روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| این هفته به خاطر ترند شدن موضوع لاتاری (بعد از اعلام نتایج لاتاری سال 2023) سعی کردیم به طور مختصر و مفید اول به شما بگوییم که گرین کارت آمریکا چیست و چه تاریخی دارد و چه کسانی موسس و مبدع آن بودند و بعد از آن تاریخچهای از برنامه تنوع مهاجران آمریکا و لاتاری را برایتان تعریف کنیم.
چند روزی است که مشتاقان اقامت در ایالات متحده با مراجعه به وب سایت وزارت خارجه آمریکا و بخش مربوطه، میبینند که آیا قرعه آنان برای اخذ گرین کارت آمریکا پذیرفته شده است یا نه. این افراد از نیمه مهر سال گذشته تا حدود یک ماه بعد در این سایت ثبت نام کردند تا اسمشان برای لاتاری 2024 بیرون بیاید. طبیعتا لاتاری 2025، در پاییز امسال ثبت نام خواهد شد و باز هم شاهد آن خواهیم بود که عکاسیها تبلیغ عکس مخصوص لاتاری را بیرون از مغازه خود ثبت کنند. عکسی که ظاهرا امسال، هزینه گرفتن آن، 100 هزار تومان بوده است. اما لاتاری چیست و از کجا آمده و چرا مردم به دنبال برنده شدن در لاتاری هستند؟
لاتاری در واقع برنامه «لاتاری کارت سبز» نام دارد که اسم رسمی آن «برنامه تنوع بخشی به ویزای مهاجرت» است. بر اساس این برنامه، قرار است که همه ساله فرصت دریافت گرین کارت یا کارت سبز آمریکا در اختیار 55 هزار غیرآمریکایی قرار بگیرد. هدف از این برنامه آن است که فرصت حضور در آمریکا، در اختیار طیف متنوعتری از افراد قرار بگیرد و به طور مثال این طور نباشد که مهاجرین به آمریکا یا صرفا از طبقه نخبهای باشند که به صورت تحصیلی یا کاری به این کشور میآیند و یا مهاجرین غیرقانونی که اغلب از آمریکای لاتین وارد این کشور میشوند.
اما برای اینکه بدانیم لاتاری چیست باید اطلاعاتی در مورد گرین کارت داشته باشیم و بدانیم که این سند چیست که سالیانه نزدیک به 11 میلیون نفر در سراسر جهان برای دریافت آن به قید قرعه ثبت نام میکنند. (البته در برخی سالها مثل سال 2020 میزان افراد ثبت نام کرده به 14 میلیون و 700 هزار نفر رسید که با خانواده آنها، تعداد این افراد از مرز 23 میلیون نفر هم عبور میکرد).
گرین کارت در واقع کارت اقامت دائم در آمریکا است و مدرکی هویتی است که نشان میدهد این فرد به صورت قانونی میتواند، با وجود اینکه تبعه یا شهروند آمریکا نیست، در این کشور اقامت داشته باشد. تا پایان سال 2019، نزدیک به 14 میلیون نفر در آمریکا گرین کارت داشتند. به طور مشخص در مورد ایرانیان نتوانستیم آمار مشخصی پیدا کنیم ولی طبق آمار سالنامه مهاجرتی ایران، ظرف سالهای 2010 تا 2020، حدود 270 هزار مجوز اقامت دائم برای ایرانیان به طور کلی صادر شده که البته شامل استخدام، خانواده، پناهجویی و سایر روشهای اخذ اقامت دائمی هم میشود.
اما گرین کارت چه فایدهای دارد؟ شما با داشتن گرین کارت، ظرف 5 سال و به شرطی که برخی از حداقلها را داشته باشید مثل اینکه جرم سنگینی مرتکب نشده باشید، شخصیت اخلاقی درستی داشته باشید و به طور مستمر در آمریکا اقامت داشته باشید (و نه اینکه مسافر باشید) میتوانید درخواست شهروندی ایالات متحده را بکنید. البته برای دریافت شهروندی باید شرایط دیگری هم داشته باشید و مثلا آزمون زبان انگلیسی بدهید و ضمنا التزام خودتان به قانون اساسی آمریکا را نشان بدهید.
برخی اقدامات مثل ازدواج یا رفتن به خدمت سربازی میتواند مدت زمان 5 ساله برای گرین کارت را به یک سال هم تقلیل بدهد. نباید اشتباه کرد و گرین کارت را به صورت کامل به لاتاری ربط داد. هر کسی که لاتاری را ببرد طی شرایطی میتواند گرین کارت بگیرد ولی هر کسی که گرین کارت دارد لزوما از طریق لاتاری به اینجا نرسیده است.
