روزنامه هفت صبح، نگین باقری| شبح خودرو لوکس. خودرو اقتصادی آییننامهنویسان واردات خودرو را تسخیر کردهاند. خودرو اقتصادی یعنی چی؟ کدام خودرو اقتصادی با تبدیل دلار به ریال و تعرفهها میتواند با قیمت شاهین و تارا و تیبا مقابله کند؟ حالا که موقع عمل شده است دوستان متوجه شدهاند چنین خودروهایی بسیار کم و اگر هم باشند بیشتر خودروهای برقی یا بنزینیهای کمتوان هستند که نمیتوانند با تواناییها و شتاب جوانپسند تیبا و کوییک و شاهین و تارا رقابت کنند.
از آن سمت شبح خودرو لوکس را داریم. میگویند نمیگذاریم خودرو لوکس وارد شود. و بعد به اشتباه مفهوم خودرو لوکس را با مفهوم موتور بالای ۲۵۰۰ سیسی گره زدهاند و موجب شدهاند تا طبیعتگردها برای خرید مثلا تویوتاهای اسیووی باید با بازار سیاه رذیلانهای دستوپنجه نرم کنند و اسیوویهای کاربردی آنها در ردیف بنز و پورشه تقسیمبندی شود.
از هفته گذشته وزارت صمت در یک اتاق بسته مشغول نوشتن آییننامهای برای شرط و شروطهای واردات خودرو شده که دیروز اطلاعات ناقصی از آن به بیرون درز کرد. یک نماینده مجلس خبر داد که دولت در این آییننامه دو شرط برای واردات در نظر گرفته؛ اول اینکه سقف قیمت خودرویی که وارد میشود هفت هزار دلار باشد و دوم اینکه حجم موتور آن بیشتر از ۱۰۰۰ سیسی نشود. این جزئیات شوکهکننده البته از سمت وزارتخانه بیجواب نماند و کمی بعد تکذیب شد ولی همه را با این نگرانی روبهرو کرد که دولت ممکن است یک شرط محال برای واردات خودرو گذاشته باشد که بهزودی خبری خواهد شد.
اگر میخواهید تصویری از خودروی هزار سیسی داشته باشید، مثلا میتوانید به این فکر کنید که حجم موتور پراید هزار و ۳۰۰ سیسی است. بسیاری از کاربران فضای مجازی اشاره کرده بودند که این مشخصات بهغیر از موتورسیکلت شامل خودروی رایج دیگری نمیشود. البته حدود ۲۰ خودروی کوچک دیگر محصول کارخانههای نیسان، رنو، سوزوکی، هوندا، هیوندای، فیات، سیتروئن، آئودی و آلفارومئو هم در این بازه ۱۰۰۰ سیسی میگنجند که عملا انتهای سرعتشان از ۱۱۸ کیلومتر بالاتر نمیرود.
چند ساعت بعد از این اظهارنظر، معاون پارلمانی وزارت صمت آن را رد کرد و گفت چنین پیششرطهایی صحت ندارد. با این حال برخی از کارشناسان بازار خودرو شنیدهاند که دولت دارد سقف قیمت خودروی وارداتی را ۱۷ هزار دلار تعیین میکند و در آییننامه قید شده که موتور خودروهایی که وارد میشوند نباید پیشرانی با ظرفیت بیشتر از دو هزار سیسی داشته باشند. این خبر را فربد زاوه به هفتصبح میدهد ولی پیشبینی میکند که با این موضوع مخالفت شود و دولت دوباره همان پیشنهاد قبلی مجلس را تایید کند.
مجلس اسفند ماه پیشنهاد کرده بود که حداکثر قیمت خودروی وارداتی ۲۵ هزار دلار و حجم موتور آن دو هزار و ۵۰۰ سیسی باشد. زاوه همچنین خبر میدهد: «به احتمال زیاد براساس آییننامهای که دولت در حال نگارش آن است شرط ارائه خدمات پس از فروش برای واردات خودرو برقرار خواهد ماند. همچنین واردات خودروی دست دوم آزاد نخواهد شد و بهخاطر ممنوعیت پلیس برای پلاک خودروی آمریکایی، همچنان خودروی آمریکایی وارد کشور نخواهد شد.» او اعتقاد دارد که محدودیتهای واردات خودرو هرچقدر بیشتر شود، تاثیر آن در کاهش قیمت خودروی داخلی کمتر خواهد شد.
از شرط و شروط دولت چه میدانیم؟
مصوبه واردات خودرو اخیرا پس از چند ماه کشمکش در مجمع تشخیص و سپس هفته پیش در دولت نهایی شده است. وزیر صمت اخیرا گفته بود که هفته آینده این آییننامه ارائه میشود و در صحبتهایش اشاره به هیچ پیششرطی نکرده بود. با این حال قبل از اینها مجلس در مصوبه خود تاکید کرده بود که اجازه واردات خودرو باید منوط به میزان صادرات خودروی داخلی و یا قطعات مرتبط با خودرو باشد.
برای واردات خودرو قرار است از چه منابع مالی استفاده شود؟ اینطور که یکی از معاونان صمت توضیح داده بهغیر از منابع بانک مرکزی، پیشنهادهای دیگری هم شده که برای آن سرمایهگذاران میتوانند در زنجیره ارزش خودرو چه در قطعات و چه در زیرمجموعهها سهیم باشند. همچنین همانطور که مجلس خواسته بود برای کسانیکه طیفی از محصولات را صادر میکنند مشوقهای صادراتی هم تعریف شده که در ازای صادرات با مجوز بانک مرکزی بتوانند واردات کنند.
