روزنامه هفت صبح، نگین باقری| جمعه عصر جمع بزرگی از معماران مهمان مراسم یک مجله تخصصی بودند. مراسمی که ما را با آخرین ایدهها و خلاقیتهایی که در معماری روز به کار رفته آشنا میکرد. امسال جایزه رتبههای برتر به پروژه جالبی در نقاط دور و نزدیک به هم رسید که شامل ساختمانهایی در اهواز، گچساران، یک شهر کوچک در آذربایجان غربی، بومهن تهران، شیراز، اصفهان، گرمسار و خود تهران میشد. یکی از انتخابهای جالب داوران، خانه صحرایی اطراف شیراز بود که هیچ دیواری با مزرعه اطرافش نداشت. به جز این مورد بقیه موارد لیست برندگان هر کدام برای خود روایت جذابی برای شنیدن داشتند که برخی از آنها در ادامه آمده است:
این مسابقه بیوقفه از سال 1380 برگزار شده که در آن یک آثار مسکونی تک واحدی، مسکونی آپارتمانی، بازسازی و عمومی از هم جدا میشوند.مجله معمار امسال هم این مراسم را به سنت 22 سال قبل خود برگزار کرد. یعنی آثاری که جمعه به عنوان رتبههای اول تا سوم معرفی شده بودند از دو مرحله داوری عبور کردند تا به این عنوان برسند.
اولینها به چه پروژههایی رسید؟
اول از همه جوایز رتبه اول در هر چهار بخش مسابقه را نام میبریم. رتبه اول بخش مسکونی تک واحدی به پروژهای به نام خانه درونگرا رسید که در گرمسار سمنان ساخته شده. رتبه اول پروژه آپارتمانی به مجموعه دولافت رسید که در خیابان دولت تهران قرار دارد. بازسازی ساختمانی به نام مجموعه هانری کوربن در نوفل لوشاتو آنقدر شگفتآور بود که جایزه رتبه اول بخش بازسازی را از آن خود کرد. البته در بخش بازسازی ما یک جایزه رتبه اول دیگر هم داشتیم که به یک مجتمع فرهنگی در آذربایجان غربی رسید که مجموعه فرهنگي هونه نام دارد. در نهایت آزمایشگاه کیا در آذربایجان غربی و فودهال دیدار در مازندران هم به صورت مشترک به جایزه بخش عمومی رسیدند.
یک: مسکونی تک واحدی
«خانه درون» که آن را مهران خوشرو طراحی کرده جایزه مسکونی تک واحدی را گرفت. این معمار متولد 1352 یک اثر معروف دیگر هم به نام مجتمع مسکونی زعفرانیه در کارنامهاش دارد که سال 1395 تمام شده. چهار سال قبل از این هم طرح دیگر او در مسابقه طراحی آرامگاه شمس تبریزی هم به عنوان طرح برگزیده انتخاب شد.
رتبه دوم این بخش به یک مجموعه مسکونی دیگر در مازندران رسیده که طراحان اسم این مجموعه را «خانه دوست» گذاشتهاند. این خانه کار دفتر معماری ایهام بوده و با دیوارهای تماما سفید و سقف شیروانی در شهر رویان بنا شده. رتبه سوم این بخش دو برنده داشت که یکی از آنها خانه باغ برج در اصفهان و دیگری خانه باغ اردیبهشت بود.
خانه باغ برج قبلا یک جایزه دیگر هم برده و در همین صفحه معرفی شده بود. این خانه، یک زمین 100 متری بود که به خاطر تقسیمبندی زمین به قطعات کوچکتر نتوانسته بود به صورت بهینه مورد استفاده قرار بگیرد. معمارها توانسته بودند با توجه به محدودیتهایی که داشتند فضای باکیفیتی طراحی کنند که مشکلاتی مثل ورودی تنگ، قرار گرفتن در ته بن بست یا احاطه شدن از چهار طرف از سوی ساختمانهای دیگر را حل کنند. از آن طرف خانه باغ اردیبهشت در شیراز قرار داشت که کار دفتر معماری وارتاست.
دو: مسکونی آپارتمانی
در این بخش گروه طراحی بعد چهارم توانسته بود با طراحی مجتمع مسکونی «دولافت» به رتبه اول برسد. علیرضا شرافتی و پانتهآ اسلامی در سال 1390 همکاری خودشان را شروع کردند. آنها در این پروژه سراغ زمینی در یک کوچه بنبست در خیابان شلوغ دولت تهران رفته بودند که 400متر زیربنای آن بود.
جایزه رتبه دوم به مسعود حاتمی داده شد که مجتمع آپارتمانی ایوان خانه را طراحی کرده. این مجموعه با مساحت هزار و 300 مترمربعی در خوانسار ساخته شده. سپس رتبه سوم این بخش به پروژهای به نام «دو-بر» در پاسداران تهران رسید که باز هم دو طراح زن و مرد داشت.
سه: بازسازی
در این بخش ما با دو رتبه اول روبهرو بودیم. یکی ساختمان هانری کوربن و دیگری مجتمع فرهنگی هونه. ساختمان قدیمی مقابل سفارت ایتالیا در خیابان نوفل لوشاتو تهران که حالا دیگر به یک آپارتمان سبز رنگ متفاوت تبدیل شده روز جمعه توانست جایزه مشترک رتبه اول بازسازی را ببرد. این ساختمان که بیشتر شبیه یک اداره خصوصی است در خیابان هانری کوربن قرار گرفته و برای همین هم طراحان آن از دفتر معماري باغ ايراني این نام را روی آن گذاشتند.
