روزنامه هفت صبح| خبرگزاری فارس، روز جمعه، گزارشی از کمبود دارو در سطح استان فارس منتشر کرد که اطلاعات جالبی در خصوص این موضوع داشت و بهنظر قابل تعمیم به کل کشور هم هست. خلاصه این گزارش را بخوانید:
یک: چند دارو نایاب است؟
سیدوحید حسینی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفته: از ۴۲۰۰ قلم دارو، ۱۵۰ قلم کمبود داریم و این موضوع کشوری است.
دو: بحران از کی شروع شده است؟
اواخر تابستان سال گذشته با کمیاب شدن برخی اقلام دارویی همراه بود، موضوعی که به تغییرات گسترده در سازمان غذا و دارو انجامید. گرچه تغییرات مدیریتی برای مدتی مشکلات کمبود دارو را مهار کرد اما این درمان موقتی بود و از اواخر سال گذشته هشدارها در مورد کمیاب شدن مجدد دارو بهصدا درآمد. داروخانهداران میگویند از 16 فروردین دیگر کار بهوضع بحرانی کشیده شده است.
سه: چه داروهایی کم است؟
مدیر و مسئول فنی داروخانه یکی از درمانگاههای مرجع و پر رفتوآمد شیراز، فهرست مهمترین داروهایی که در مورد آن کمبود وجود دارد را اینطور اعلام کرده:
* سفالکسین، آمپول کتورولاک، آمپول اندانسترون، آمپول بتامتازون ساده و ال آ، آمپول متیل پردنیزولون، اینها همه آمپولهایی است که یا یک جعبه، دو جعبه به ما میدهند یا اصلا نمیدهند.
* کپسول آموکسیکلاو ۳۲۵ که برای بیماریهای سرماخوردگی و عفونت سینوس استفاده میشود، نیست، مثلاً یک شرکت میگوید 10 جعبه آن هم بهصورت نقدی موجود است، این ده جعبه، ما ده نسخه اول را بزنیم تمام میشود.
* در درمانگاه هستیم بیشتر تزریقی کم داریم. بیشترین دارویی که کمبود داریم سرم تزریقی است. قندی، نمکی، رینگر و… هرچه باشد همه لازم است.
* در این زمینه صحبت محمد منفرد، رئیس انجمن داروسازان فارس را هم بخوانید که گفته: الان هر بیمار که به داروخانه مراجعه میکند غیرممکن است همه داروهای مورد نیازش را پیدا کند، این بحران دارویی سابقه نداشته است.
چهار: چرا دارو کم است؟
محمدجواد راعی، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفته: کمبود دارو برمیگردد به تخصیص ارز و واردات ماده اولیه دارو یا محصول نهایی. یک مقدار هم به شرکتهای واردکننده برمیگردد که مواد اولیه را در اختیار تولیدکننده به موقع قرار نمیدهند و زمانبر میشود.
* دلیل دیگر ظاهرا قواعد مربوط به قیمتگذاری است. رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفته: یک کارخانه داروسازی با تلاش دوستان داروساز در استان ایجاد شده که عموماً قطره چشمی تولید میکند که بسیار مورد نیاز کشور و استان است. اما مسئله قیمتگذاری و مجوز دادنها باعث شده بود با وجود اینکه انبارهایش پر بود نمیتوانست آن را آزاد کند که خوشبختانه اخیراً مشکل برطرف شد و محصولات آزاد شدند و ما که در مورد قطره چشم خیلی مشکل داشتیم قسمت عمدهاش برطرف شد. فقط یک نمونه زایلومول است که نمیتواند تولید کند و ما هنوز کمبود داریم.
پنج: آیا فساد هم وجود دارد؟
در این میان تخلفاتی هم وجود دارد: بهطور مشخص نام یکی از این تخلفات سبدفروشی است. مدیر فنی یک داروخانه گفته:
بسیاری از شرکتها سبدفروشی میکنند. میگویند اگر سرم یا آمپول میخواهید، باید چند قلم داروی دیگر هم که خودشان تعیین کردهاند کنارش بخرید. داروهایی که ما به آنها نیاز نداریم و بالاجبار خریداری میکنیم. این داروها بدون مصرف هستند، در انبار میمانند و ما معدوم میکنیم. این اتفاق تخلف است اما عملا کار ما را راه میاندازد.
