روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| به بهانه رویدادها و اتفاقاتی که پیرامون اپلیکیشن تیکتاک در کشورهای غربی رخ داده و بسیاری از آنان استفاده از این نرمافزار را برای دولتیهایشان ممنوع کردند؛ به ماجرای جلسه استماع مدیرعامل این شرکت در کنگره آمریکا میپردازیم تا ببینیم چه نگرانیهایی از سوی نمایندگان آمریکایی مطرح شده و چه پاسخهایی از سوی مدیر این شرکت تکنولوژیک چینیالاصل داده شده است.
زمستان امسال، شبکه اجتماعی تیکتاک در آمریکا و اروپا ممنوع شد. این ممنوعیت البته نه آنطور که در ایران مطرح شده، برای همه کاربران و به شکل فیلترینگ که روی موبایلهای اداری و برای استفاده نهادهای دولتی بوده است. دلیل؟ نگرانی از نشت اطلاعات به چین که گفته شده صاحب اصلی این شرکت است. ششم فروردین ماه به همین دلیل یک جلسه استماع پنج ساعته در کنگره آمریکا با حضور مدیرعامل این شرکت برگزار شد.
توضیح اینکه جلسات استماع چیزی شبیه یک استیضاح در ایران است با این تفاوت که معمولا نه در صحن مجلس که در کمیسیونهای تخصصی برگزار میشود و فقط وزرا در آن حضور پیدا نمیکنند بلکه ممکن است مدیران شرکتها نیز در آن حضور داشته باشند. به این ترتیب همانطور که پیشتر شاهد حضور شخصیتی مثل مارک زاکربرگ، مدیرعامل فیسبوک در این کمیسیون بودیم، در روز شش فروردین نیز مدیرعامل تیکتاک در این جلسه حاضر شد.
نکته جالب توجه این جلسه آن بود که نمایندگانی از هر دو حزب آمریکا یعنی دموکرات و جمهوریخواه در این جلسه حضور داشتند و ظاهرا تقابل با تیکتاک، موضوعی است که هر دو حزب آمریکایی در این کشور بر سر آن تفاهم داشتند. در شرایطی که این جلسه از سوی شبکه چهار ترجمه شده و در هفته اخیر از تلویزیون پخش شده است، گزیده مهمترین سخنان ردوبدل شده در آن را میتوانید در اینجا بخوانید، با این توضیح که ترجمه سخنان گفته شده در جلسه از خبرگزاری فارس است.
مدیر تیکتاک کیست؟
اول ببینیم که مدیر تیکتاک که در این جلسه حضور داشته چه کسی بوده است؟ نام او شو زی چو است و متولد اولین روز از اولین ماه سال 1983 میلادی است و این روزها چهل ساله است. در شرایطی که مالکیت شبکه اجتماعی تیکتاک با شرکت بایتدنس است که یک شرکت چینی است و توسط ژانگ ییمینگ، یکی از ثروتمندان این کشور تاسیس شده، آقای زی چو از سال 2021 بهعنوان مدیر اجرایی (مدیرعامل) تیکتاک منصوب شده است.
او تا زمانیکه در سنگاپور بود یک جوان معمولی بود ولی بعد از تحصیل در کالج لندن در سال 2006، فعالیت بهعنوان بانکدار در گلدمن ساکس (یک بانک) در لندن و نیز فارغالتحصیلی در رشته مدیریت بازرگانی مدرسه بازرگانی هاروارد توانست از طریق فعالیت در یک شرکت سرمایهگذاری روسی، مسیر سرمایهگذاری خارجی در برخی از شرکتهای چینی مثل علیبابا یا شیائومی را تسهیل کند و سپس تیمی از سرمایهگذاران را در بایتدنس مدیریت کند.
او اما مدیریت خود را از شیائومی آغاز کرد و بعد از 6 سال فعالیت در این شرکت و دو سال فعالیت بهعنوان رئیس تجارت خارجی این شرکت، مدیرعامل تیکتاک شد.آقای چو، با یک خانم آمریکایی تایوانیتبار ازدواج کرده که با هم در مدرسه بازرگانی هاروارد آشنا شده بودند. این زوج دو فرزند دارند و در سنگاپور هم زندگی میکنند.
چین یا سنگاپور، مسئله این است
تیکتاک که خود با خریدن برنامه موزیکال لی توانست بهعنوان یک شبکه اجتماعی منحصر بهفرد در جهان مطرح شود، از بهار چهار سال پیش، کمکم در جهان محبوب و مطرح شد. جذابیت و تازگی آن باعث شد در دوران کرونا بسیار محبوب شود، مخصوصا برای نسل جدید و به این ترتیب کمکم تهدیدی برای برخی نرمافزارهای آمریکایی مثل اینستاگرام شد.
از حدود تیر 99 و در زمان دولت ترامپ بود که زمزمه مسدود شدن این اپلیکیشن در آمریکا بالا گرفت. دستور ترامپ هم البته در این زمینه صادر شد ولی دستور کلی (یعنی نوعی فیلترینگ) بود و توسط دادگاههای آمریکا نقض شد. از آن زمان تاکنون، چینی بودن، مهمترین اتهام تیکتاک بود و در جلسه استماع نیز، این موضوع قبل از هر چیز مطرح شد.
