روزنامه هفت صبح، مدیسا مهرابپور | تا سالیان سال تصور غالب این بود که فیلمهای ژانر وحشت حکم یک سرگرمی درجه دو را دارند که با سیل خون و بهخطر انداختن زنان زیبا و آسیبپذیر، مخاطبان خود را در لذتی خشونتبار غرق میکنند. سنتی که تا امروز هم ادامه داشته و تعداد پرشمار فیلمهای ترسناک ارزان و بیکیفیت موید این ادعاست. اما به مرور زمان قضیه تغییر کرد و خیلی از سینماگران فهمیدن که وحشت میتواند ابزاری باشد برای کاویدن ذهن انسان و شاهد خلق شاهکارهای بسیاری با همین رویکرد بودیم.
در سالهای اخیر هم موج فیلمهای ترسناک خلاقانه در حاشیه جریان اصلی بازگشته و خیلی از سینماگران تازهوارد برای نمایش تسلط و سلیقه خود به سراغ ژانر وحشت میروند و البته قواعد آن را از نو بازنویسی میکنند. در این موج الزاما خبری از هیولاها یا قاتلان چاقوبهدست نیست و جای هراسهای لحظهای و کلیشههای معمول را، ایدههای تکاندهنده و موقعیتهای مرموز گرفته که گاه پیوندی عمیق با مسائل روز برقرار میکنند.
در نتیجه فیلمهای متعلق به این جریان بیشتر از طرفداران معمول ژانر وحشت از سوی منتقدان و فیلمبازهای جدی تحویل گرفته میشوند و در حتی محافل معتبر هنری نیز جای خود را پیدا کردهاند؛ «برو بیرون»، «میدسامر»، «سانسورچی»، «بره» و… نمونههایی از این دست هستند. بر همین اساس میرویم به سراغ دوازده فیلم ترسناکی که در سال ۲۰۲۲ به نمایش درآمده و یا در نوبت اکران هستند. آثاری که انتظار میرود حالوهوایی متفاوت از جریان ژنریک و باکسآفیسی فیلمهای ترسناک داشته باشند و بهواسطه همین خصلت آلترناتیوشان مورد توجه تماشاگران سینما و خوره فیلمها قرار بگیرند.
ایکس/ X
«ایکس» فیلمی به کارگردانی تی وست است. کارگردان جوانی که او را با فیلمهای ترسناک دیگری مانند «وسترن در دره خشونت» و «خانه شیطان» به یاد میآوریم که اینبار به سراغ پروژه شخصیترش یعنی «ایکس» رفته. شخصی از این جهت که او نهتنها کارگردان که تهیهکننده، نویسنده و تدوینگر فیلم هم بوده و تقریبا همه بار اصلی را خودش بر دوش کشیده است. «ایکس» یک فیلم اسلشر است. اگر با سابژانرهای فیلمهای ترسناک آشنا باشید میدانید که اسلشرها، آن دسته از فیلمهای ترسناکی هستند که صحنههای خشونتآمیز آزاردهنده و پر از خون و خونریزی و سربریده شدن و… دارند.
امتیاز فیلم در متاکریتیک که ۷۹ از ۱۰۰ است، نشان میدهد که نظر منتقدان درباره این فیلم عموما مثبت بوده و به تأکید بسیاری از آنها ادای دین «ایکس» به فیلم دهه هفتادی «کشتار با اره برقی در تگزاس» ازجمله دلایل محبوبیت آن است. داستان «ایکس» درباره یک گروه جوان است که به روستایی در تگزاس رفتهاند تا در آنجا فیلمی بزرگسالانه بسازند. محل اقامت و فیلمبرداری آنها خانه یک زوج مسن روستایی است. رابطه این گروه جوانان و صاحبان پیر خانه، بهخصوص پیرزن، بهمرور بدل به عرصهای میشود تا پیرزن حسرتهایش را بروز دهد. تقابل پیری و جوانی اصلیترین ریشههای وحشت روانی فیلم هستند.
جنایات آینده / Crimes of the Future
فیلم جدید دیوید کراننبرگ که در جشنواره کن امسال به نمایش درآمد و واکنشهای متفاوتی هم گرفت. نام هیچکس در تاریخ سینما بهاندازه کراننبرگ با بادی هارور (فیلمهای ترسناک مبتنی بر جسم انسان) گره نخورده و حالا شاهد هستیم که کراننبرگ بعد از دو دهه به حوزه قدرت خود بازگشته است. در این فیلم لئا سیدو، کریستن استوارت و ویگو مورنتس ایفای نقش میکنند. اگر با کراننبرگ آشنا باشید بهخوبی میدانید که با فیلمی نرمال و سهل و آسان طرف نیستید. فیلمهای او همیشه از جنبههای پیچیده روانشناسانهای بهره میبرند که تماشاگر را در برخورد اول و در مواجهه با ناخودآگاه خودش سردرگم میکند.