یک مسئله دیگر «کلید توزیع» نام دارد. سخنان یک مدیر فنی داروخانه و نیز رئیس انجمن داروسازان استان فارس را بخوانید:
دانشگاه کلید توزیع دارد که به کجا چقدر بدهند. ما شایعات زیادی درباره انبوه سرم در برخی بیمارستانها شنیدهایم که مازاد مصرف دارند. بیمارستانها باید پایش شوند.یکسری داروخانه با عنوان داروخانه منتخب نشاندار شدهاند و دارو در اختیار آنها قرار میگیرد. اما وقتی کمبود دارو است فقط یک تعداد مریض به آن دسترسی پیدا میکنند و اکثریت از آن محرومند.
شش: بیمه هم همکاری نمیکند؟
مدیر فنی یک داروخانه گفته: ما داروها را نقد میگیریم، اما بیمهای میفروشیم. یا دارو را چکی میگیریم، دو تا سه ماهه تسویه باید کنیم. در حالیکه مثلا بیمه دی بیش از پنج ماه طول میکشد که پول پرداخت کند. تأمین اجتماعی فقط 35درصد اسفند را داده است. توان داروخانه پایین میآید و بهزودی با مشکل روبهرو میشویم.
هفت: کی درست خواهد شد؟
مدیر غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفته: در صحبتهایی که با رئیس سازمان غذا و دارو داشتیم، بههرحال ممکن است با وجود ثبت سفارشهایی که داشتهاند، چه در حوزه مواد اولیه و چه محصول نهایی تا یکی دو ماه آینده که اقلام دارویی ترخیص شوند، در حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ قلم دارو همچنان کمبود داشته باشیم اما در انتهای تابستان شرایط بهتر میشود.
هشت: مسئله خاص کمبود سرم
در این گزارش به مسئله کمبود سرم نیز توجه شده است. مسئولان امر میگویند که مصرف سرم در ایران نرمال نیست و سهبرابر نرم جهانی است.
* ما 85 میلیون نفر جمعیت داریم، قاعدتا باید مصرف ماهانه سرم ما 5/8 میلیون بطری باشد.
* در اوج کرونا (موج پنجم) میزان مصرفمان ۱۵ میلیون بطری در ماه بود که گرچه زیاد بود اما تامین میشد.
* میزان تولید ما در یک ماه در کشور ۱۲ میلیون بطری بود که دولت این را به حدود ۲۰ میلیون رساند ولی مصرف الان ما در ماه ۲۲ میلیون بطری است.
* برای هر بیماری با دلیل يا بدون دلیل مردم تقاضای سرم میکنند و متاسفانه پزشک هم تجویز میکند.
* این مسئلهای است که در آنتیبیوتیک، در کورتونها، استیروئید، داروهای بیهوشی برای عملهای زیبایی نیز وجود دارد و بیش از همه دنیا ما در حال مصرف هستیم که باعث کمبود میشود.
* بیشتر در سطح درمانگاهها این اتفاق میافتد و خیلی از موارد هم با درخواست خود مردم انجام میشود که برای یک سرماخوردگی ساده یا ضعف عمومی تقاضای سرم میشود و این باعث شده مصرف سرم در بخش سرپایی درمانگاهی بالاتر رود.
* از پزشکانی که بیش از حد سرم تجویز میکنند خواهش کردیم، آمدند، توضیح دادیم، و بیشتر آنها قانع شدند.
* افرادی که قانع نشدند و بیش از اندازه کورتون و سرم تجویز میکنند معدود هستند ولی متاسفانه قابل توجه! ما با این افراد برخورد کردهایم و برخورد میکنیم.
* اولویت توزیع دارو (سرم) به این صورت است: بیمارستانهایی که مریض اورژانس میگیرند، بیمارستانهای جنرال، بیمارستانهای اصلی شهرستانها و قطبها، بعد بیمارستانهای دوم، بعد از آن درمانگاههای دولتی و خصوصی و در انتها به داروخانه. آنچه مردم حس میکنند، کمبود دارو در بیمارستان و اورژانس نیست، بلکه در داروخانههاست که در حلقه آخر قرار دارند.
