روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دیروز دو رای مهم دادگاه سرنوشت چندین هزار نفر را در سراسر کشور تغییر داد. از این دو رایی که دیوان عدالت اداری صادر کرد اولی با آزادسازی مدرک دانشجویان ارتباط داشت و دومی به موضوع دورکار شدن مادران شاغل. قصه این دو رای چه بود؟
یک: سال پیش زمانی که یک پزشک اهل شهرکرد قصد گرفتن مدرک تحصیلی خود را کرد با آییننامه جدیدی در دانشگاه علوم پزشکی روبهرو شد. طبق قانون دانشجویان دانشگاههای دولتی موظف هستند به ازای تحصیلات رایگانی که از دولت دریافت کردند، برای کشور خود کار کنند تا بتوانند مدرک خود را بگیرند. قانون دست دانشجوها را هم باز گذاشته تا اگر کسی نخواست کار کند، هزینه سالهای تحصیل را بپردازد تا مدرک او آزاد شود.
شرح عکس: دکتر محمد امین معتمدی، پزشکی که بهخاطر یک مصوبه ناعادلانه از وزارت بهداشت شکایت کرد
به این کار میگویند لغو تعهد آموزش رایگان یا همان آزادسازی مدارک. دوباره برگردیم به قصه این پزشک شهرکردی. وقتی که آبان ماه دکتر امین معتمدی برای گرفتن مدرک خود به دانشگاه مراجعه کرد متوجه شد که از همان ماه، تغییرات مهمی در این آییننامه آزادسازی مدارک اعمال شده. وزارت بهداشت آییننامهای ابلاغ کرده بود که بر اساس آن اولا هزینه آزادسازی مدارک با افزایش 10 تا 30 برابری روبهرو شده و دوما با یک تبعیض عیان بین دانشجوهای علوم پزشکی منطقه یک و دیگر مناطق همراه بوده. چه تبعیضی؟
دو: بر اساس این تغییرات که سال پیش رخ داد اگر یک دانشجو منطقه یک تا قبل از این برای آزاد کردن مدرک خود مثلا حدود 10 میلیون تومان هزینه پرداخت میکرد، از آن زمان دیگر مجبور به پرداخت حدود 250میلیون تومان میشد. این مبلغ بسته به شرایط متفاوت افزایش یا کاهش مییافت. برای مثال اگر او دانشجوی علوم پزشکی منطقه دو یا سه بود به اندازه سه سال دیگر هم به این عدد اضافه میشد و هزینه آزادسازی مدرک را به 330 میلیون تومان نزدیک میکرد.
سه: یکی دیگر از تبعیضهایی که این دانشجو با آن مواجه شد این بود که طبق این مصوبه جدید دانشجویان منطقه دو و سه زمانی میتوانند تقاضای خرید سنوات خود را مطرح کنند که اول نیمی از مدت تحصیل خود را کار کرده باشند. همین که این هزینه دهها برابر شده بود به خودی خود کافی نبود بلکه دانشجویان شهرستان یا روستاها فقط زمانی میتوانستند مدرکشان را با پول آزاد کنند که به جز سربازی و گذراندن طرح در منطقه محروم، حدود سه سال هم کار کرده باشند.
نتیجه رای چه بود؟
چهار: دکتر محمد امین معتمدی که بعد از تمام شدن تحصیلات راهی سربازی شده و طرحش را هم در منطقه محروم همین استان خود گذرانده بود متوجه میشود که برخلاف همکلاسیهای سالهای قبل اجازه آزادسازی مدرک خود را ندارد. به او گفته شده بود که باید نصف مدت تحصیل خود را کار کند تا بتواند مانند دانشجوهای منطقه یک بقیه مدت تحصیل را بخرد. اینطور که او به هفت صبح میگوید تصمیم میگیرد که در قدم اول در دفتر خدمات پیشخوان یک دادخواست خطاب به دانشگاه خود بنویسد و طرح دعوا کند. دانشگاه که جواب نمیدهد، عزمش را جزم میکند، چکمه آهنین میپوشد، وکیل میگیرد و شکایت را به دیوان عدالت اداری میبرد.
او میگوید برای همین شکایت نزدیک به دهها بار تا امروز به تهران سفر کرده. با بررسی پرونده او میشود متوجه شد دیوان عدالت در همان شعبه اول به نفع این دانشجو رای میدهد. وزارت بهداشت به این حکم اعتراض میکند اما دوباره در شعبه تجدیدنظر رای به نفع این پزشک تایید میشود.
