روزنامه هفت صبح، رضا جمیلی| رکود جهانی اقتصاد از یکسو و کوچکتر شدن شرکتهای حوزه فناوری در کشورهایی چون آمریکا و همینطور اروپا باعث گمانهزنیهایی درخصوص کوچک شدن بازار تکنولوژی در کل جهان شده است. از طرفی رشد فزاینده فروش محصولات فناوری در دوره کرونا باعث شده تا بعد از یک رکوردزنی دو ساله، تقاضا برای بسیاری از محصولات این حوزه کاهش پیدا کند.
اینکه رکود جهانی و تاثیر آن بر اقتصاد کشورهای در حال توسعهای چون ایران چقدر میتواند به تورم و کوچک شدن اقتصاد بینجامد یک پرسش است و اینکه اوضاع داخلی اقتصاد و پیشبینیها درباره تورم و کمتر شدن توان خرید طبقه متوسط یک موضوع مرتبط دیگر. از طرفی با محدودیتهای اعمال شده در زیرساختهای اینترنتی عملا امکانها و چشماندازهای توسعهای برای بسیاری از استارتاپها مبهم شده است. همه اینها یک معنا برای اکوسیستمی که در 10سال گذشته مدام رشد کرده ندارد: امسال سال کوچکسازی و توقف رشد و چه بسا بحرانهای مالی باشد.
از این روست که خبرهایی که درخصوص برخی اخراجها و تعدیلها در استارتاپهای کشور میشنویم احتمالا نوک کوه یخ سال 1402 برای زیستبوم کسبوکارهای نوآورانه ایران است. کسبوکارهایی که بیشترشان با اینترنت و زیرساختهای کند این روزها محافظهکارتر از همیشه در برنامهریزیهای کسبوکاری خود قدم برخواهند داشت.
امیدواری بیشتر کسبوکارهای B2B
استارتاپها و کسبوکارهایی که مستقیما با مصرفکننده نهایی در ارتباطند به جز در حوزههایی چون مواد غذایی و خردهفروشی، شانس زیادی برای رشد و یا حتی بقا در سال جاری نخواهند داشت. بسیاری از کارشناسان اکوسیستم استارتاپی معتقدند اما آنهایی که خدمات یا محصولات خود را برای کسبوکارهای دیگر تعریف کردهاند امکانها و فرصتهای بیشتری برای بقا و حتی رشد خواهند داشت.
بازار B2B در اکوسیستم استارشتاپی بازار پربازیگری نیست اما حجم بزرگی پیدا کرده است. کسبوکارهایی که زیرساخت و خدمات به کسبوکارهای کوچک و متوسط میدهند اگرچه با تعطیلیها و رکود موجود برخی از مشتریان خود را از دست خواهند داد اما در نهایت هنوز فرصتهای کسبوکاری زیادی پیشروی خود میبینند.
اینکه خوشبین باشیم به ظهور کسبوکارهای بزرگی که مصرفکنندگان نهایی را هدف قرار داده باشند در سال 1402 یک احتمال ضعیف در دل خود دارد اما هنوز خدمات کسبوکاری زیادی وجود دارد که در اکوسیستم استارتاپی میتوان به کسبوکارهای باقیمانده ارائه داد و این یعنی فرصتهای بیزنسی حداقل روی کاغذ. پس دور از ذهن نیست که بخش B2B اکوسیستم استارتاپی در سال 1402 بزرگتر از قبل شود.
جذابیت دوباره بوتاسترپ یا روی پای خود ایستادن
یکی از مهمترین ویژگیهای کسبوکارهای اینترنتی در همه این سالها استفاده از منابع مالی سرمایهگذاران خطرپذیر بوده است. احتمالا با شرایط موجود ازجمله گرانیها و جذابیتهای سرمایهگذاریهای دیگری مانند بازار مسکن و دلار و سکه و … کمتر سرمایهگذار خطرپذیری پیدا شود که هنوز هم به حوزه استارتاپی علاقهمند باشد.
چنین شرایطی راه تکیه بیشتر استارتاپها روی موضوع درآمدزایی و بوتاسترپ (مدلی که در آن استارتاپها با کمک درآمدهای خودشان توسعه پیدا میکنند نه تامین مالی از بیرون) را به دنبال خواهد داشت. در سالهای گذشته تعداد انگشت شماری از استارتاپها را داشتیم که حداقل برای رسیدن به مراحل میانی روی سرمایهگذارها حساب باز نکردند و موفقیتهای خوبی هم رقم زدند.
استارتاپهایی مانند فلایتیو، جاجیگا، آپارات و … که شکی نیست در سال 1402 الگوی مناسبتری برای صاحبان کسبوکارهای کوچکتر خواهند بود.کم شدن سرمایهگذارهای خطرپذیر اما برای ایدههایی که در بدو راهاندازی نیاز به تامین مالی زیادی دارند یک زنگ خطر بزرگ است. به همین دلیل امسال بیشتر از اینکه ایدههای استارتاپی را شاهد باشیم باید منتظر ایدههایی برای راهاندازی کسبوکارهای نوآورانه اما زودبازده باشیم.
استارتاپهای مالی پرمشتری میشوند
یکی دو سالی است که استارتاپها یا اپلیکیشنهای حوزه BNPL (الان بخر بعدا پرداخت کن) سرمایهگذاریهای زیادی در اکوسیستم استارتاپی انجام داده و برای کسب مشتری رقابت سختی را آغاز کردهاند. سال گذشته و با چند برابر شدن قیمت بسیاری از اقلام مصرفی خانوارها، این دست استارتاپها مشتری و خواهان زیادی پیدا کردهاند.
کار این استارتاپها قسطی کردن خرید یا خرید اعتباری است. برای نمونه شما در طول ماه از اسنپ استفاده میکنید و هیچ هزینهای نمیپردازید اما آخر ماه آن را یکجا تسویه میکنید. یا هنگام خرید از دیجیکالا با کمک سرویس دیجیپی خریدتان را قسطی میکنید. برای درک میزان رشد این بازار کافی است به گزارش سالانه دیجیپی نگاهی بیندازید که در آن گفته شده در یک سال 2 هزار میلیارد تومان وام به کاربران دیجیکالا پرداخت کرده است! سرویسهایی مانند ازکیوام و لندو و قسطا و ولتا و … همگی استارتاپهایی از این دست هستند.
خرید اعتباری و قسطی با وضعیت اقتصادی کشور به شدت مشتری پیدا خواهد کرد. همین حالا هم بانکهای بزرگ کشور با اپهای مختلف تلاش دارند وارد این بازار شوند. از این رو امسال چگالی این بخش از اکوسیستم آنلاین کشور بیشتر هم خواهد شد و البته رقابتها سختی برای گرفتن مشتری بین رقبا در خواهد گرفت.
موضوعی که باعث خواهد شد در سمت مصرفکنندگان بحث «رتبه اعتباری» که برای این استارتاپها یک شاخص تعیینکننده در اعطای تسهیلات خرد و بدون ضامن است هم بیش از همیشه اهمیت و ارزش پیدا کند.استارتاپهایی حوزه مالی مانند آنچه در بالا اشاره شد در کنار سایتها و اپلیکیشنهای حوزه سرمایهگذاری و مدیریت ثروت و البته رمزارز پیشبینی میشود سال خوبی را سپری کنند.
