روزنامه هفت صبح، نگین باقری| روز چهارشنبه رسانههای ترکیه گزارش دادند که خارجیها فقط در صورت خرید یک ملک ۴۰۰ هزار دلاری و نگهداری آن برای سه سال میتوانند پاسپورت ترکیه را دریافت کنند. این خبر در حالی اعلام شده که شرط خرید اموال ، قبلا ۲۵۰ هزار دلار بود. همه این سخت گیریها از وقتی شروع شد که به نظر میرسید هر ساله تعداد افراد خارجی که از طریق خرید خانه در این کشور شهروندی دریافت کردند بیشتر شده است.
دولت ترکیه قبلا گفته بود که از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ حدود هفت هزار خارجی از این طریق پاسپورت ترکیه را دریافت کردند. البته هنوز فقط با خرید خانه نیست که میشود پاسپورت ترکیه را دریافت کرد. راههای دیگری هم برای این کار وجود دارد اما طرحی که در دولت ترکیه در حال تغییر است فقط به همین بند «ب» ماده ۲۰ یا همان خرید خرید خانه مربوط میشود. بقیه شرایط هم شامل این موارد است:
* سرمایهگذاری ۵۰۰ هزار دلاری در این کشور که از طریق آن حداقل ۵۰ نفر به کار گرفته شود.
* سرمایهگذاری ۵۰۰ هزار دلاری در بانکهای ترکیه درصورتی که سه سال در بانک نگه داشته شود.
* سرمایهگذاری خطر پذیر ۵۰۰ هزار دلاری.
سایه نوسانات لیر بر روی شهروندی ترکیه
تغییرات جدید درحالی اعلام شده که تازه همین دی ماه بود که کابینه اردوغان شرایط تابعیت را کمی تغییر داده بود. آن دفعه شهروندان خارجی که با سپردهگذاری ۵۰۰ هزار دلاری قصد دریافت پاسپورت ترکیه داشتند ملزم شده بودند که دلار یا ارز خارجی به این کشور بیاورند ولی پس از سپردهگذاری در بانکهای ترکیه سرمایه آنها تبدیل شده و معادل لیر ترکیه نگهداری خواهد شود.
این تصمیم به خاطر این گرفته شد که ترکیه قصد داشت با تزریق ارز خارجی نوسانات لیر را کنترل کند. این فقط گرفتن تابعیت نبوده که در ماههای گذشته در ترکیه تغییر کرده. حتی شرایط گرفتن اقامت هم در ماه گذشته بالا و پایینهایی داشته است. بر اساس این تغییرات مجوز اقامت توریستی بیش از شش ماه دیگر صادر نمیشود و اقامتهای قبلی هم تمدید نخواهد شد.
بر اساس آمار سازمان اداره امور مهاجرت ترکیه حدود ۱۱۵ هزار ایرانی با اقامت در ترکیه زندگی میکنند. حدود ۱۰ هزار نفر از این افراد اقامت دانشجویی، ۴ هزار نفر اقامت خانواده و تقریباً ۹۵ هزار نفر اقامت موقت دارند که از بین آنها ۸۰ هزار نفر با اقامت توریستی در ترکیه زندگی میکردند و این تغییر قانون محاسبات گروه زیادی از این افراد را برای زندگی در کشور همسایه به هم زد و ناچار به امتحان کردن راههای دیگری برای تمدید اقامت خود شدند.
قوانین شهروندی ترکیه از سال ۲۰۱۶ چه تغییراتی کرد؟
در سالهای گذشته ایرانیان در صدر خریداران ملک در ترکیه قرار داشتند؛ اما این تصمیم میتواند تاثیری منفی در ادامه این روند برای سالهای آینده داشته باشد. ترکیه از سال ۲۰۱۶ قانون اعطای شهروندی بر اساس سپرده گذاری را اعمال کرد و گفته میشود از همان زمان ۳٫۵ میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب سیستم بانکی خود کرده است. البته از ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ تابعیت گرفتن مشروط به خرید یک ملک یک میلیون دلاری بود.
در این مدت رسانههای ترکیه گفته بودند که فقط ۷۰ شهروند خارجی متقاضی شهروندی ترکیه شده بودند که بینشان ۲۶ نفر ملیت ایرانی داشتند. بعد از آن قوانین شهروندی تغییر کرد و میزان سرمایهگذاری برای گرفتن شهروندی به ۲۵۰ هزار دلار کاهش یافت. با این کار شمار متقاضیان ۳۵ برابر بیشتر شد.
از آن موقع تا سال ۲۰۲۲ شهروندان خارجی زیادی از این راه شهروندی ترکیه را به دست آوردند که در راس آنها ایرانیان و افغانستانیها قرار داشتند. همانطور که گفته شد چهار روز پیش دوباره این شرایط تغییر کرد تا مبلغ آن به ۴۰۰ هزار دلار برسد. این خبر اخیر را سه روز پیش وزارت داخله ترکیه تایید و منتشر کرد که قانون تغییرات میکند. ولی اگر برایتان سوال شده که حالا چه اتفاقی رخ خواهد داد، این قانون اگرچه تصویب شده اما هنوز اجرایی نشده است.
چند نکته ظریف برای خرید خانه در ترکیه
شرایط خرید خانه برای گرفتن شهروندی فقط شامل همین ۴۰۰ هزار دلار نمیشود. مثلا شهروندان خارجی ممکن است خانهای به همین نرخ بخرند ولی این کارشناسان دولت هستند که ارزش ملک را تعیین میکنند؛ در موارد زیادی هم کارشناسها نرخ ملک را کمتر از مبلغ خریداری شده ارزیابی کرده اند.
