روزنامه هفت صبح| فیلترینگ و محدودیتهای اخیر برای کسبوکارهای اینترنتی کم بود، اینماد اجباری هم به همه اینها اضافه شده است. چالشی که به دو سال قبل برمیگردد و هر از گاهی دوباره با یک بهانه جدید داغ دل آنهایی را که کسبوکار اینترنتی دارند تازه میکند. 19 آبان ماه شاپرک در نامهای به مدیران پرداخت یارها اعلام کرد از 24 آبان تا سه ماه بعد، پایانههای اینترنتی بدون اینماد یا دارای هویت نامنطبق غیرفعال خواهند شد. اجرای این دستور، هم کسبوکارهای کوچک و هم شرکتهای پرداخت یار را تحت تاثیر قرار میدهد چرا که ممکن است بسیاری از کسبوکارها موفق به گرفتن اینماد نشوند. در نتیجه پرداخت یارها، گروه بزرگی از مشتریان خود را از دست بدهند.
ماجرا از کجا شروع شد؟
اینماد یا همان نماد اعتماد الکترونیکی یک گواهی است که سایتهای فروش اینترنتی برای جلب اعتماد مشتریهای خود از مرکز توسعه تجارت الکترونیکی وزارت صمت دریافت میکنند. نمادی که حالا با تبدیل شدن به یک مجوز اجباری به گفته کارشناسان میتواند اقتصاد اینترنتی در ایران را با اختلال جدی مواجه کند. بهویژه نگرانی اصلی درباره کسبوکارهای کوچکی است که در سالهای گذشته در شهرستانها و روستاها در قالب فروشگاه اینترنتی تامین معیشت خانوارها را بردوش گرفتهاند.
حدودا دو سال پیش بانک مرکزی اعلام کرد که در طرح جدیدش برای جلوگیری از پولشویی، فیشینگ و البته مقابله با سایتهای شرطبندی میخواهد برای تعداد دفعات و مبلغ کارت به کارت روزانه و ماهانه سقف مشخصی قرار دهد به این صورت که هر فرد نتواند در یک بازه زمانی خاص بیشتر از تعداد مشخصی تراکنش کارت به کارت انجام دهد.
این طرح بیشتر از همه صدای کسانی را در آورد که نگران کسبوکارهای کوچک بودند آنها میگفتند که روند اداری گرفتن درگاه پرداخت و نماد اعتماد الکترونیک طولانی و پیچیده است، عدهای هم این تصمیم را مخالف سیاستهای کلی مقرراتزدایی و رونق تولید میدانستند و در نهایت بانک مرکزی اعلام کرد که اجرای این طرح ناگزیر خواهد بود برای همین کسبوکارها مجبور شدند به دنبال کارهای اداری گرفتن نماد اعتماد الکترونیک بیفتند.
اما همان موقع هم مانند روز گذشته شاپرک به پرداخت یارها اعلام کرد که دیگر آنها مجاز به دادن درگاه پرداخت به کسبوکارهایی که نماد الکترونیک نداشته باشند نیستند. همان سال انجمن فین تک بیانیه شدیداللحنی در جواب به شاپرک صادر کرد و این موضوع را نه تنها عامل کسادی کسبوکارها بلکه موجب مهاجرت هرچه بیشتر افراد اعلام کرد.
ضرر دو جانبه
حالا که فیلترینگ و کندی اینترنت بیش از همیشه به کسبوکارها، خصوصا کسبوکارهای کوچک آسیب زده است، اجباری شدن دریافت اینماد میتواند ضربه آخر برای برخی از این کسبوکارها باشد. هفته پیش شاپرک گزارشی منتشر کرد که به تراکنشهای مهرماه ۱۴۰۱ مربوط بود. فردای آن روز هفت صبح با توجه به این گزارش نکاتی را توضیح داد که نشان میداد چه میزان خسارت به کسبوکارها وارد شده است.
با این وجود نامهای که به مدیران پرداخت یارها از سوی شاپرک ارسال شده، انگشت اتهام را به سمت دولت در مورد هموار نکردن مسیر فعالیت اقتصادی اینترنتی میبرد. در این نامه به مدیران پرداخت یارها، به الزام درج اطلاعات صحیح پذیرندگان اینترنتی و اخذ نماد اعتماد الکترونیکی برای آنها تأکید شده است.