به طور مثال سرمایهگذاران در صورت سرمایهگذاری 900 هزار دلاری و ایجاد 10 شغل در آمریکا در پروژههای روستایی یا سرمایهگذاری 8/1 میلیون دلاری در سایر پروژهها میتوانند مشمول کارت اقامت دائم شوند. تاریخ گرین کارت به سال 1940 میلادی و قانون ملیت برمیگردد که در آن سال توسط ساموئل دیکستین، نماینده دموکرات نیویورک به مجلس نمایندگان ارایه شد و در نهایت توسط رئیس جمهور روزولت امضا شد و به شکل قانون درآمد.
نکته دیگر در مورد گرین کارت هم این است که افراد باید این کارت را همراه داشته باشند و همراه نداشتن آن میتواند تا 30 روز مجازات حبس در زندان داشته باشد. آخرین نکته درباره گرین کارت این است که طبیعتا نام این کارت از رنگ آن میآید که به شکل تاریخی سبز است اما پیش از این به آن گواهی ثبت نام بیگانه یا کارت رسید ثبت نام بیگانگان هم گفته میشد.
برگردیم به سراغ لاتاری. در سال 1989، تد کندی، سناتور دموکرات از ایالت ماساچوست (متولد 1932 و متوفی در 2009)، که برادر رابرت و جان کندی بود؛ طرحی با عنوان «قانون مهاجرت» را ارایه کرد که در آن پیشنهاد شد نوعی ویزا ایجاد شود تا مهاجرین در آمریکا، متنوعتر شوند. این قانون در آن سال توسط جرج بوش پدر به تصویب رسید. البته برخی در تاریخنگاری لاتاری معتقدند که ریشه این نوع ویزا به یک برنامه با عنوان ان پی فایو برمیگردد که طبق آن از سال 1986 چندین برنامه ویزای موقت مهاجرت خارج از مسایل معمول مثل اعضای خانواده یا استخدام در آمریکا به وجود آمد.
قرعه کشی یا لاتاری برای این برنامه اما محصول سال 1995 به این سو است. از سال 1995 تا 2009 به مدت 15 سال این برنامه به صورت پستی بود و بعد از آن بود که لاتاری کاملا آنلاین شد. تب لاتاری اما تقریبا از همان ابتدا در ایران هم دیده شد و بعد از آنلاین بودن آن هم پررنگتر شد و همان طور که در جدول میبینید، در 10 سال گذشته، 5 سال بوده که میزان ثبت نام ایرانیان در لاتاری، از مرز یک میلیون نفر هم رد کرده است در صورتی که به طور مثال در همان سال پایانی یعنی 2021، میزان ثبت نام در این برنامه از طرف عراقیها نزدیک به 70 هزار نفر بوده و از ترکیه هم 230 هزار نفر برای لاتاری ثبت نام کرده بودند. از برنامه لاتاری در آمریکا انتقادات زیادی شده است.
یک حمله تروریستی از سوی یک تبعه مصری در سال 2002 که از طریق لاتاری به آمریکا آمده بود؛ یکی از دلایل جدی مخالفان لاتاری است. در سال 2005 مجلس نمایندگان قانونی برای حذف ویزای تنوع مهاجرین تصویب کرد اما سنا به آن رای نداد. در سالهای 2005، 2007، 2009 و 2013 نیز تلاشهای دیگری برای حذف این برنامه انجام شد اما در نهایت به نتیجه نرسید. جالب اینکه تلاش برای تصویب قانونی که ویزای تنوع را حذف میکرد در سال 2013 در سنای آمریکا به نتیجه رسید ولی در مجلس نمایندگان به نتیجه نرسید.
در سال 2017 آخرین بهانه برای مخالفان این ویزا به دست آمد. یک تبعه ازبکستانی که از سال 2010 با این ویزا به آمریکا آمده بود؛ در مسیر دوچرخه سواری در منهتن، با کامیون خود، هشت نفر را کشت و یازده نفر را مجروح کرد. ترامپ در آن زمان گفت که باید آمریکا به سیستم مهاجرتی مبتنی بر شایستگی بازگردد ولی او هم نتوانست اجماعی برای حذف این ویزا ایجاد کند و در نهایت در مهر ماه امسال برای بیست و نهمین سال، قرعه کشی لاتاری برگزار خواهد شد تا تقریبا از هر 200 نفر، یک نفر بتواند کارت اقامت دائمی آمریکا را کسب کند.
