روزنامه هفت صبح| پیرمرد 81ساله آمریکایی- ایتالیایی تبار به کن آمد تا از فیلم چهارساعته خود رونمایی کند. وفادار به پرده بزرگ سینما، وفادار به ارزشهای ابدی سینما، آمده بود تا بگوید فیلم دیدن در سالنهای بزرگ هنوز میتواند مشغله آدمهای بالغ باشد. برای شنیدن و دیدن یک داستان که از ارزشهای اخلاقی پخته و یا شاید کهنهای برخوردار باشد. پیرمرد کوچک اندام آتشین مزاج که تمام زندگیاش را با عشق به سینما طی کرده.
هم به عنوان سینماگر (راننده تاکسی، گاوخشمگین، رفقای خوب،گرگ وال استریت، مرحوم شدگان، عصر معصومیت، شاترآیلند، آیریشمن و…) و هم به عنوان یک تحلیلگر و خوره فیلم که مکاشفاتش درباره سینمای کلاسیک آمریکا و یا سینمای ایتالیا به مراجع بزرگی برای دانشجویان سینما بدل شده. با عشقی وصفناپذیر در یافتن مرواریدهای گمنام از سینمای دیگر کشورها و اختصاص هزینه برای اصلاح و ترمیم و عرضه دوباره آنها.
در همین یک دهه گذشته دو فیلم رگبار از بهرام بیضایی و شطرنج باد از محمدرضا اصلانی مدیون الطاف موسسات این سینماگر بزرگ بودهاند. به هرحال کن امسال، جدا از ژانگولرهای این سالهای اخیر و موج سواریها و جهتگیریهای باب طبع رسانهها، با حضور آخرین فیلم اسکورسیزی رنگ و بویی از اصل سینما را با خود داشت.«قاتلان ماه گل» آخرین اثر مارتین اسکورسیزی، کارگردان مشهور آمریکایی، بعد از نخستین اکران در بخش خارج از رقابت هفتاد و ششمین جشنواره کن، آنقدر مورد استقبال منتقدان قرار گرفت که برخی گفتند از همین الان شانس اول اسکار هم محسوب میشود.
فیلم در واقع اقتباسی سینمایی از کتابی با همین نام است؛ اثر دیوید گِرَن، نویسنده 56ساله آمریکایی و یکی از روزنامهنگاران ارشد مجله نیویورکر که تا به حال پنج کتاب نوشته و هر پنج کتابش تبدیل به فیلمنامه شده است از جمله کتاب «شهر گمشده زی» که در سال 2017، برنده جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره برلین هم شد.
البته آن فیلمنامه را جیمز گری، نوشته بود که کارگردان آن فیلم هم بود. کتاب قاتلان ماه گل برای نخستینبار، به عنوان یک کتاب غیرداستانی و برای توضیح و تشریح نحوه ایجاد و تاسیس پلیس اف.بی.آی. منتشر شده است. این کتاب سال 99 با ترجمه سید محمد علوی در نشر تداعی و سال 1400 با ترجمه خانم ندا بهرامی نژاد توسط نشر مون در ایران هم چاپ شده است.
این پروژه از بهار سال 2016 آغاز شده است. در واقع قبل از انتشار کتاب، یک شرکت فیلمسازی که توسط دن فریدکین، سرمایهگذار آمریکایی و مالک باشگاه آ.اس.رم و تیم کرینگ، فیلمنامهنویس آمریکایی تاسیس شده؛ حق امتیاز کتاب را خریده است. یکسال بعد از آن اسکورسیزی و دی کاپریو به پروژه پیوستند و تولید آن قرار بود در سال 2018 آغاز شود که به تاخیر خورد و سپس کرونا، پروژه را تا فوریه 2021 عقب انداخت. در آن زمان اپل تی وی، تلویزیون اینترنتی شرکت اپل پای کار آمد و بودجه عظیم و 200 میلیون دلاری آن را تامین کرد.
