روزنامه هفت صبح، علی غفوری| این روزها تحولات سیاسی - اجتماعی ایران انقدر پر تب و تاب و داغ است که بسیاری از خبرهای مهم در لابهلای این موج اخبار گم میشود.یکی از این موارد،بیتوجهی یا کم توجهی رسانههای داخلی به خبر افزایش احتمال خرید سوخوی 35 از روسیه است.واقعیت این است که ایران اگرچه در توسعه صنایع موشکی و پهپادی خود به درجه بسیار بالایی از قدرت رسیده اما به دلیل 44سال تحریم نظامی در بخش هواپیمای شکاری، بالگرد و تانک دارای کاستی است.
در این بین بهسازی گردانهای شکاری بمبافکن، دارای اهمیت بسیار زیادی است چراکه برخی ماموریتهایی که یک شکاری - بمبافکن میتواند انجام دهد تقریبا بدیلی ندارد. ایران سالهاست که بهدنبال جایگزینی مناسب برای جنگندههای نسل سوم خود نظیر اف 4فانتوم ،اف 5 تایگر ، میراژها و سوخوهای 20 و 22 است.
این نوع شکاریها که همگی در زمان خود سرآمد بودند امروز به دلیل ضعف ساختاری در بدنه، رادار و نوع سلاحها، قابلیت تهاجمی مناسب در برابر شکاریهای مدرن کشورهای منطقه را ندارند و نیروهای مسلح ایران با پهپاد و موشک البته ضعفهای این بخش را پر کرده است اما فرماندهان نیروهای مسلح نیز بهخوبی میدانند اگر ایران خواستار قدرت بازدارندگی کامل است بیتردید باید حداقل دوسوم هواپیماهای موجود خود را با هواپیماهای نسل 4+ یا به اصطلاح 4.5 جایگزین کند.
این نوع هواپیماها از بدنههای ائرودینامیک،رادارهای قوی،موشکهای با برد بالا،استفاده گسترده از انواع رایانه و مانور پذیری مناسب برخوردارند.ایران درحال حاضر تعداد محدودی هواپیمای نسل چهارم نظیر اف 14 و میگ 29 و سوخو 24 دارد که این هواپیماها هنوز دارای کارایی مناسبی برای دفاع از خاک ایران هستند اما با توجه به عمر بالای 40سال اف 14 ها و 32سال برای میگهای 29احتیاج به بازوان کمکی دارند.
اما سوخوی 35 چیست و چرا مورد توجه فرماندهان نیروی هوایی ارتش قرار گرفته است؟
سوخو 35 یکی از چالاکترین جنگنده بمب افکنهای دنیاست.این هواپیما اگرچه از جنگندههای نسل 5 استیلت نظیر اف 22 ،اف 35 و پکفای روسیه اندکی عقبتر است اما به همان میزان بلکه بیشتر «اقتصادی» و ارزانتر است.جنگندههای بسیار پیشرفته نظیر اف 35 هزینه نگهداری بالایی دارند و حتی مشکلات فنی متعدد، سبب سقوط گاه و بیگاه آنها نیز شده است.اما سوخوی 35 بهعنوان یک جنگنده 4++با سطح مقطع راداری پایین، راداری با برد سرچ 350 تا 400 کیلومتر و موشکهایی که از 150 کیلومتری قفل میشوند قادر به مراقبت مناسب از خاک ایران هستند.
داستان این هواپیما به 3دهه قبل باز میگردد زمانی که غرب با رو کردن جنگندههایی نظیر اف 15 ،اف 18 ،گریپن و رافائل روسها را که به دلیل گرفتاری مالی و فناوری به وضوح از رقیب عقب مانده بودند غافلگیر کرد.جنگندههای مدرن آمریکایی در جنگ با صربستان و عراق سلاحهای روسی را «مچاله» کردند و روس ها پی بردند که اگرچه بخشی از این شکستها به ضعف بهکارگیرندگان سلاح باز میگردد اما از دست رفتن صدها جنگنده دربرابر 2یا 3 جنگنده غربی به هیچ عنوان توجیهپذیر نبود.
