگیری داشته در حالی که مصرف قلیان کمتر نگرانکننده است. در استانهای شمالغربی مانند آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، قزوین و… هم سیگار و هم قلیان مصرف قابلتوجهی دارد. در استانهای جنوبی کشور بهطور قابل توجه و نگرانکنندهای مصرف دخانیات از هر نوعی بالاست. در مقابل در استانهای گلستان، خراسان شمالی، سمنان، خراسان جنوبی، کرمانشاه و ایلام مصرف قلیان و سیگار ناچیز است.
حالا اگر کمی بخواهیم در این نتایج ریزتر بشویم، میبینیم که مردان و زنان قزوین از لحاظ مصرف سیگار در رتبه اول قرار دارند. در بین قلیانیها مردان و زنان بوشهر و سیستان و بلوچستان از باقی شهرها بیشتر قلیان مصرف میکنند. زنان استان تهران از زنان استانهای دیگر بیشتر سیگار میکشند. اما زنان قلیانی بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان از زنان مناطق دیگر بیشتر هستند.
همچنین این پژوهش نشان میدهد هیچیک از زنان ایلامی که در این پژوهش شرکت کردهاند، سیگار نمیکشند. زنان در سیستان و بلوچستان هم رتبه دوم شیوع مصرف قلیان را دارند در حالیکه مصرف سیگار بین آنها تقریباً صفر است. تعداد مردان سیگاری استانهای آذربایجانغربی و قزوین از مردان باقی مناطق بیشتر است. اما مردان اصفهانی و بوشهری نسبت به مردان استانهای دیگر بیشتر قلیان میکشند و کمتر اهل سیگار هستند.