برخی میگویند طرفدارهای سینمای اسکورسیزی باید از تیم کوک، مدیر اپل ممنون باشند که بودجهای در حد و اندازههای یک بلاک باستر بزرگ را برای ساخت فیلم در اختیار اسکورسیزی قرار داده است، فیلمی که هیچ استودیوی فیلمسازی حاضر به پرداخت هزینههای ساخت آن نبود.
شرکت پارامونت پیکچرز هم توزیعکننده فیلم شد که قرار است از نیمه مهرماه اکران آن را آغاز کند. فیلم در واقع داستان چندین قتل در شهرستان اوسیج در ایالت اوکلاهاما در دهه 1920 است و تنش میان سرمایهدارانی که دوست داشتند نفت را کشف کنند و به پول برسند و بومیهای زمین دار در این منطقه را نشان میدهد. تحقیقات این قتل باعث تاسیس اف.بی.آی. میشود که معادل پلیس آگاهی خودمان است.
نام فیلم که در برخی خبرها «قاتلان ماه کامل» هم نامیده شده در واقع اشارهای به زمان داستان در ماه مه است که در این ماه، ماه بسیار بزرگ و کاملی در آسمان وجود دارد که تلالوی آن روی زمین (با توجه به فصل بهار) صحنهای زیبا و البته وهمناک میآفریند. لوکیشن اصلی فیلم در همین شهرستان اوسیج بوده و برخی از صحنهها نیز در واشنگتن فیلمبرداری شده است. رابرت دنیرو، لیلی گلادستون، جسی پلمونز، برندان فریزر و جان لیثگو از دیگر بازیگران این فیلم هستند و تا یادمان نرفته بگوییم که دی کاپریو در این فیلم سهامدار هم هست یا آنطور که در هالیوود معروف شده: تهیهکننده اجرایی.
واکنشها به فیلم
آنطور که سایت کافه سینما نوشته پیتر بردشاو در گاردین، پنج ستاره کامل به این فیلم داده و آن را یک حماسه قابلتوجه و فیلمی درخشان درباره تولد خونین آمریکا میداند.دیوید رونی در ریویویی در هالیوود ریپورتر نوشته استاد سینما با این فیلم میراث خود را گسترش داده است. این منتقد ضمن تمجید از بازی هر سه بازیگر اصلی فیلم، اجرای دیکاپریو را به یادماندنی میداند:
این فیلم از جهاتی، یک روایت کلاسیک جنایی به سبک اسکورسیزی است که با همکاری اریک راث در مقام فیلمنامهنویس، به قلمروی دشت منتقل شده است…این فیلم به همان اندازه که اتمسفری غنی دارد، شخصیتمحور هم هست. فیلمی که با رنگهای تیره حاصل فیلمبرداری رودریگو پریتو و طراحیتولید با جزئیات جک فیسک، اثرگذارتر شده است.
دیوید الریچ در ایندیوایر، نمره B+به فیلم اسکورسیزی داده و ضمن تحسین بازی دیکاپریو نوشته است: خوب یا بد، اسکورسیزی داستان قاتلان ماه کامل را به داستانی تبدیل میکند که هنوز هم میتواند بهتر از هر کس دیگری آن را بگوید: داستانی درباره طمع، فساد، و روح لکهدار شده کشوری که از آن زاده شده است.
پیت هموند در ددلاین این فیلم را یک حماسه تلخ و قدرتمند درباره عشق، فریب، قتل و طمع علیه قبیله اوسیج میداند. او نوشته: مارتین اسکورسیزی در هشتادسالگی بالاخره یک فیلم وسترن ساخت، فیلمی که بسیار قدرتمند است…این فیلم ما را به دوران بسیار تاریکی از تاریخمان میبرد و اگر هیچکار دیگری هم نکند، به ما یادآوری میکند که چقدر میتوانیم نسبت به همدیگر وحشتناک باشیم، یادآوریای که اکنون بیش از هر زمانی به آن نیاز داریم.
جاستین چنگ در لسآنجلستایمز درباره این فیلم نوشته است: تاثیر میگذارد، آزار میدهد و ناامید میکند.فیونلا هلیگان در اسکرین دیلی تازهترین فیلم اسکورسیزی را نمونه یک سینمای والا میداند که در آن تصویر هر نما، به سوی هدفی حرکت میکند.