این کارگردان رامنشدنی کانادایی حالا در آخرین فیلمش که آن را در ۸۰ سالگی جلوی دوربین برده، همچنان این روحیه را حفظ کرده و فیلمی غامض ساخته که البته با استقبال خوبی در کن روبهرو شد. داستان فیلم درباره عصری است که تکامل و پیشرفت تکنولوژی باعث ایجاد یک جهش بیولوژیکی در انسان شده. کراننبرگ در فیلمهایش نشان داده که استاد پرداختن به ترسهای روانشناختی در فضاهایی آخرالزمانی است که مستقیما با بدن و بیولوژی انسان پیوند میخورند. اما امتیاز فیلم در آیامدیبی ۶.۱ و در متاکریتیک ۶۵ است.
تلفن سیاه / Black Phone
یک فیلم ترسناک متفاوت به کارگردانی اسکات دریکسون که محوریت داستانش آدمربایی است. «تلفن سیاه» از چند جهت با فیلمهای ترسناک معمول تفاوت دارد که همینها جذابش میکنند. داستان فیلم درباره فینی پسربچه کوچکی است که در خانه با مشکلات خانوادگی و پدری دائمالخمر روبهرو است و در اجتماع هم مورد آزار و قلدری بچههای دیگر قرار میگیرد. در شهر آنها مدتی است که بچههای کوچک ربوده میشوند و کمی بعد از ربودهشدن دوست فینی حالا نوبت به خود اوست که در چنگال مرد بچهدزد اسیر شود. مردی که در طول فیلم نقابی سیاه بر چهره دارد و حالتهایش قلب تماشاگر را به تپش میاندازد.
فینی در حالی در زیرزمین خانه مرد حبس شده که در آنجا چیزی جز یک تلفن سیاه شکسته وجود ندارد. ایده خلاقانه فیلم وقتی رقم میخورد که پسربچه از طریق آن تلفن، با روح کودکانی که پیش از او آنجا بوده و کشته شدهاند ارتباط برقرار میکند و در لوای ارتباط فینی با ارواح کودکان حقایقی از قتلهای دزد مشخص میشود که فینی را به نجات نزدیکتر میکند. ایتن هاوک نقش دزد را ایفا میکند و میسن تامس دیگر بازیگر اصلی فیلم است. تماشاگران در آیامدیبی امتیاز ۷.۴ و در متاکریتیک ۸۵ به فیلم دادهاند و یکی از آثار مورد انتظار تابستان امسال به حساب میآید.
جواب منفی / Nope
فیلمی به کارگردانی جردن پیل که دو تا از منحصربهفردترین فیلمهای ترسناک این سالها را ساخته یعنی «ما» و «برو بیرون» که هر دوی آنها در زمان نمایششان با استقبال تماشاگران روبهرو شدند. این کارگردان سیاهپوست که عموما از صورت فیزیکی و ملموس ترس بهره میبرد و داستان ترسناکش را به درامهایی خانوادگی ربط میدهد در فیلم جدیدش به سراغ موجودات ماوراءالطبیعه رفته تا سابژانر دیگری از فیلمهای ترسناک را تجربه کند. هنوز خلاصه داستان دقیق فیلم منتشر نشده اما میدانیم فیلم درباره مردم محلهای دورافتاده در کالیفرنیاست که شاهد اتفاقات و وقایع عجیبی هستند که احتمالا به حضور موجودات ماورایی ربط پیدا میکند. قطعا «جواب منفی» یکی از کنجکاویبرانگیزترین فیلمهای ترسناک امسال است که نام جردن پیل پشت آن، انتظار برای تماشای فیلم را دوچندان میکند. ککه پالمر، دنیل کالویا، استیو ین و باربی فریرا بازیگران اصلی این فیلم هستند.
جوجهکشی / Hatching
یک فیلم ترسناک هیولایی محصول فنلاند و سوئد که هانا برگهولم آن را کارگردانی کرده. این اولین فیلم بلند داستانی اوست که توانسته نظر بسیاری از تماشاگران را بهخود جلب کند. اگر طرفدار سینمای اروپا هستید خصوصا نباید تماشای این فیلم را از دست بدهید. فیلمی که از آیامدیبی امتیاز ۶.۳ را دریافت کرده اما در راتن تومیتوز و متاکریتیک طرفداران بیشتری دارد. «جوجهکشی» از آن فیلمهای ترسناک مادر و دختری است که در آن فشارهای خانوادگی روی دختر نوجوان داستان، باعث میشود هیولایی از سرکوبها و انزوای او زاده شود.
