روزنامه هفت صبح، یاسر نوروزی| از همان لحظهای که بشر آتش را کشف کرد، شاید چند دقیقه بعدش دنبال راهی برای مهارش بود. چون به هر حال شعلهای کوچک میتوانست زندگیاش را نابود کند. برای همین اولین راهی که برای خاموش کردن آتش پیدا کرد، ریختن آب بود. آن موقع هنوز کسانی به اسم آتشنشان وجود نداشتند. اگر خانه، مزرعه یا کاروانسرایی آتش میگرفت، طبیعتا مردم با سطل و کوزه آب برای خاموش کردنش اقدام میکردند.
کارِ اطفای حریق هم عموما به این صورت بود که مردم صف میشدند کنار رودخانه یا چاه، و دست به دست، کوزه و سطل و بادیه را از منبع آب پر میکردند و میرساندند به دست کسی که جلوی خانه است تا آتش را خاموش کند.قرن هفدهم اما مصادف بود با راههایی تازه برای خاموش کردن آتش. آتشنشانهای لندن در آن سالها تلاش کردند با دسترسی به منابع آب زیرزمینی از طریق تنه توخالی درختها، لولههای بزرگی درست کنند تا هر زمان به آب نیاز داشتند، بتوانند آن را سریع به جایی که آتش گرفته منتقل کنند.
ماجرا به سالی برمیگشت که آتشسوزی گستردهای در لندن، سهچهارم شهر را خاکستر کرد. مقامات شهری بعد از این خسارت سنگین، شروع کردند به ایجاد حفرههایی در سیستم آبراههای شهری تا بتوانند هر زمان که خواستند به آب دسترسی داشته باشند. ضمن اینکه لولههای چدنی را هم جایگزین لولههای چوبی کردند تا آتش نتواند به آنها سرایت کند.
خیلیها فردریک گرَف را مخترع شیر آتشنشانی میدانند اما اسناد درستی از این قضیه در دسترس نیست. میدانید چرا؟ چون اسناد ثبت اختراع شیر آتشنشانی، سال ۱۸۳۶ در یک آتشسوزی سوخت و از بین رفت! با این حال هنوز میگویند فردریک اولین شیر آتشنشانی را ساخت. او نجاری بود که بعدها به مهندس تبدیل شد. فردریک با اصلاح شیرهای مختلف در نهایت تلاش کرد شیر آتشنشانی را اختراع کند. هرچند امروز شیرهای آتشنشانی را از فلز میسازند اما مدلهای اولیه، لولههایی فلزی با غلافهای چوبی بودند.
مشکل اینجا بود که در فصلهای سرد، آب داخل لوله یخ میبست و اگر جایی آتش میگرفت، هیچ کاری نمیشد کرد. برای همین تصمیم گرفتند شیر را پایینتر از سطح زمین بیاورند تا آب داخلش راحتتر تخلیه شود. اگر برایتان این سوال به وجود آمده که چرا بعضی شیرهای آتشنشانی، زرد هستند و بعضیهاشان قرمز، باید بگویم که این رنگها برای قشنگی انتخاب نشدهاند بلکه علامتی هستند برای نشان دادن میزان دِبی (یعنی جریان خروجی در واحد زمان). دِبی این شیرها از ۱۹۰۰ لیتر در دقیقه تا ۵۷۰۰ لیتر در دقیقه متغیر است.
هر چقدر که جمعیت یک منطقه بیشتر باشد، احتمال سرایت کردن آتش هم بیشتر است و در نتیجه به شیرهایی با دِبیهای بالاتر نیاز است.رنگ شیرها البته بسته به شهر و محل قرارگیری شیر آتشنشانی متفاوت هستند اما سیستم معمول برای رنگبندی به این صورت است که شیرهای زرد به سیستم آب شهری وصل هستند و شیرهای قرمز بیشتر برای مناطق حومه و عملیات ویژه کاربرد دارند.
اگر یک شیر آتشنشانی بنفش دیدید، به احتمال زیاد یعنی آب آن از دریاچه یا برکهای در همان نزدیکی تأمین میشود و مناسب آشامیدن نیست. شیرهای آبی و سبز هم معمولا مخصوص کلانشهرها هستند و دِبیِ آبشان تا بالاترین حد ممکن است.اگر دبیِ شیر آتشنشانی به اندازه کافی بالا نباشد، سیستم آب شهری ممکن است آب موجود در زمین را به درون خودش مکیده و آب شهر آلوده شود. در این حالت به مردم توصیه میشود آب را قبل از مصرف بجوشانند.
اما نکته جالب این است اولین کسی که شیر آتشنشانی را نصب کرد، فردی بود به اسم جورج اسمیت. جورج اسمیت اوایل قرن نوزدهم اولین شیر آتشنشانی را راهاندازی کرد منتها بامزه اینجاست که آن شیر را دقیقا دم در خانهاش نصب کرد!