اینجا بود که روسها بهدنبال توسعه مدلهای نیمه موفقی چون سوخو 27 رفتند. این جنگنده چند منظوره با جثهای بزرگ هم قادر بود به مانند اف 14 تعداد زیادی موشک همزمان حمل کند و هم مانند اف 15 تا 6 تن بمب به زیر خود ببندد.سوخوی 30 در سالهای پایانی قرن بیستم شاهکار صنعت هوایی صدمه خورده روسیه پس از فروپاشی شوروی بود.
اما ورود اف 18 سوپر هورنت و اف 15 ای ایکس از یکسو و به سرانجام رسیدن طرحهای اف 35 و اف 22 به روسیه فهماند که باید به سراغ جنگنده نسل 5 برود ،حرکتی که حداقل 20 سال تا به نتیجه رسیدن آن به زمان احتیاج بود(بد نیست خوانندگان بدانند که از طراحی اولیه تا تولید انبوه یک جنگنده بین 15 تا 25 سال زمان نیاز است و شکاریها یکی از پییچیدهترین سازههای دست بشر یا شاید بتوان گفت «خاصترین» ساخته بشر است) در نتیجه باز هم تصمیم به توسعه سوخو 30 و تولد اف 35 گرفته شد.
موتور قویتر،رادار با وضوح و دامنه دید بیشتر،بدنه تقویت شده با تیتانیوم،تعبیه 6 نمایشگر در کابین خلبان،جایگیری سوخت بیشتر و توان کشف هدفهای زمینی از 90 کیلومتری و کشف حرارتی کلیه تحرکهای زمینی از این جنگنده مولودی ساخت که دیگر شباهت چندانی به سوخو 27 نداشت.
این هواپیما در حالت دفاع از مرزهای کشور قادر است از 400کیلومتری هواپیماهای دشمن نظیر اف 15 و اف 18 ،یورو فایتر و اف 16 (این جنگندهها ستون فقرات همسایههای ایران را تشکیل میدهند) را کشف کرده و با مشخص کردن 30 هدف همزمان با 8 هدف درگیر شود.(این توانایی حدود 40 درصد بیش از جنگنده افسانه ای اف 14 است)موشکهای ار77و ار 73 سلاحهای هوابههوای این جنگنده است.در بعد زمینی نیز این شکاری بمبافکن قادر به حمل انواع موشکهای ضد رادار، ضد کشتی، لیزری و یا سقوط آزاد به وزن حدود 7 تا 9 تن است.
چند نکته درباره این هواگرد
احتمال اینکه اعراب جنوب خلیج فارس و اسرائیل مانع انتقال این هواپیما به ایران شوند وجود دارد چرا که این هواپیما سبب تغییر قابل توجه سطح فناوری ایران میشود اما اگر آنطور که به شکل غیر رسمی عنوان میشود که کمکهای پهپادی و موشکی ایران به روسیه در راستای به دست آوردن چنین توافق بزرگی با این کشور است میتوان امیدوار بود که چنین قراردادی علنی شده و انتقال این سلاح انجام شود.
جنگ اکراین اگرچه سبب آبروریزی بزرگی برای ارتش روسیه شد اما باید یادآور شد نوع این جنگ که بیشتر محلی برای عرض اندام موشکهای ضد زره،پهپادها و موشکهای زمین به زمین بود فرصتی برای عرض اندام به جنگندههای مدرن روسی نداد و روسها تصمیم گرفتند با سلاحهای ارزانتر به اهداف اوکراینی حمله کنند.از طرفی از هم اکنون این پرسش توسط برخی کارشناسان مطرح میشود که زمانی که اسرائیل و بهدنبال آن بقیه کشورهای منطقه بهدنبال اف 35 هستند از سوخوی 35 چه کاری ساخته است؟
باید گفت هم درباره جنگندههای اف 35 بزرگنمایی شده و هم درباره سلاحهای روسی تبلیغ منفی زیاد شده است. تا زمانی که ایران منبع بهتری برای تامین هواپیما ندارد سوخو بهترین انتخاب است. در آخر هم باید گفت که نیروی هوایی ایران دارای شاکلهای بسیار قوی از نظر فنی، تجربه و زیرساخت است و تنها یک چیز کم دارد؛ جنگنده مدرن.
