روزنامه هفت صبح| پس از دو شب تظاهرات گسترده در تفلیس، پایتخت گرجستان، از سوی مخالفانی که لایحه «عوامل خارجی» را تغییری اقتدارگرایانه با الهام از روسیه میدانستند، حزب حاکم این کشور روز پنجشنبه، ۱۸ اسفند، اعلام کرد که این لایحه را «بدون قید و شرط» کنار گذاشته است.
این قانون چه میگفت؟
بر اساس این قانون تازه که با حمایت حزب حاکم «رویای گرجستان» به تصویب پارلمان رسیده بود، تمامی سازمانهایی که بیش از ۲۰درصد از بودجه آنها از خارج تامین میشود به عنوان «عوامل خارجی» شناسایی خواهند شد.
چرا با این قانون مخالفت شد؟
منتقدان این قانون، از جمله ایالات متحده و اروپا، میگویند که این تهدیدی برای آزادی بیان در گرجستان محسوب میشود و فعالیتهای مستقل روزنامهنگاری و همچنین نهادهای دموکراتیک را محدود خواهد کرد.گرجستان مدتهاست که به دنبال پیوستن به اتحادیه اروپاست و حالا بیم آن میرود که تصویب قانون تازه، مانعی بر سر راه پیوستن این کشور جنوب قفقاز به اتحادیه اروپا باشد.
از سوی دیگر افکار عمومی در گرجستان، به خصوص پس از سال ۲۰۰۸ و اشغال بخشی از این کشور توسط روسیه، حساسیت بسیاری نسبت به نفوذ مسکو در گرجستان دارند.از زمان شروع تهاجم نظامی روسیه به اوکراین در اسفند سال گذشته، دولت گرجستان که در کنترل حزب «رویای گرجستان» است به دلیل موضعگیریهایی که اپوزیسیون آن را «همسویی با مسکو» تلقی میکند، هدف انتقادها بوده است. پیشتر نیز عدم پیوستن گرجستان به تحریمهای غرب علیه روسیه با تظاهرات و اعتراضات گسترده مخالفان در تفلیس مواجهه شده بود.
واکنش مقامات چه بود؟
حزب «رویای گرجستان» گفته بود که چنین قانونی را از جمله برای «برداشتن نقاب» از منتقدان کلیسای ارتدوکس، که یکی از قدرتمندترین نهادهای این کشور است، «ضروری» میداند. نخستوزیر گرجستان ضمن اعلام حمایت از قانون «عوامل خارجی» گفته بود این قانون مطابق با «استانداردهای جهانی و اروپایی» خواهد بود.
اما کمی بعدتر، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این مصوبه را «تحولی بسیار بد» توصیف کرد که میتواند به طور جدی بر روابط اتحادیه اروپا و گرجستان تاثیر بگذارد. اما سالومه زورابیشویلی، رئیسجمهور گرجستان که در سفر رسمی به آمریکا بود، از واشینگتن اعلام کرد که این لایحه را در صورت تصویب در پارلمان، توشیح و تایید نخواهد کرد.
رئیسجمهور در این کشور برای بخشیدن اعتبار به یک قانون یا ساقط کردن آن از اعتبار، از حق وتو برخوردار است. خانم زورابیشویلی گفته بود که خود مخالف این لایحه است زیرا شبیه قانونی است که ۱۱سال پیش در روسیه برای «سرکوب مخالفان» تصویب شد. اما دولت گفته بود که قانون را با الهام از «قوانین مأموران خارجی» که از ۹ دهه پیش در آمریکا اجرا میشود، تنظیم کرده بود.
چه مخالفتی با این قانون شد؟
اعتراضات علیه این لایحه در گرجستان از هفته گذشته آغاز شد اما در روزهای اخیر افزایش یافت.هزاران نفر از مردم گرجستان سهشنبه شب، ۱۶ اسفندماه، در اعتراض به تصویب قانون موسوم به «عوامل خارجی» در پارلمان، به خیابانها آمدند. خیابانهای اطراف پارلمان گرجستان در تفلیس، پایتخت، صحنه برخورد پلیس با معترضانی بود که فریاد میزدند «نه به قانون روسی». اشاره معترضان به قانونی مشابه در روسیه است که تصویب آن در سال ۲۰۱۲، راه را برای سرکوب مخالفان کرملین و برخورد با نهادهای مستقل و دموکراتیک بهویژه رسانههای خارجی باز کرد.
ویدئوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که پلیس با ماشین آبپاش و گاز اشکآور سعی در متفرق کردن معترضان از مقابل پارلمان دارد. این درگیریها تمام شب ادامه داشت و صبح روز چهارشنبه، ۱۷ اسفند، نیز بر تنشها افزوده شده است. وزارت کشور گرجستان در بیانیهای گفته است که بسیاری از نیروهای پلیس و معترضان در «اعتراضات به شدت خشن» مجروح شدهاند.
البته پلیس به نوبه خود از گاز اشکآور، ماشین آبپاش و نارنجکهای شوکآور استفاده کرده بود. دستکم یک خودروی پلیس واژگون و شیشههای ساختمان مجلس شکسته شد. وزارت کشور تفلیس اعلام کرد که «حمله سازمانیافته به پارلمان» رخ داده است. همچنین بازداشت 133 نفر از معترضان نیز تایید شده است.