پنج: قانونی که سال پیش ابلاغ شد فقط مربوط به دانشجویان رشته پزشکی نیست. همه دانشجویان دانشگاههای روزانه وزارت علوم و وزارت بهداشت باید این هزینه نجومی جدید را بپردازند و این موضوع نگرانیهای زیادی برایشان ایجاد کرده. از روزی که این حکم جدید آمد دو سوال برای دانشجوها ایجاد شده: اولا اینکه آیا با این حکم دیگر لازم نیست که برای لغو تعهد هزینههای مصوب کلان سال گذشته را بپردازند؟ دوما آیا بقیه دانشجویان هم میتوانند به این حکم ارجاع بدهند و تبعیضی که نسبت به منطقه دو و سه شده را دور بزنند؟
شش: وکیل این پرونده توضیحات مفصل و کاملی در جواب به این سوالها به هفت صبح میدهد. محمود جلالیان ابراهیمی که یکی از ادارهکنندگان صفحه حقوق پزشکی در اینستاگرام است میگوید که آرای شعب دیوان عدالت اداری فقط خاص همان فرد شاکی هستند و این آرای هیات عمومی دیوان است که برای همه صدق میکند. از آنجایی که رای صادر شده رای شعبه بوده فقط موکل اوست که میتواند از این امتیاز استفاده کند.
اما اگر دانشجوی دیگری هم مانند این پزشک احساس تبعیض میکند باید به دیوان عدالت اداری شکایت خود را ببرد تا با ارجاع به این رای، حکم مشابهی از دیوان بگیرد. به گفته او در مرحله بعد اگر تعداد شکایت دانشجوها بالا برود طبق قانون وقتی پنج پرونده مشابه از دو شعبه متفاوت در دیوان عدالت اداری شکل میگیرد رای به مرحله هیات عمومی میرسد و رایی که این هیات میدهد برای همه دانشجویان هم صدق خواهد کرد و مصوبه وزارت بهداشت ابطال خواهد شد.
قدم بعدی: شکایت از هزینههای نجومی جدید
هفت: نکته مهم دیگر که میتواند آب سردی بر خوشحالی دانشجویان باشد این است که در این رای صراحتا ذکر نشده که این پزشک حالا باید سنوات خود را با چه هزینهای بخرد. دکتر معتمدی میگوید که اگر هزینه تحصیلات او را نه بر اساس سال ورودیاش، بلکه طبق آییننامه سال قبل بر اساس قیمت سال جاری حساب کنند او دوباره از دانشگاه شکایت میکند. معتمدی میگوید: «من خودم هم نمیخواهم که دائم در حال شکایت از دانشگاهی باشم که با همه اتاقها و کلاسهایش خاطره دارم اما متاسفانه چارهای جز این باقی نمانده.»
وقتی دیوان هم از دست وزارت علوم عاصی میشود
هشت: بررسیهای روزنامه هفت صبح نشان میدهد که تا امروز چند شکایت فردی و جمعی دیگر هم از مصوبه سال گذشته وزارت علوم برای آزادسازی مدارک دانشگاه در دیوان عدالت اداری به ثبت رسیده و پرونده آنها در دست بررسی است. تعداد شکایات از ده برابر شدن هزینه لغو تعهد آموزش رایگان آنقدر زیاد بوده که چندی پیش رئیس سازمان دیوان عدالت اداری در مراسم عمومی شروع به گلایه از وزارت علوم کرده.
در نشست معاونان حقوقی دانشگاهها او علنا به معاونان وزارت علوم گفته بود به جای منافع دانشگاهها دنبال منافع مردم باشند و بررسی کنند که چرا در بحث آزادسازی مدارک تحصیلی شکایات افراد زیاد است. به جز این پیش از این هم احمد توکلی از سازمان دیدهبان شفافیت هم شکایت این دانشجوها را به ابراهیم رئیسی رسانده بود.
دورکاری مادران شاغل قانونی شد؟
دورکاری مادران شاغل همین حالا هم قانونی است. البته نه همه روزهای هفته و نه همه مادران بلکه طبق تصمیم سال 1390 دولت، زنان کارمندی که فرزند زیر 12 سال دارند ساعات کاری خود در روزهای پنجشنبه را میتوانند با دورکاری بگذرانند. این بار شکایتی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری از این مصوبه مطرح شده بود. شاکی (که مشخص نیست چرا از این مصوبه ناراحت بوده) درخواست داشته که این امتیاز دورکاری پنجشنبه برای مادران لغو شود. دیوان عدالت اداری هم به یکی از قوانین مدیریت کشوری ارجاع داده و اعلام کرده که دورکاری به معنای کاهش ساعت کاری نیست و در موارد خاص دستگاههای اجرایی میتوانند ساعات کار را (چهل و چهار ساعت در هفته)به ترتیب دیگری تنظیم کنند.
