روزنامه هفت صبح| مرکز پژوهشهای مجلس، دیروز گزارشی با عنوان «راهبرد اصلاح بودجهریزی و محورهای تحولی پیشنهادی در آستانه تقدیم لایحه بودجه 1402» را در 120 صفحه منتشر کرد که بخش عمدهای از آن میتواند برای پژوهشگران حوزه اقتصادی مفید باشد ولی در یکی دو صفحه آن، با زبان اعداد و ارقام، انتقاداتی نسبت به عملکرد دولت در زمینه بودجه سال 1401 منتشر شده که آن را با هم میخوانیم:
یک: طبق این گزارش ۷۳درصد از منابع و ۷۴درصد از هزینهها نسبت به مصوب ۶ ماهه قانون بودجه محقق شده است و به دلیل تحقق نیافتن ۲۷درصد از منابع بودجه در شش ماهه ابتدایی سال، دولت به کنترل مخارج خود از طریق کاهش تخصیص اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای اقدام کرده. (بهعبارت ساده یعنی اینکه از پروژههای عمرانی کم کرده است).
دو: در 186 روز ابتدای سال، تنها 56درصد از منابع حاصل از نفت و گاز و میعانات محقق شده است. یعنی از ۲۵۰ هزار میلیارد تنها ۱۴۱ هزار میلیارد تومان. در کنار این، مرکز پژوهشهای مجلس پیشبینی کرده که تا پایان سال نهایتا ۶۰درصد از درآمدهای نفتی کشور محقق خواهد شد.
سه: البته باید توجه داشت که این ۵۶درصد صرفا ناظر به درآمد نفتی است نه میزان فروش نفت توسط دولت. بهعبارتی عملکرد دولت در حوزه فروش و عرضه نفت حتی کمتر از ۵۶درصد اعداد بودجه موفق بوده. اما چرا؟ در بودجه ۱۴۰۱ قیمت هر بشکه نفت ۷۰ دلار تعیین شده است. حال آنکه قیمت جهانی نفت در ۶ ماهه نخست سال جاری به اعدادی بهمراتب بالاتر از این ۷۰ دلار رسید. بهعبارتی دولت توانسته نفت خود را با قیمتی بالاتر از پیشبینیهای قانون بودجه به فروش برساند
و این یعنی بخشی از تحقق ۵۶درصدی درآمدهای نفتی نه حاصل موفقیت دولت در فروش بلکه محصول افزایش قیمت است. بهعبارت دقیقتر اگر در این ماهها قیمت نفت روندی تصاعدی نمیگرفت چهبسا هماکنون سهم تحقق درآمدهای نفتی 6ماهه ابتدای سال حتی کمتر از ۵۶درصد میبود. مرکز پژوهشها خود هم نوشته که مشخص است که میزان صادرات از یک میلیون و چهارصد هزار بشکه پیشبینی شده در قانون بودجه فاصله زیادی داشته است.
چهار: از سوی دیگر عوارض گمرکی تنها به میزان 32درصد از رقم مصوب 6 ماهه و 16درصد از رقم مصوب سال 1401 وصول شده است. چرا؟ کاهش نرخ تعرفه گمرکی کالاهای وارداتی دولت و البته عدم صدور مجوز واردات خودرو.
پنج: تحقق منابع حاصل از واگذاری شرکتهای دولتی و سایر واگذاریها در چهارماهه سال 1401 تقریباً صفر است.
شش: اما این گزارش برای دولت، نکات مثبتی هم داشته است. میزان تحقق درآمدهای مالیاتی و واگذاری اوراق مالی اسلامی در چهارماهه نخست سال، بهترتیب 99 و 120درصد بوده است.
هفت: و از سوی دیگر طبق گزارش مرکز پژوهشها، با وجود اینکه 27درصد بودجه محقق نشده، دولت به کنترل مخارج خود اقدام کرده و از تأمین مالی تورمزا استفاده نکرده است.