تینیا دختر نوجوان ژیمناستیککاری است که برای مسابقات آماده میشود. مادر او که یک بلاگر است فشار زیادی به دخترش میآورد تا بهرغم میل باطنیاش همهوقت و تمرکز خود را روی ژیمناستیک بگذارد. روزی کلاغی اتفاقی وارد خانه آنها میشود و همهچیز را بههم میریزد. مادر کلاغ را میکشد و در پی این حادثه تینیا در جنگل یک تخم پیدا میکند و تصمیم میگیرد آن را به اتاقش بیاورد و ازش نگهداری کند. تخم به شکل غیرطبیعی بزرگ میشود و معلوم نیست چه موجودی قرار است از آن بیرون بیاید. البته بهمرور متوجه میشویم که این موجود قرار است تینیا را مسحور کند و عقدههایش را بیرون بریزد. سیری سولالینا، سوفیا هیکیلا و جانی ولانن بازیگران اصلی این فیلم هستند.
ناظر / The Watcher
فیلمی به کارگردانی کلوئی اوکویو که اولین فیلم بلندش را ساخته و نویسندگی زک فورد که هرچند با تأخیر اکران شد اما توانست به فروش خوبی برسد. فیلمی که در راتن تومیتوز به امتیاز ۸۷ رسیده و منتقدان در متاکریتیک امتیاز ۶۴ را برایش مناسب دانستهاند. ترس در این فیلم سویهای روانشناسانه پیدا میکند و به توطئههای فردی گره میخورد. فیلمی که بسیار یادآور «پنجره عقبی» هیچکاک هم هست و درونمایه اصلی چشمچرانیاش را از آن فیلم به عاریه میگیرد. داستان فیلم درباره جولیا بازیگری تازهکار و پسر جوانی است که بهواسطه کارشان از آمریکا به رومانی مهاجرت میکنند.
بعد از مدتی در خانه جدید، دختر متوجه نگاه مردی از پنجره آپارتمان مجاور به او میشود. در همین بازه زمانی مجموعهای قتل زنجیرهای در شهر رخ میدهد و ذهن دختر مرد پشت پنجره را با قتلها مرتبط میداند. جولیا که در کشور جدید تنهاست و غریبه، مجبور است با این توهم توطئه کنار بیاید. فیلم «ناظر» یکی از خاصترین فیلمهای ترسناک امسال است. فیلمی با شخصیتپردازیهای جالب و ساختی متفاوت که تماشاگر را همپای جولیا در وحشتی درونی گیر میاندازد. کارگردانی فیلم هم از دیگر نکات بارز آن است که به انسجام جالبی در شخصیتپردازی، فضاسازی و القای حس ترس و تحتنظر بودن میرسد. مایکا مونرو، کارل گلاسمن، بورن گورمن و تودور پتروت بازیهای خوبی به نمایش گذاشتهاند و جالب است بدانید امارات یکی از سرمایهگذاران فیلم است.
بدنها بدنها بدنها / Bodies Bodies Bodies
همانطور که از نام فیلم برمیآید مانند «جنایات آینده» در اینجا هم با یک فیلم ترسناک جسمی مواجهیم. «بدنها بدنها بدنها» فیلمی به کارگردانی هالینا راین و با بازی آماندلا استنبرگ، ماریا باکالووا و راشل سنوت است. یک فیلم ترسناک کمدی و هیجانی که در آن یک مهمانی آنچنانی جوانان پولدار ۲۰ساله، تبدیل به موقعیتی مرگبار میشود. امتیاز فیلم در آیامدیبی ۶.۲ است و چنگی بهدل نمیزند اما «بدنها بدنها بدنها» توانسته از منتقدان متاکریتیک امتیاز ۸۲ را بگیرد که جالب بهنظر میرسد. این فیلم محصول کمپانی A24 است که در تولید و پخش ترسناکهای آلترناتیو ید طولایی دارد.
منو / The Menu
«منو» یک فیلم ترسناک آمریکایی است که ژانر وحشت را با کمدی سیاه ترکیب کرده. این فیلم پیش از ساختش سروصدای زیادی بهپا کرد و انتظارات زیادی را برانگیخت. در ابتدا قرار بود الکساندر پین کارگردانی آن را بر عهده بگیرد و اما استون نقش اصلی را بازی کند اما در میانه راه کارگردان و بازیگر فیلم تغییر کردند. مایکل مایلود جایگزین اما پین شد و آنیا تیلور جوی بهجای اما استون در فیلم نقشآفرینی کرد. نیکلاس هولت و هانگ چائو هم از دیگر بازیگران فیلم هستند. نقش اصلی را هم راف فاینس برعهده دارد. داستان این فیلم درباره زوج جوانی است که برای تجربه رستوران منحصربهفردی که در آن سرآشپز غذاهای عجیبی و غریبی درست میکند، به یک جزیره دورافتاده سفر میکنند اما آنجا اتفاقی فراتر از تجربه رستوران منحصربهفرد انتظارشان را میکشد. «منو» در نوبت اکران قرار دارد و تاکنون کنجکاوی قابلتوجهی را به خودش جلب کرده است.