از آن طرف مجموعه فرهنگي هونه که اثر محمدرضا تاجگردون بود باز هم در این حوزه به رتبه اول رسید. این یکی در کهگیلویه و بویر احمد ساخته شده. در واقع یک زمین 155متری در گچساران بوده که این معمار جوان آن را به مجتمعی برای فعالیتهای فرهنگی تبدیل کرده.
رتبه دوم این بخش طراحی رستوران در اهواز است که معمار آن اوژن سلیمی و دنا خاکسار بودهاند.
آنها این ساختمان به نام تترا فودهال را در یک زمین 600 متر مربعی ساختند. این دو نفر قبلا تجربه همکاری برای طراحی دو کافه گالری با طراحی متمایز را در مهرشهر کرج داشتهاند. جالب اینکه رتبه سوم در این بخش باز به مهران خوشرو رسید که اسم او بالاتر به عنوان برنده جایزه رتبه اول در بخش خانه مسکونی تک واحدی به نام خانه درون آمده بود.
چهار: برندگان عمومی
بخش عمومی
آخرین بخش، بخش عمومی است که در آن رتبه اول و دوم هم زمان دو برنده داشته. رتبههای اول به صورت مشترک به یک آزمایشگاه و یک رستوران رسیده. «کيا» یک آزمایشگاه در آذربایجان غربی شهرستان چایپاره شهر قره ضیاالدین است. ترکیب معماری این آزمایشگاه درکنار فضای میدان و خیابان سنتی ترکیب شوکهکنندهای درست می کند که تا حدودی در اثر مجتمع فرهنگی هونه در گچساران هم تکرار شده بود. از آن طرف «فودهال دیدار» هم به همین رتبه و مقام، یعنی رتبه اول بخش عمومی رسیده.
این یکی دومین مجموعه غذاخوری است که امسال رتبه آورده. اگر فودهال قبلی در اهواز قرار داشت این یکی در شمال کشور، در مازندران مقابل پارک جنگلی سیسنگان واقع شده. نکته جالب طراحی این ساختمان که کارساختش سال قبل تمام شد این بوده که طراح تلاش کرده تا حداکثر شفافیت ممکن در بدنههایِ جنوبی و شمالی را داشته باشد تا کمترین مانع در ارتباط با دریا از سمت جاده رخ ندهد. «کیا» اثر دفتر داود بروجني و «فودهال» اثر شرکت مهندسان مشاور دلتاست.
رتبه دوم بخش عمومی هم بین یک ساختمان اداری و یک مزرعه مشترک بوده. مزرعه «پونه زار» را استودیو معماری شید در یک زمین 44 هزار متر مربعی در فارس طراحی کرده. همانطور که پیداست این طراحی هیچ دیواری ندارد و به جای آن از داربست استفاده کرده تا فضای صحرایی باغ خودش را در بنای ساخته شده نشان دهد. خود طراحان در اینستاگرامشان نوشتهاند که این اثر بیشتر شبیه یک خانه صحرایی است که قرار است تجربه تازهای از فراغت را به ما بدهد.
پروژه بعدی که اسم بردیم یک ساختمان اداری در بومهن است که «سامان ماهواره» نام دارد و آن را گروه هوبا طراحی کرده. از ویژگیهای جالب این ساختمان دیواری است که در طبقه همکف پیشبینی شده. این دیوار محصول کنار هم گذاشتن سنگهای کوچک و سبک آتشفشانی است که نور از لابهلای آنها به داخل نفوذ و فضا را روشن میکند.
از حواشی چه خبر؟
از نکات جانبی دیگری که باید به آن اشاره کرد حضور مهدی علیزاده و سیروس باور از معماران سرشناس در بین داوران مرحله دوم است. مجید غمامی و آرماند درور هم در جمع داوران نهایی قرار داشتند. جالب اینکه احسان حسینی هم که قبلا چند دوره جوایز معمار سالهای قبل را برده بود، امسال به عنوان داور حضور داشت.
در مراسم همچنین یادی از سهیلا بسکی (1332-1394) شد که بنیانگذار جایزه معمار و نشریه تخصصی آن بوده. سهیلا بسکی زندگی جذاب و ویژهای داشته که به چند دوره تقسیم میشود. برای همین وقتی نام او را میآوریم باید دقت کنیم که از کدام سهیلا حرف میزنیم: آن زن استاد دانشگاهی که اقتصاد خوانده بود و در دانشگاه بوعلی و تهران تدریس میکرد؟ یا داستاننویسی که بعد از انقلاب فرهنگی به خاطر مجموعه داستان کوتاه پاره کوچک برنده جایزه گلشیری شد؟
یا حتی مترجم آثار مهم اما گلدمن و ویرجینیا وولف؟ بسکی زن شجاع و صریحاللحنی بود که به دنبال انقلاب فرهنگی از تدریس در دانشگاه کنارهگیری کرد و نشریهای در وزارت مسکن به راه انداخت. سال 1376 هم از وزارت مسکن دولت خاتمی خارج شد و به فکر راهاندازی مجله معمار و دورههای آموزشی معماری در این مجله افتاد. کاری که حالا با وجود گذشت 8 سال از مرگ او هنوز میتواند مانند این 22سال گذشته نسلهای مختلف معمار را پرورش و به هم پیوند دهد.