کتی مک موریس راجرز، نماینده جمهوریخواه واشنگتن، رئیس کمیته انرژی و بازرگانی مجلس، جلسه استماع روز پنجشنبه را با گفتن این جمله خطاب به چو که «پلتفرم شما باید ممنوع شود» آغاز کرد.مدیرعامل تیکتاک در سخنان افتتاحیه خود گفت که «دفتر مرکزی این برنامه در لسآنجلس و سنگاپور است و امروز 7 هزار کارمند در ایالات متحده داریم. او تلاش کرد با این سخنان این شرکت را بینالمللی معرفی کند.»
پس از آن در حالیکه او میگفت: «نگرانیهایی در مورد احتمال دسترسی خارجی ناخواسته به دادههای ایالات متحده و دستکاری احتمالی اکوسیستم تیکتاک در ایالات متحده شنیدهایم ولی رویکرد ما هرگز این نبوده که هیچیک از این نگرانیها را نادیده بگیریم یا بیاهمیت جلوه دهیم.»
مدیرعامل تیکتاک در شهادت خود، تلاش کرد تا نگرانیهای دیرینه در مورد این برنامه را کاهش دهد و ترس از دسترسی دولت چین به دادههای کاربران تیکتاک را فرضی احتمالی خواند و گفت: «من فکر میکنم بسیاری از ریسکهایی که به آنها اشاره میشود، ریسکهای فرضی و نظری هستند. من هیچ مدرکی ندیدم و مشتاقانه منتظر بحثهایی هستم که در آن بتوانیم درباره شواهد صحبت و سپس به نگرانیهایی که مطرح میشود، رسیدگی کنیم.»
به نظر میرسید که تلاشهای چو برای تاکید بر اینکه شرکتش بازوی دولت چین نیست بینتیجه بود زیرا تعداد زیادی از اعضای کنگره شهادت رئیس اجرایی را قطع کردند تا بگویند که او را باور ندارند.مک موریس راجرز، نماینده مجلس نمایندگان آمریکا خطاب به مردم این کشور گفت: «تیکتاک سلاحی است که توسط حزب کمونیست چین برای جاسوسی از شما، دستکاری آنچه میبینید و برای نسلهای آینده بهرهبرداری میکند.»
چطور اطلاعات را جمع میکنی؟
پس از آن قانونگذاران سوالات خود را در مورد شیوههای جمعآوری دادههای تیکتاک بیشتر و بیشتر کردند ولی مدیرعامل تیکتاک در پاسخ گفت: «دادههایی که تیکتاک جمعآوری میکند، دادههایی است که بهطور مکرر توسط بسیاری از شرکتهای دیگر هم جمعآوری میشود. ما متعهد هستیم که با کاربران خود در مورد آنچه جمعآوری میکنیم بسیار شفاف باشیم.» او به این ترتیب نظام تقنینی و قضایی در آمریکا را بهنوعی به تبعیض بین این شرکت و شرکتهای دیگر متهم کرد.
تاثیر تیکتاک بر کودکان
در حالیکه انتظار میرفت امنیت ملی تمرکز اصلی این جلسه باشد، چندین قانونگذار نیز نگرانیها را در مورد تأثیر تیکتاک بر کودکان برجسته کردند.برای مثال فرانک پالون، نماینده دموکرات نیوجرسی گفت: «تحقیقات نشان داده است که الگوریتمهای تیکتاک ویدئوهایی را به نوجوانان توصیه میکنند که احساسات پریشانی عاطفی را ایجاد و تشدید میکنند، ازجمله ویدئوهایی که خودکشی و خودآزاری را تبلیغ کرده است.»
باب لاتا نماینده جمهوریخواه از اوهایو هم تیکتاک را متهم کرد که ویدئویی در مورد چالش خفگی (که افراد را تشویق میکند لحظات مرگ بر اثر خفگی را تجربه کنند) باعث مرگ دختر 10سالهاي از پنسیلوانیا شده است.
گاس بیلیراکیس، نماینده جمهوریخواه از فلوریدا نیز گفت که اعتدال کافی در این پلتفرم وجود ندارد و فضایی را برای کودکان ایجاد میکند تا در معرض محتوایی قرار بگیرند که به خود آسیب بزنند. وی خطاب به مدیرعامل تیکتاک گفت که فناوری شما به معنای واقعی کلمه به مرگ منجر میشود.
مدیرعامل تیکتاک در پاسخ گفت که این شبکه اجتماعی «در ماههای اخیر تعدادی ویژگی را برای بخشهای خود راهاندازی کرده است تا محافظتهای بیشتری را برای کاربران جوانتر فراهم کند» اما در ادامه تونی کاردناس، نماینده دموکرات کالیفرنیا از آنچه که بهعنوان پاسخهای غیرمستقیم چو نامید، انتقاد و او را با مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا مقایسه کرد، که در شهادتهای خود در گذشته نیز برخی از اعضای کنگره را ناامید کرده است. این نماینده مدیرعامل تیکتاک را متهم کرد که با کلمات بازی میکند و بسیاری از پاسخهای او کمی مبهم هستند. بروک اوبروتر، سخنگوی تیکتاک اما پس از پایان جلسه در بیانیهای گفت که کنگره علاقهای به گوش دادن به پاسخهای چو ندارد.