بلوار ناامیدی / Disappointment Blvd
اگر بگوییم «بلوار ناامیدی» با اختلافی قابلتوجه، کنجکاویبرانگیزترین فیلم این لیست است، بیراه نگفتهایم. یک فیلم ترسناک-کمدی دیگر از کمپانی مهم و محبوب A24 که تمرکزش بر تولید فیلمهای مستقل و آلترناتیو است و اینبار در همکاری دوباره با آری ستر، به سراغ پروژه «بلوار ناامیدی» رفتهاند. آری آستر یکی از کارگردانان جالبتوجهی است که فیلمهای ترسناکی مانند «موروثی» ساخته و با فیلم درخشان «میدسامر» که یک فیلم ترسناک فولکلور است، نگاهها را بهخود معطوف کرده.
این دو فیلم هر دو محصول همکاری کارگردان جوان و A24 هستند و حالا در همکاری جدید آنها واکین فنیکس هم بهعنوان بازیگر اصلی حضور دارد تا قهرمان این فیلم کابوسوار باشد که کارگردان جایی اشاره کرده چهارساعته است. نیتن لین، پتی لوپون، امی رایان، کایلی راجرز، پارکر پوزی دیگر بازیگران فیلم هستند. «پرترهای صمیمی و دههاساله از یکی از موفقترین کارآفرینان تمام دوران»؛ این جملهای است که بهعنوان خلاصه داستان «بلوار ناامیدی» منتشر شده است. طبق برنامه، فیلم امسال به نمایش درخواهد آمد و پیشبینی میشود که یکی از آثار شاخص فصل جوایز باشد.
شار لذیذ / Flux Gourmet
یک فیلم ترسناک کمدی دیگر باز هم با محوریت غذا و آشپزی که اینبار در موسسهای میگذرد که برنامههای آشپزی اجرا میکنند. اما درون این موسسه و میان اعضایش جنگ نامحسوسی بر سر قدرت و انتقام میگذرد. سروکله مشکلات گوارشی هم بهمرور پیدا میشود تا با فیلمی عجیب و غریب طرف باشیم. البته باید گفت که فیلم نتوانسته امتیاز خوبی کسب کند و در آیامدیبی تنها ۶.۱ امتیاز از کاربران گرفته. لئو بیل، ریچارد برمر و آسا باترفیلد بازیگران اصلی این فیلم هستند که در جشنواره برلین به نمایش درآمده بود و از هفته گذشته اکران عمومی آن آغاز شده است.
طلسم / Incantation
فیلمی محصول تایوان و سینمای شرق آسیا که کوین کو کارگردانی آن را برعهده داشته است. این فیلم درباره دانشجوی جوانی است که برای گرفتن نمرات خوب در امتحانات دانشگاه، به یک سحر و جادوی عجیب چنگ میزند و سعی میکند با جادوگری نمراتش را بهبود ببخشد اما در این پروسه ناگهان درمییابد که این جادو باعث شده پدرش دچار یک نفرین شود و او حالا باید در بزرگترین امتحان زندگی خود سعی کند تا پدرش را نجات دهد. هرچند تعداد رایهای فیلم در آیامدیبی بسیار کم است اما توانسته از تماشاگران محدودش امتیاز خوب ۷.۷ را دریافت کند. هوسان ین- تسای، یینگ هسوان کائو و شین لین بازیگران این فیلم تایوانی گمنام هستند که توسط خورههای فیلم کشف و دیده شده است.
تازه / Fresh
یک فیلم کمدی ترسناک که البته شبیه به کمدی-رمانتیکهای هالیوودی شروع میشود و هرچه جلوتر میرود به فیلم هیجانانگیز و روانشناختی درباره روابط مدرن و جایگاه زنانگی در فهم دنیای مدرن تغییر شکل میدهد. داستان فیلم درباره دختر جوان و دستوپا چلفتیای است که با پسری جذاب در یک مغازه آشنا میشود. بعد از معاشرتی کوتاه پسر او را دعوت میکند تا همراهش به خانهای بیرون از شهر برود و این شروع داستان هیجانانگیز میان این دو نفر است. این فیلم اولینبار در جشنواره ساندنس به نمایش درآمد و توانست توجه تماشاگران را در این جشنواره مهم و مستقل به خود جلب کند. منتقدان خصوصا فیلم را بابت شکل ساخت و کارگردانی پویای آن و ایدههای خلاقانه رواییاش ستودهاند. دیزی ادگار جونز و سباستین استن بازیگران اصلی فیلم «تازه» هستند و فیلم امتیاز ۶.۷ از آیامدیبی و ۸۲ را از راتن تومیتوز دریافت کرده است.