نکته دیگر این است که آنها باید خانههای نوساز خریداری کنند؛ همچنین بر اساس قانون فرد فروشنده نباید شهروند خارجی باشد؛ آن هم نه کسی که تابعیت را به صورت اکتسابی گرفته. درواقع ملک فقط باید از ترکها خریداری شود. اگر هم شهروند خارجی در طول نگه داشتن سه سال اول این ملک جرم یا خلافی مرتکب شود، دولت حق پس گرفتن شهروندی را دارد. با همه اینها خرید ملک برای گرفتن شهروندی باز هم آسانتر از کشورهای غربی است. چرا که با این مبلغ شاید بتوان خانهای در اروپای غربی خرید ولی بعد از آن باید حداقل ۵ سال آنجا اقامت داشت و کار کرد.
ترکیه، باز هم آسانتر از امارات
این تصمیمات جدید ممکن است در سال آینده مسیر ایرانیان را از ترکیه به امارات تغییر دهد. چرا؟ قیمت خانهای که برای گرفتن اقامت در امارات خریده میشود باید حداقل یک میلیون درهم باشد که برابر با هفت میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان است ( با در نظر گرفتن نرخ روز درهم که برابر با هفت هزار و ۵۰۰ تومان است). از آن طرف حالا که نرخ مسکن برای شهروندی ترکیه به ۴۰۰ هزار دلار رسیده، با قیمت دلار ۲۷ هزار و ۷۰۰ تومانی، برابر با ۱۱ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان میشود.
ولی آیا این تفاوت ۴ میلیارد تومانی ارزش گرفتن اقامت امارات را دارد؟ نه. به خاطر اینکه اگرچه برای گرفتن تابعیت قیمت خانه در ترکیه افزایش یافته اما با وجود این تغییرات باز هم شرایط در امارات از ترکیه سختتر است. تابعیت که هیچ، حتی گرفتن اقامت هم در این کشور کار سادهای نیست. بر اساس قانون امارات افراد از راه خرید خانه، ثبت شرکت، تحصیل و کار میتوانند اقامت دریافت کنند ولی تفاوتی که این اقامت با ترکیه دارد شامل این موارد میشود:
بیشتر مجوزهای اقامتی که برای شهروندان کشورهای خارجی در امارات صادر میشوند، اکثرا ۳ ساله و قابل تمدید هستند و چیزی به اسم مجوز اقامت دائم امارات وجود ندارد. مثلا کسی که در امارات خانه میخرد یک اقامت شش ماهه تا دو ساله دریافت میکند و بعد از این دوره دوباره باید آن را تمدید کند. علاوه بر این در امارات با خرید خانه مجوز کار داده نمیشود و باید برای آن مجوز دیگری گرفت. فرق دیگر آن با ترکیه این است که امکان گرفتن پاسپورت امارات با خرید ملک وجود ندارد.
باز هم تفاوتهای جزئی دیگری در شرایط خرید خانه و گرفتن اقامت هست. مثلا اینکه ملک در امارات به ارث گذاشته نمیشود اما در ترکیه این قانون وجود ندارد و ملک خریداری شده بعد از مرگ مالک به وارثین تعلق میگیرد.با این حال امارات از سال ۲۰۱۹ تلاش کرده تا شرایط خودش را برای دادن همین اقامت موقت راحتتر کند. در این کشور یک ویزای طلایی به تمام پزشکان، دارندگان مدرک دکترا و همینطور مهندسان کامپیوتر، برنامهنویسی، الکترونیک، برق و زیستفناوری (بیوتکنولوژی) داده میشود که باز هم دائمی نیست و فقط ده ساله است که باید تمدید شود. همچنین سال پیش هم قرار شد به افراد بازنشسته ثروتمند ویزای پنج ساله قابل تمدید داده شود.
گرفتن اقامت ایران؛ مثل آب خوردن
از آن طرف ایران سال پیش تلاش کرد که با شرط سرمایهگذاری ۲۵۰ هزار دلاری، خارجیها را به زندگی در اینجا ترغیب کند و به آنها اقامت پنج ساله بدهد. دولت سیزدهم ولی سقف سرمایهگذاری را به ۱۰۰ هزار دلار رساند. این فقط ایران نیست که برای گرفتن اقامت آن فقط به ۱۰۰ هزار دلار نیاز است. مثلا در گرجستان هم با سرمایهگذاری ۳۰۰ هزار لاری (حدود ۱۱۵ هزار دلار) اقامت داده میشود. آنجا اگر کسی شش بار اقامت خودش را تمدید کند هم میتواند اقامت دائم بگیرد. همچنین برای گرفتن اقامت کشور دومینیکا فقط به ۱۰۰ هزار دلار نیاز است تا به صندوق تنوع اقتصادی پرداخت شود.
ایرانیان در جایگاه اول خرید ملک در ترکیه
شهروندان ایرانی و عراقی در ماه مارس در جایگاه اول و دوم خرید ملک در ترکیه قرار گرفتند. براساس آمارهای منتشر شده در ترکیه، فروش ملک در این کشور در ماه مارس به نسبت مدت مشابه در سال قبل شاهد رشد ۳۱درصدی بود. در مارس ۲۰۲۲، پنج هزار و ۵۶۷ ملک به شهروندان خارجی در ترکیه فروخته شده است و شهرهای استانبول، آنتالیا و آنکارا بهترتیب در جایگاههای اول تا سوم قرار دارند. در میان شهروندان خارجی، ایرانیها با خرید ۷۸۴ ملک، عراقیها با خرید ۷۴۱ ملک و روسها با خرید ۵۴۷ ملک در جایگاههای اول تا سوم خریداران خارجی ملک در ترکیه در ماه مارس قرار گرفتند.
