روزنامه هفت صبح، رامتین لطیفی | یک: وان اسمیت ۴۶ساله، یکی از ساکنین پایتخت نه چندان پرجمعیت آمریکاست. او برخلاف کثیری از شهروندان واشنگتن، در امور دولتی مشغول به کار نیست و شغلی آزاد دارد. دقت و وسواس کمنظیر وان در هر کاری که به او محول میشود سبب شده است تا قالیشویی کوچکی که او و برادرش در گوشه و کنار پایتخت تاسیس کردند، در نوع و مختصات خود موفق باشد و امروز نام و آدرس تعداد قابل قبولی مشتری، داخل دفتر مشترکین آنها درج شود.
اگرچه درآمد ساعتی ۲۰ دلار قالیشویی، باری از روی کوه مشکلات وان برنمیدارد اما او به واسطه همین شغل در دفاتر و سازمانهای دولتی و نیز سفارتخانههایی رفت و آمد دارد که دیوارهایشان با قفسههای بزرگ و انبوهی از کتابها پوشیده شده است و در راهروها و اتاقهای آن افرادی رفت و آمد دارند که علاوه بر انگلیسی به زبانهای دیگر نیز صحبت میکنند و این اتفاق وان را به وجد میآورد.
در همین دفاتر و اداراتی که او سعی میکند برای دریافت ۲۰ دلار، آثار مدفوع سگ یا گربه رئیس را با دقت از روی فرش اتاق اصلی پاک کند، مترجمانی مشغول به کار هستند که اغلب به ۵ یا ۶ زبان زنده دنیا مسلطند و به همین واسطه حقوقهای ۶ رقمی دریافت میکنند. به نظر میآید فاصله میان دنیای وان و این افراد از زمین تا آسمان است.
دو: پایتخت آمریکا برخلاف آنچه به طور مرسوم از پایتخت کشورها، به ویژه کشورهای تراز اول دنیا در ذهنمان ثبت شده است، کلانشهر بزرگ و پرجمعیتی نیست. واشنگتن در اصل پایتخت سیاسی این کشور است و در مقایسه با شهرهای بزرگ و پیشرفتهای مانند لسآنجلس، نیویورک یا تگزاس حرفی برای گفتن ندارد. اما به هر طریق پایتخت مهمترین کشور دنیا، جایی است که سفارتخانهها و سازمانهای بینالمللی در آن حضور و بروز حداکثری دارند.
گفتنی است در این شهر، مقر بیش از ۲۵۰ سفارتخانه، سازمان بینالمللی و بانک جهانی در کنار یکدیگر صف کشیدهاند. اکثر این مقرها در خیابان ماساچوست و درست در جایی که وان بیشترین رفت و آمد را دارد، واقع شده است. روی هم رفته بیش از ۶ هزار مترجم در دفاتر مختلف خیابان ماساچوست مشغول به کارند که بر اساس گزارشها، سالانه بیش از يكمیلیارد دلار حقوق دریافت میکنند.
گفتنی است درج قابلیت چند زبانه بودن در رزومه کاری افراد به مثابه شاهکلیدی است که تمام درها را به روی افراد میگشاید و به عبارت دیگر بر سر استخدام این افراد دعواست. برخی از این مترجمها که به بیش از ۴ زبان زنده دنیا مسلط هستند در دسته مترجمهای چند زبانه و برخی دیگر که به بیش از ۱۱ زبان زنده دنیا مسلط هستند در دسته مترجمهای هایپر چند زبانه جای میگیرند.
سه: وقتی وان برای شستوشوی یکی از فرشهای ۲۴ متری ایرانی و نفیس اتاق سفیر اسپانیا به این سفارتخانه اعزام شد، با کارمندی برخورد کرد که بر خلاف دیگر کارکنان اسپانیایی زبان، عباراتی به زبان کاتالانی را زیر لب با خود تکرار میکند. در همین لحظه وان برخلاف رویه همیشگیاش چند جمله کاتالانی را به زبان میآورد و با این فرد ارتباط برقرار میکند و سپس آن مرد اسپانیایی از لهجه دقیق و درست وان حدس میزند که او هم باید اهل کاتالان باشد اما وقتی میشنود که وان یک آمریکایی اصیل است و تنها به زبانهای ملل مختلف علاقهمند است و از روی خودآموز و کتابهای آموزش زبان، توانسته است که مهارت تکلم به زبان کاتالانی را بیاموزد شگفتزده میشود.
وان که از تحسین مرد اسپانیايی به ذوق آمده بود میگوید «در واقع من به ۸ زبان انگلیسی، اسپانیایی، پرتغالی، رومانیایی، بلغاری، روسی، اسلواکی و چکی به طور کامل تسلط دارم و میتوانم هم به این زبانها تکلم کنم، هم بنویسم و بخوانم و هم به طور روان قصه تعریف کنم». البته این تمام دارایی وان نیست و بر اساس استانداردهای مرسوم او به ۲۹ زبان دیگر نیز تسلط دارد و میتواند به ۳۷ زبان زنده و البته در خطر انقراض دنیا تکلم کند. البته اگر زبان اشاره را نیز به این فهرست اضافه کنیم باید بگوییم وان به ۳۸ زبان مختلف تسلط دارد و این استعدادی شگفتانگیز است.
