روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| پلتفرم اجتماعي توئيتر بعد از خريده شدن توسط ايلان ماسك، دستخوش تغييرات زيادي شده است؛ تغييراتي كه چندان خوشايند كاربران نيست. از پولي شدن برخي خدمات مثل تيك آبي گرفته تا تغيير الگوريتم و نمايش محتواي نامربوط. حالا مدتي است كه ديده ميشود برخي كاربران توئيتر فارسي در حال كوچ كردن به دو شبكه اجتماعي به نامهاي بلو اسكاي و ماستودون هستند. اين دو پلتفرم شايد از لحاظ كاربردي شبيه توئيتر و بر پايه محتواي متني باشند اما از ساختار اصلي متفاوتي برخوردار هستند. در اين گزارش به معرفي اين دو شبكه اجتماعي و تفاوتهايشان با توئيتر ميپردازيم.
بلواسكاي با هدف آزادي بيان
جك دورسي، مدير عامل قبلي توئيتر، يك سال پيش پروژهاي تحقيقاتي به نام بلو اسكاي را شروع كرد. اين پروژه با اين هدف درون توئیتر شروع شد که استاندارد غیرمتمرکز و بازِ شبکه اجتماعی توسعه داده شود و توئیتر آن را بهمنظور تلاش برای شکوفایی آزادی بیان و جلوگیری از ضداطلاعات بهکار بگیرد.
البته بعد از فروش توئيتر به ماسك، اين پروژه به ماسك تعلق نگرفت و به صورت جداگانه به مسير خود ادامه داد. بسياري معتقدند اين شبكه اجتماعي با ماسك رقابت دارد و قصد دارد با بردن كاربران توئيتر به بلو اسكاي ثابت كند ماسك مدير خوبي براي توئيتر نبوده است. جك دورسي اين ادعا را كاملا رد ميكند، هرچند كه پيش از اين گفته بود ايلان ماسك فرد مناسبي براي مديريت شبكه اجتماعي نيست.
بلواسكاي از لحاظ ظاهري به حد زيادي شبيه توئيتر است. رنگ آبي و ظاهر چيدمان پروفايل شخصي از جمله اين شباهتهاست. اين در حالي است كه بلو اسكاي يك تفاوت بنيادين با توئيتر دارد و آن هم غيرمتمركز و بر روي اِيتي پروتكل بودن آن است. اما غير متمركز و اِيتي
پروتكل يعني چه؟
شبكه غير متمركز، مانند توئيتر يا اينستاگرام متعلق به يك كمپاني نيست بلكه شبكهاي است كه از سرورهاي مستقل ساخته شده و توسط كاربران يا گروههاي مختلف اداره ميشود. بلواسکای در زمان معرفی اولیه خود گفته بود: «در حال ساخت برنامهای هستیم که درگاهی به دنیایی از احتمالات روی پروتکل AT باشد.» اصل و اساس ایده AT Protocol این است که اپلیکیشنهای اجتماعی را از شبکههای اجتماعی جدا کند تا بدینترتیب، افراد این آزادی را داشته باشند تا با استفاده از یک زیرساخت و بکاِند و داده، اپلیکیشنهای دیگری را توسعه دهند یا استفاده کنند.
بهبیان بهتر، پروتکل فراتر از پلتفرم است و با ایجاد حساب کاربری روی پروتکل، فرقی ندارد که از کدام پلتفرم استفاده میکنید؛ زیرا دسترسی به دادههای حساب کاربری در هر پلتفرمی وجود دارد. بلواسكاي بر روي AT پروتكل قابليتهايي را به وجود ميآورد كه در توئيتر وجود ندارد. يكي از اين ويژگيها كه ممكن است توئيتريها را به اين شبكه اجتماعي بكشاند، انتخاب الگوريتمي است. الگوریتمهای شبکههای اجتماعی مشخص میکنند که کاربران چه محتوایی را ببینند و به چه کسانی دسترسی داشته باشند.
اخيرا الگوريتم توئيتر به هم خورده و صداي كاربران را درآورده است. به طوري كه توئيتريها ميگويند توئيتهاي كاربراني براي آنها نمايش داده ميشود كه نه آنها را دنبال ميكنند و نه مربوط به محتواي فيد آنها است. برخلاف توئيتر، بلواسكاي شامل حالت الگوریتمهای باز میشود تا کاربران تسلط بیشتری روی تجربیات خود داشته باشند و مطابق میل خود محتوا را مدیریت کنند.
ماستودون؛ مخصوص خورههاي تكنولوژي
ماستودون كه از سال 2016 شروع به فعاليت كرده، مانند بلواسكاي به عنوان شبكه اجتماعي غيرمتمركز، روي نوعي پروتكل در دسترس است. اين نرم افزار آزاد براي ساخت شبكههاي اجتماعي است و اين امكان را به هر شخص ميدهد تا سرور خود را در شبكه ميزباني كند. ماستودون هم مانند توئيتر قابليت انتشار محتواي متني كوتاه و تصوير و ويدئو را دارد.
در اين شبكه اجتماعي از عبارت «توت» به جاي توئيت استفاده ميشود و ميتوان مشخص كرد كه براي عموم يا افرادي خاص فرستاده شود. در توئيتر تعداد كاراكترهايي كه ميتوان در يك محتواي متني توئيت كرد 130 كاراكتر است اما ماستودون تا 500 كاراكتر ظرفيت دارد. يكي ديگر از مزيتهاي ماستودون نسبت به توئيتر نبود تبليغات است.
ماستودون اجازه هيچگونه تبليغ را نميدهد كه باعث ميشود «فيد» كاربر با تبليغات پر نشود. از آنجايي كه ماستودون يك فضاي وب باز است، ممكن است كار كردن با آن كمي پيچيده به نظر برسد. در زمان ثبت نام به جاي اينكه وارد يك پلتفرم شويد، بايد وارد يك سرور به ميزباني يك فرد يا گروه بشويد. سروري كه انتخاب ميكنيد ميتواند بر اساس موضوع يا زبان باشد. مثلا سرور پرشين ماستودون مخصوص فارسي زبانان است.
يكي از برتريهاي توئيتر نسبت به ماستودون اين است كه در توئيتر ميتوان به سرعت ديده شد چرا كه اگر با صفحهاي عمومي توئيت كنيد هر كسي ميتواند آن را ببيند. اما در ماستودون به دليل ساختار غير متمركزش، هر «توت» فقط براي كاربران همان سرور فرستاده و از فرستاده شدن محتوا به سرورهاي ديگر جلوگيري ميشود. ماستودون ميتواند مناسب كاربراني باشد كه مايلند در فضايي باز با حريمخصوصي بيشتري فعاليت كنند.
توئيتر پلي بين مردم عادي و سلبريتيها و سياستمداران ايجاد ميكند و باعث ميشود بيشتر براي عام جذابيت داشته باشد. اين در حالي است كه ماستودون، حداقل در حال حاضر، بيشتر مورد توجه خورههاي تكنولوژي است كه به دنبال فضايي امنتر با حريم خصوصي بيشتر ميگردند. اين شبكه هنوز جوان است و ممكن است مخاطبهاي بيشتري از هر طيفي پيدا كند.