چه کسی قرار است خودرو وارد کند؟ چه مقدار خودرو وارد خواهد شد؟ جواب این سوال را هم وزیر داده و گفته قرار نیست دولت واردکننده باشد و محدودیتی برای واردات وجود ندارد و متناسب با نیاز و تقاضای بازار، واردات انجام خواهد شد.
اولین خودروهای خارجی شهریورماه به ایران میرسند
وزیر صمت اول گفته بود که اولین سری خودروهای وارداتی خرداد ماه به ایران میرسند اما دیروز دبیر انجمن واردکنندههای خودرو تاریخ احتمالی را شهریور دانسته است. نکته این خودروهایی که قرار است از امسال وارد کشور شوند این است که ادعا شده این خودروها دیگر مانند قبل لوکس و تجملاتی نیستند.
با این حال همانطور که فربد زاوه توضیح میدهد هر خودرویی که وارد شود، با قیمت حداقل یک میلیارد تومان به دست مصرفکننده خواهد رسید. به گفته او واردات خودرو فقط بازار خودروهای چینی در کشور را بههم خواهد زد و بهغیر از این تاثیری در کاهش قیمت خودروهای اقتصادی تولید داخل نخواهد داشت. به همین خاطر عملا این سیاست اگرچه برای قشر ضعیف امضا خواهد شد اما دوباره فقط تنوع سبد خودروهای قشر مرفه را بیشتر خواهد کرد.
با این حال فاطمیامین، وزیر صمت غیرمستقیم سیاستهای وارداتی قبل از سال ۱۳۹۷ را مورد انتقاد قرارداده و گفته بود: «در سالهای پیش از ۱۳۹۷، عمدتا خودروهای لوکس، گرانقیمت و تجملاتی وارد میشد که بخش خاصی از آن بهره میبردند اما تمرکز ما در این دوره بر این است که خودروهای اقتصادی برای استفاده عموم وارد شود و هم اینکه این نقیصه در کشور برطرف شود.»
علی خسروانی، واردکننده خودرو به هفت صبح توضیح میدهد که آنها منتظر بخشنامه هستند اما تصمیم دارند انرژی خودشان را روی خودروی لوکس نگذارند. او اعتقاد دارد مخاطب خودروهای لوکس در بازار آنها کاهش یافته و علاقه دارند که خودروهای اقتصادی وارد بازار کشور کنند. برخی از نظرات او درباره آییننامه واردات خودروی دولت را اینجا بخوانید.
دولت بیشتر احساساتی تصمیم گرفته است. اگر قرار است واردات آزاد شود، باید آن را به لحاظ قیمتی طبقهبندی کنیم. مثلا برخی از خودروهای وارداتی باید اقتصادی باشند که در دسترس قشر ضعیف قرار میگیرند. مثلا تا سقف ۱۵ هزار دلار. دولت باید برای آنها تعرفه کمتری تعیین کند. دسته دوم باید شامل خودروهای میان قیمتی بشود که ظرفیت موتور آن بین ۱۳۰۰ سیسی تا ۲۰۰۰ سیسی و سقف قیمتشان ۲۵هزار دلار است.
این گروه باید شامل تعرفه بیشتری شوند. گروه سوم شامل خودروهای لوکس بالای ۲۵هزار دلار بشود که خریداران آن مالیات و تعرفه بیشتری برای آن بدهد. اگر واردات خودروی گران آزاد باشد، باید با ابزار تعرفه و مالیات آن را کنترل کرد. با این روش طبیعتا خودروی اقتصادی بازار بیشتری خواهد داشت و جذابیت واردات آن بیشتر خواهد شد.
دولت نباید واردات خودروی لوکس را ممنوع کند. اگر این کار را بکند فقط منجر به پولدارتر شدن پولدارها خواهد شد. اگر واردات خودروی گرانتر از ۲۵ هزار دلار ممنوع شود دوباره گروهی از خودروهای بنز و ب ام و که داخل کشور هستند افزایش قیمت زیادی را تجربه خواهند کرد.
نباید چشم به راه این باشیم که کدام کمپانی وارد کشور میشود و نمایندگی تاسیس میکند. کمپانیها خیلی سریع به ما پشت میکنند اما این در حالی است که ما در سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ با وجود تحریم شدید، بدون ارتباط مستقیم با کمپانیها خودرو وارد کشور میکردیم.
آنها به ما نمایندگی مستقیم نمیدادند ولی تجار بخش خصوصی میتوانستند نیاز داخل را از ترکیه عمان و خلیج فارس تامین کنند.
چند دلیل وجود دارد که بر اساس آن واردات دست دوم باید آزاد شود. دنیا سال ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ با کاهش تولید خودرو روبهرو بود که دلیل آن به کاهش تولید چیپهای الکترونیکی چین برمیگشت.
دلیل دوم هم این است که اگر واردات خودروی دست دوم آزاد شود با پول کمتر خودروی بیشتری میتوان وارد کرد. اگر واردات خودروی دست دوم آزاد شود، این آمادگی بین واردکنندهها وجود دارد که این خودروها را با قیمت کمتری وارد کشور کنند. همچنین در کشورهای غربی افت قیمت خودروهای دست دوم بسیار زیاد است و این میتواند به نفع مصرف کننده ایرانی باشد.
پیشنهاد دیگر من این است که دولت هیچ ارزی به واردکننده ندهد. تخصیص ارز رانت درست میکند و بعدا بهانهای برای متهم کردن واردکننده خواهد شد. همانطور که در سال میلیونها دلار ارز شخصی، صرف خرید ملک در دوبی، ترکیه و ارمنستان شده، میتوان با ارز شخصی هم خودرو وارد کرد.