چهار: وان تصور میکرد تنها ۲ زبان در دنیا وجود دارد؛ انگلیسی که زبان پدر آمریکايیاش و اسپانیایی که زبان مادر اسپانیاییاش بود. وقتی که او ۸ ساله بود، عموزادههای بلژیکی پدرش به آمریکا سفر کردند و در خانه آنها اتراق کردند. تکلم این مهمانها به زبان بلژیکی، وان را به وجد آورد و سبب شد او با دقت به کلمات و جملاتی که عموزادههای پدرش به زبان میآورند گوش کند. همین توجه منجر به آن شد که او بدون اینکه معانی دقیق عبارات را بداند، این جملات و کلمات را به خاطر بسپارد.
قدرت خارقالعاده وان در به خاطر سپردن کلمات و عبارات سبب شد او مجذوب یادگیری زبانهای مختلف شود. البته وان یک فرد معمولی نبود و برای یادگیری زبانهای مختلف کار سختی در پیش نداشت، چرا که کافی بود او تنها یکبار، کلمه یا جملهای را بشنود و فقط یک بار متنی را از روی کتابی بخواند، دیگر آن آموزه تا ابد در ذهن وان حک میشد و باقی میماند. از این رو او درسهای ابتدایی زبان فرانسوی را از روی صفحههای موسیقی مادرش، زبان روسی را از یکی از همکلاسیهایش که به تازگی از شوروی به آمریکا مهاجرت کرده بود، آلمانی را از یک فرهنگ لغات که از مغازه دست دوم فروشی محلهشان خریده بود و مکزیکی را از فروشنده دورهگرد مواد غذایی مقابل مدرسهشان یاد گرفت.
معلمهای وان در ادامه کتابهای خود آموز زبان و کلاسهای آموزشی در یوتیوب بودند. او حتی توانست زبانهای مهجور و در خطر انقراض مانند زبان امهری که زبان سنتی مردم اتیوپی است را هم بیاموزد. با عبور از ۱۸ سالگی و مجوز ورود او به کتابخانه مارتین لوترکینگ واشنگتن، وان با گنجینهای از زبانهای ملل و مقوله زبانشناسی مواجه شد که به مثابه دریای بیپایان بود.
پنج: دریک هرنینگ فردی بود که ادعا میکرد توانایی صحبت به ۵۹ زبان را دارد. به این ترتیب ابتدا نام او در کتاب گینس ثبت شد اما زمانی که او در یک برنامه تلویزیونی نتوانست به سوالاتی که به چند زبان مختلف بیان شده بود پاسخ دهد، به عنوان یک کلاهبردار شناخته شد و نامش از گینس حذف شد.
اکنون رکورددار جهان فردی است که ادعا میکند به ۲۲ زبان مختلف تسلط دارد. با این حساب وان با توانایی شگفتانگیز خود، در صدر قرار دارد و سرآمد جهان است. البته باید این نکته را نیز اضافه کنیم که وان در حال یادگیری زبانهای ولزی و سالیش است و قصد دارد تسلط خود بر زبانهای ملل را به ۴۰ زبان برساند. مایکل ارارد، پژوهشگری است که با بیش از ۴۰۰ نفر از افرادی که دست کم به ۶ زبان تسلط دارند گفتوگو کرده است. ارارد میگوید هدف اصلی ۹۳ درصد از این افراد تبدیل این استعداد به پول و درآمد عنوان شده است.
اما چرا وان تاکنون از این استعداد خود بهرهای نبرده است؟ این سوالی است که یک روانپزشک حاذق به آن پاسخ داده است. به گواهی این پزشک، وان دچار بیماری اوتیسم است و نمیتواند به رغم دانش کلامی بینظیر خود، ارتباط موثری با جهان پیرامونش پیدا کند. حال مسئله اصلی ریشهیابی استعداد وان از طریق علم عصبشناسی است.
شش: اولینا فدورنکو، مشهورترین پژوهشگر عصبشناسی حال حاضر جهان است که دستگاه جدیدی را برای اسکن مغز ابداع کرده است. یکی از یافتههای فدورنکو، جایگاه مکانی مشترک زبان در مغز انسان است. زمانی که او از وان درخواست کرد ژاپنی حرف بزند، همان بخش از مغزش درگیر شد که او از یک ژاپنی درخواست کرده بود در حالی که تحت اسکن مغز است به زبان مادریاش تکلم کند.
نکته جالبتر اینکه وقتی فدورنکو از یک فردی که زبان ژاپنی نمیدانست، خواست که تنها به این زبان و فرهنگ ژاپنی فکر کند، دوباره همان بخش از مغز درگیر شد. یافته دیگر فدورنکو، یافتن علت استعداد کم نظیر وان در شکوفا کردن و بهره بردن از بخشهای مختلف مغزش بود. او میگوید حجم مغز وان کوچکتر از حجم مغز دیگر انسانهاست و از این رو برای بهرهکشی از آن، اکسیژن کمتری لازم است و به همین دليل وان میتواند با صرف انرژی و زحمت کمتر، بهره بسیار بیشتری از هوش و حافظهاش ببرد. این طور که پیداست، برخلاف تصور موجود، جهان به دست دارندگان مغزهای کوچکتر خواهد افتاد.
