روزنامه هفت صبح | در ایران مالیات ظرف سالهای اخیر است که جدیتر شده، وگرنه تا زمانیکه درآمدهای نفت راحت به خزانه وارد میشد، سختگیریهای مالیاتی هم مثل امروز نبود. اما حالا مالیات یک موضوع جدی برای دولت شده بهخصوص از کسانیکه راحتتر میتوان آن را اخذ کرد. اخذ مالیات از مهریه، گرچه با هدف سبک کردن مهریههای سنگین است، اما درآمد تازهای برای دولت نیز محسوب میشود که ازدواج زوجهای کمبضاعت را تسهیل کند.
کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس، در آخرین تغییرات طرح «اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و مهریه»، برای جلوگیری از ثبت مهریههای سنگین برای مهریههای بالای ۱۴سکه «حق ثبت» را تعیین کردند. بر این اساس، حق ثبت مهریههای بین ۱۴ تا ۱۰۰ سکه چهار دهم درصد قیمت سکهها، مهریههای بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ سکه ۲درصد قیمت سکهها و مهریههای ۲۰۰ سکه به بالا ۱۵درصد قیمت سکهها محاسبه میشود.
نمایندگان مجلس حق ثبت را برای عروس و داماد در نظر گرفتهاند، بهطوریکه سهم هر کدام ۵۰درصد حق ثبت خواهد بود. با توجه به آنکه هدف، افزایش ازدواج و تسهیل آن است، مقرر شده وجه حاصل از این پرداختها به «صندوق تهیه جهیزیه برای افراد نیازمند» واریز شود. این صندوق در بودجه سالانه ردیف اعتباری دارد.
در شرایطی که در بازار پر از نوسان فعلی، قیمت هر سکه را حدود ۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم، زوج جوان در ابتدای مسیر تاهل باید برای تعیین ۱۱۰ سکه که عددی عرف در تعیین مهریه است، ۳۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان پرداخت کنند. سهم عروس و داماد برای پرداخت این هزینه بهصورت جداگانه ۱۶ میلیون تومان خواهد بود. پیشتر نیز مجلس تلاش کرده بود برای جلوگیری از تعیین مهریههای بالا و محکومیتهای ناشی از آن، مداخله کند. علی مظفری، رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق این راه را روشن و نتیجهبخش نمیداند و اتفاقا آن را دلیل و عاملی برای افزایش عدم ثبت رسمی ازدواج میداند. راهی که قانون دور میخورد.
راههای فرعی حل مسئله
به نظر میرسد مهریه یکی از معضلاتی است که جوانان را از ازدواج میترساند و جرات اقدام را از آنها میگیرد، هر چند دلیل تجرد ۱۳میلیون جوانی که در صف ازدواج ایستادهاند و بخشی از آنها در زمره مجردان قطعی محاسبه میشوند، تنها مهریه نیست و دلایل اقتصادی دارد. ناتوانی در تامین هزینههای زندگی از این هفته به آن هفته ضریب میگیرد و تشکیل یک زندگی مستقل را هولناکتر میکند.
حالا مجلس برای سادهتر کردن مسئله دست روی مهریه گذاشته است و برای آنکه زوجها و بهخصوص زنان را به سمت آن سوق دهد، اخذ مالیات از مهریه را تعیین کرده است. مهریهای که بهعنوان حق عندالمطالبه تعیین میشود. واقعیت آن است که گشتوگذاری کوتاه در دادگاههای خانواده نشان میدهد که تعداد سکههای مهریه نه ضامن استحکام خانواده است و نه میتواند تامین مالی زن باشد.
نمونهاش مریم، زن ۳۵سالهای است که بهجای ۳۱۴ سکه مهریهاش، ۵۰ میلیون تومان گرفته است. اکرم نیز از ۳۰۰ سکه مهریهاش، ماهی یک میلیون تومان نصیبش شده که معادل یکپنجم اجاره خانهاش است و مهرنوش که از ۵ سکه مهریهاش به ۳۰ میلیون تومان رضایت داده است.
مهریه از سکه میافتد
عقدی بسته نمیشود تا مهریهای تعیین نشود. این بخش اقتصادی که خیلی هم بر روی عدد آن چانهزنی میشود، با این نیت و حرف قرار گذاشته میشود که «کی داده و کی گرفته»، اما ممکن است روزی هم قرار به پرداخت برسد. مهریه بهعنوان پشتوانه مالی زن محاسبه میشود که در صورت جدایی، زندگیاش دچار اختلال نشود.
فرشته ولیمرادی، جامعهشناس میگوید: «در شرایطی که مهریه بالایی برای زن در نظر گرفته میشود، در آن خانه امنیت وجود ندارد و در صورتیکه مهریهای وجود نداشته باشد و یا میزان آن بسیار پایین باشد، باز هم عدم امنیت اقتصادی و حقوقی برای زن وجود دارد. چاره کار در دست معاونت زنان ریاست جمهوری است تا با تهیه لایحهای راهکاری برای تامین حقوقی زن در زندگی مشترک ارائه بدهد.
در این صورت دلیلی ندارد مهریه بالا برود.» او به لایحه حمایت از خانواده اشاره میکند که در سال ۸۵ اعتراضات زیادی را به همراه داشت و میگوید: «یکی از ایراداتی که به لایحه حمایت از خانواده در سال ۸۵ وجود داشت، موضوع مالیات از مهریه بود. در اصل این مالیات از مهریهای اخذ میشود که وجود ندارد و دریافت نشده است.»
دور برگردان قانون
فشار اصلی مالیات از مهریه یا حقثبت بر دوش عروس و دامادی است که در ابتدای زندگی قرار دارند. گذشته از این بخش عدد مهریه برای برخی مهم است و از آن کوتاه نمیآیند و از آن طرف پرداخت مالیات هیچوقت موضوع دلچسب و شیرینی نبوده که با میل و رغبت انجام شود. در چنین شرایطی خیلیها به فکر دور زدن قانون میافتند.
فرشته ولیمرادی، معتقد است زنان راه دور زدن قانون را بهخوبی پیدا میکنند و ملک یا چیز باارزش دیگری را جایگزین سکه میکنند.»
علی مظفری، رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق، در عین حال که تعیین حقثبت برای مهریههای بالای ۱۴سکه را خلاف عرف، شرع و قانون میداند، در مورد تبعات منفی این موضوع میگوید: «راههای دور زدن و فرار از حقثبت مهریه فراوان است. این اقدام میتواند موجب فرار جوانها از ثبت رسمی ازدواج و گرایش به ثبت عادی ازدواج بهویژه در مناطق دورافتاده شود. نتیجه چنین موضوعی تنها تضییع حقوق زنان است.»این طرح تا تصویب نهایی و تایید و اجرایی شدن راهی طولانی در پیش دارد…