این طور که مشخص است از 24 آبانماه، 6 هفته به کسبوکارهای آنلاین مهلت داده شده تا این موارد را رعایت کنند؛ پس از پایان این مهلت، شاپرک پایانههای اینترنتی فاقد اینماد یا دارای هویت نامنطبق با مالک نماد را غیرفعال خواهد کرد و مسئولیت هرگونه اختلال و تبعات ناشی از آن را بر عهده شرکتها گذاشته است.
پیش از این شرط داشتن اینماد برای دریافت درگاه پرداخت، تنها محدود به کسبوکارهای جدید بود و آن دسته از مشاغل آنلاینی که پیش از این از خدمات پرداختیارها بهره میبردند، از دریافت اینماد معاف شده بودند. با این حال با دستور جدید شاپرک همه باید اینماد دریافت کنند. همانطور که پیشتر گفتیم اجرای این دستور، کسبوکارهای کوچک و همچنین شرکتهای پرداخت یار که درگاه پرداخت در اختیار کسبوکارها قرار میدهند، در معرض آسیب هستند.
گرفتن اینماد برای کسبوکارهای خانگی و کوچک چالش بزرگی است و فرایندی سخت و گاها نشدنی است، تا حدی که تقریبا تنها یک سوم کسبوکارها موفق به گرفتن اینماد شدهاند. فعالان کسبوکارهای بزرگ اینترنتی هم میگویند اینماد تاکنون صرفا یک نماد به منظور بالا بردن اعتماد به سایتهای اینترنتی بوده و کارکردی فراتر از این نمیتواند داشته باشد و اجباری شدن آن یعنی وجود یک مجوز دست و پاگیر که به چالشهای راهاندازی کسبوکار در فضای اینترنتی اضافه خواهد کرد.
جالب است بدانید کسبوکاری که بتواند اینماد و بعد درگاه پرداخت مستقیم بگیرد دیگر نیازی به پرداخت یار نخواهد داشت! از طرفی هم کسبوکارهایی که اینماد دریافت نکنند اجازه استفاده از درگاههای پرداختی دیگر را نخواهند داشت که در هر دو حالت به معنی آسیبی بزرگ به شرکتهای پرداخت یار خواهد بود. از سویی دیگر، صرافیهای رمزارز هم به مشکل برخواهند خورد چرا که هنوز قانونگذاری در مورد آنها صورت نگرفته و امکان اخذ نماد اعتماد الکترونیکی را ندارند و از خدمات پرداختیاری استفاده میکنند.
معترضان حوزه فناوری
همانطور که پیشتر از بیانیه فین تک درباره اثرات منفی اجباری شدن اینماد گفتیم، روز گذشته هم فعالان این حوزه، نامه جدید شاپرک را موجب نابودی کسبوکارها دانستند. محمد مهدی شریعتمدار، رئیس هیاتمدیره انجمن فینتک با انتشار تصویری از این نامه در توئیتر خود نوشت: «به کوره نارضایتی مردم فقط و فقط شما آتش ریختید. نامه زده که پس فردا چند هزار کسبوکار را میبندم، تو وظیفه تنظیمگری را انجام ندادی، حالا میخواهی ببندی؟»
در ادامه «مهدی عبادی»، مدیرعامل وندار اعتقاد دارد اجرای این نامه به قیمت ازبینبردن حداقل 3 هزار شغل تمام خواهد شد و تیر آخر به ریشه اکوسیستم نوآوری است. «امیر راد» مدیرعامل صرافی نوبیتکس نیز با انتشار توئیتی، ضمن انتقاد از این نامه خواهان حمایت از پلتفرمهای داخلی شد. رضا مسعودیفر، بهعنوان یک کارآفرین از 5 سال رنجی که در این حوزه از سوی داخل و خارج تحمل کرده، گلایه کرده است و این اقدام شاپرک را در تضاد با شعار سال حمایت از کسبوکارهای دانشبنیان میداند.
