روزنامه هفت صبح| مدتهاست آزادکاری یا همان فریلنسری در کشور به عنوان یک بخش تازه از اقتصاد آنلاین در حال فعالیت است. بخشی که اما برای گرفتن پروژههای بزرگ شرکتی و دولتی با مشکلات عدیدهای از جمله مجوز و ضمانتنامه و… مواجه است. حالا در دولت آییننامهای تصویب شده که بخشی از این مشکلات و چالشها را برای آزادکارهای ایرانی حل خواهد کرد هرچند ابهاماتی هم دارد که بخشهای دیگر اکوسیستم استارتاپی را نگران کرده است. ازجمله یک ماده از این آییننامه که به شکلی مبهم اشارهای است به چیزی که مدتهاست به نام اینترنت طبقاتی در شبکههای اجتماعی درباره آن بحث و ابراز نگرانی میشود.
کارگروه اقتصاد دیجیتال در آییننامهای سعی کرده به فعالیت فریلنسرها در کشور به نوعی رسمیت ببخشد و شرایط همکاری آنها با ارکان دولتی را نیز فراهم کند. این آییننامه دارای اما و اگرهای بسیاری است از جمله اینکه درحالی به ارائه اینترنت طبقاتی به گروههای مختلف جامعه اعتراض میکنند، وزارت ارتباطات را موظف کرده که زیرساختهای دسترسی به اینترنت پرسرعت و پایدار با سطح دسترسی مناسب به افراد اعتبارسنجی شده را فراهم کند.
بیمه شدن فریلنسرها از دیگر شرایطی است که این آییننامه فراهم میکند. البته به باور برخی کارشناسان این شرایط میتواند زمینه دریافت مالیات از فریلنسرها را نیز فراهم کند. از سوی دیگر این آییننامه شرایط تسهیلات برای فریلنسرها را فراهم کرده؛ اما به جای اینکه این وام را در اختیار خود فریلنسرها بگذارد اعلام کرده که تسهیلات به سکوهای فریلنسری تعلق میگیرد.
ایجاد پایگاه اطلاعاتی برای فریلنسرها
این آییننامه ۱۰ ماده دارد که در ماده دوم آن سازمان نظام صنفی رایانهای کشور موظف شده با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و به منظور ایجاد بستر حمایتی و ارتقای مهارتهای فعالان حوزه آزادکاری در سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه نسبت به ایجاد پایگاه ثبت اطلاعات آزادکاران اقدام کرده و مجری اعتبارسنجی افراد پایگاه طبق دستورالعمل موضوع تبصره ۱ این ماده است.
پایگاه در اینجا پایگاه اطلاعاتی است که به منظور ثبت، عضویت و اعتبارسنجی آزادکاران و بهرهمند از خدمات حمایتی این آییننامه ایجاد میشود.در تبصره یک ماده ۲ این آییننامه آمده است که به منظور رعایت منصفانه بودن و شفافیت قراردادهای کاری و حقوق طرفین، دستورالعمل نظارت بر پایگاه و سکوهای نرمافزاری و اعتبارسنجی افراد عضو پایگاه با رعایت قوانین توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و با همکاری سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، وزارتخانههای تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اطلاعات، فرهنگ و ارشاد، معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهوری تدوین و توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ابلاغ میشود.
ماده سه نیز دستگاههای اجرایی را مکلف کرده که برای دریافت خدمات مشاوره یا حرفهای در سطح معاملات کوچک و متوسط میتوانند با رعایت ماده ۲۴ آییننامه خرید خدمات مشاوره موضوع تصویبنامه سال ۱۳۸۸ و اصلاحات بعدی آن از توانمندی افراد اعتبارسنجی شده در پایگاه استفاده و نسبت به عقد قرارداد و برونسپاری فعالیتهای تخصصی اقدام کنند.
ارائه تسهیلات به سکوهای فریلنسری
بانک مرکزی در ماده ششم این آیین نامه مکلف شده با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیسجمهوری و سازمان توسعه تجارت ایران، مقررات مربوط به مبادلات مالی و ارزی اشخاص اعتبارسنجی شده در پایگاه را با اولویت کشورهای منطقه و همسایه ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه با رعایت قوانین تدوین و ابلاغ کند. در این ماده مشخص نشده که فریلنسرهایی که اعتبارسنجی نشدهاند چگونه باید در این زمینه فعالیت خود را انجام دهند.
در ماده ۵ مشخص شده که آزادکاران عضو پایگاه میتوانند علاوه بر ضمانتهای موضوع ماده ۴ آییننامه تضمین معاملات دولتی موضوع تضویبنامه شماره ۱۲۳۴۰۲/ت ۵۰۶۵۹ه در تاریخ آذر سال ۱۳۹۴ و اصلاحات بعدی آن، سفته (ترجیحا الکترونیکی) را نیز ارائه کنند.این آییننامه ارائه تسهیلاتی را هم برای فریلنسرها در نظر گرفته است.
در ماده ششم آییننامه صندوق نوآوری و شکوفایی با همکاری بانکهای عامل مجاز شده، سازوکاری برای اعطای تسهیلات به سکوهای آزادکاری که مشمول دریافت تسهیلات از صندوق یادشده هستند، برای حمایت از اشخاص اعتبارسنجی شده در پایگاه، طراحی و اجرا کنند. این ماده به باور برخی بحثبرانگیز است؛ چرا که بهجای ارائه تسهیلات به فریلنسرها، تسهیلات به خود سکوهای فریلنسری در کشور تعلق میگیرد.
در نظر گرفتن بیمه برای فریلنسرها شاید از نکات شبه برانگیز این آییننامه است؛ چرا که به باور برخی زمینه دریافت مالیات از فریلنسرها را فراهم میکند. در ماده هفتم آمده که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی نسبت به تدوین دستورالعمل بیمه تامین اجتماعی آزادکاران و اجرای آن از طریق سازمان تامین اجتماعی اقدام کند.
اینترنت طبقاتی برای فریلنسرها
این طرح هرچند موافقانی مانند نمایندگان مجلس را دارد، اما مخالفانی هم دارد که معتقدند دستهبندیکردن اینترنت مانع جریان آزاد اطلاعات است. با این حال در آییننامه حمایت از فریلنسرها وزارت ارتباطات مکلف به ارائه اینترنت طبقاتی به فریلنسرها شده است. طبق ماده هشتم این آییننامه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است زیرساختهای دسترسی به اینترنت پرسرعت و پایدار با سطح دسترسی مناسب افراد اعتبارسنجی شده در پایگاه را فراهم کند.
اما در ماده ۹ این آییننامه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری و وزارتخانههای ارتباطات و فناوری اطلاعات و علوم، تحقیقات و فناوری، با استفاده از ظرفیت سکوهای آزادکاری و به منظور ارائه خدمات مشاوره امور قراردادی، بازاریابی، حقوقی و بیمهای با رعایت قوانین نسبت به ایجاد میز خدمت آزادکاری در پارکهای علم و فناوری کشور، مراکز نوآوری یا سایر مکانهای مرتبط ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه اقدام کنند.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهوری موظف شدهاند ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه برنامهای برای تربیت مربی دورههای مهارتی مذکور و مشاور کسبوکار در حوزه اقتصاد دیجیتال تدوین و آن را از طریق مراجع ذیصلاح و واجد شرایط از جمله پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات اجرا کند.
