روزنامه هفت صبح، مرتضی کلیلی | با قاب تاریخ به ایران قدیم سفر و یادی از گذشته میکنیم. در تهیه این مجموعه، از تصاویر کمتر دیده شدهای استفاده شده که تماشای آنها خالی از لطف نیست. عکسهایی از مشاهیر تاریخ معاصر ایران، شهرهای ایران، عکسهای فوتبالی، نوستالژیک و… برای دیدن تصاویر و شرح آن ادامه مطلب را بخوانید.
قاب تاریخ ۱
شبح رضاخان بر سر خاندان سلطنت؛ خاندان پهلوی در آینه خاطرات ثریا اسفندیاری…. همسر دوم محمدرضا پهلوی در خاطرات خود علت ترک وطن توسط خانواده را غضب رضاشاه عنوان میکند. در حقیقت رضاشاه که قراردادی تازه با کمپانی نفت ایران و انگلستان به امضا رسانده بود، زمینهای نفتخیز را که متعلق به خانواده ثریا بود، به بهایی اندک صاحب شد. عموی ثریا که در آن مقطع وزیر جنگ بود، با این کار رضاشاه مخالفت ورزید.
بدینترتیب شیوه حکومت رضاشاه که صفت خودکامگی و به دور از قانون را یدک میکشید متوجه ایل بختیاری نیز شد. عمویش در زندان کشته شد و دیگر اعضای خانواده به زندان افتادند. اما مسئله جالب توجه این بود که ثریا، شمس و اشرف را به چشم دشمن میدید. به زعم خودش شمس میخواست دوستی مرا جلب کند و اشرف به موقعیت و جایگاه من نزد شاه حسد و رشک میورزید. در مورد خصوصیات روانشناختی این دو خواهر نیز ثریا نظر مثبتی نداشت. او در قسمتی از خاطراتش میگوید: «شمس حساستر و زودرنجتر بود. یک اتفاق ساده ناراحتش میکرد.
مرا سرزنش میکرد چرا مفتون پیراهن یا کلاه تازهاش نشدهام، چرا پیش از آنکه وارد آستانه در شود، به پیشوازش نرفتهام و نبوسیدمش. چرا سر میز شام کنارش ننشستم یا چرا لحظهای به اشرف بیشتر توجه کردهام. آثار دوران کودکی بر روحشان بسیار سنگینی میکرد. دورانی که سایه سنگین پدر دائم در ذهنشان مجسم میشد. به تعبیر خود ثریا، شبح رضاشاه هنوز بالای سر شمس و اشرف بود.» اما در مورد خواهر دیگر محمدرضا نظرش مثبتتر بود. فاطمه خواهر دیگر محمدرضا که از زن دیگر رضاشاه بود، زنی مطیع و آرام بود و جاهطلبیهای شمس و اشرف را نداشت. (موسسه مطالعات تاریخ معاصر)
قاب مشاهیر
داستان مریم فیروز (فرمانفرمائیان) (سمت چپ)؛ مریم فیروز خواهر نصرتالدوله فیروز و دختر عبدالحسین فرمانفرما (نوه عباس میرزا، حاکم، وزیر و رئیسالوزرای معروف دوره قاجار و از متمولین طراز اول ایران) و بتول کرمانشاهی بود. در سال ۱۲۹۲ هجری شمسی در کرمانشاه به دنیا آمد و در مدرسه ژاندارک و دارالمعلمات تحصیل نمود و در سال ۱۳۰۸ دیپلم گرفت. در همین سال در سن ۱۶ سالگی بنا بر تصمیم پدرش به عقد سرهنگ عباسقلی اسفندیاری (تحصیلکرده مدرسه نظامی سنسیر فرانسه)
فرزند محتشمالسلطنه اسفندیاری درآمد و خیلی زود صاحب دو دختر به نامهای افسانه و افسر شد؛ ولی در سال ۱۳۱۸ اندکی بعد از مرگ پدرش فرمانفرما از همسرش جدا شد و به خانه پدری بازگشت. وی در سال ۱۳۲۳ با نورالدین کیانوری ازدواج کرد و یک عمر زندگی پرهیاهو و پرکشمکش را آغاز نمود. مریم فیروز در ۲۲ اسفند ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. او هنگام مرگ ۹۵ سال داشت. پیکر مریم فیروز در گورستان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
قاب تاریخ ۲
گزارشی از حمله هواپیماهای روسی به شمال ایران در شهریور ۱۳۲۰؛ پنج شهریور ۱۳۲۰ روزنامه اطلاعات از تجاوز نیروهای ارتش شوروی به شمال ایران اینطور گزارش کرد: بنا بر خبرهایی که به ما رسیده است، از روز سوم شهریور ۱۳۲۰ که نیروهای ارتش شوروی از چند نقطه به مرزهای شمالی کشور ایران تجاوز نمودهاند، هواپیماهای آن دولت به بمباران بسیاری از شهرهای بیدفاع و باز آذربایجان و بندر پهلوی و غازیان و قزوین پرداخته در نتیجه ویرانیها و خرابیهای شدید در نقاط مختلف وارد آمده و عده زیادی از اهالی غیرنظامی کشته شدهاند.
دیروز [سهشنبه ۴ شهریور ۱۳۲۰] نیروی هوایی شوروی مخصوصا مدت زیادی روی شهر بیدفاع و باز بندر پهلوی پرواز کرده و بمبهای سنگینی فرو ریختهاند، در نتیجه این بمباران تلفات زیادی به مردم غیرنظامی آن شهر وارد آمده است. رسیدن اینگونه خبرها و وارد آوردن تلفات و ویرانیها به مردم غیرنظامی و شهرها باز موجب تحیر است؛ زیرا اینگونه عملیات گذشته از اینکه از روی تعدی و تجاوز به عمل میآید با اصول بینالمللی جنگ و مبادی اخلاقی به کلی منافات دارد.
در صفحات این روزنامه [اطلاعات] ما مکرر گوشزد کردهایم که دولت ایران بیطرف بوده و ایرانیان آرزویی جز حفظ صلح و آرامش نداشته و درصدد جنگ با هیچ دولتی نبودهاند؛ با این حال نمیدانیم که نیروی هوایی شوروی از روی چه اصول و مطابق چه رویهای مبادرت به چنین عملیات تجاوزکارانه میکنند. این فجایع و پیشآمدهای ناگوار برای ملتی که پیوسته خواهان صلح و صفا بوده و آرزویی جز آرامش جهان ندارد بیاندازه حیرتانگیز و موثر است. اینک اعتراضات خود را بدین وسیله به گوش عموم جهانیان رسانیده و منتظر نتیجه اقدامات دولت در این خصوص میباشیم.
شرح عکس: یکی از معدود عکسهای مربوط به اشغال ایران به عکسهای «جرج راجر» مربوط میشود. ۱۸ عکسی که او از ایران تحت اشغال گرفته است، قوای شوروی و انگلیس را در حومه قزوین و در حال ورود به این شهر نشان میدهد.
قاب تاریخ ۳
دستور ملکه انگلیس برای سانسور مطبوعات ایران! پس از اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰، اوضاع کشور چنان آشفته و در اختیار قوای بیگانه بود که آنان حتی خبرهای منتشر شده در روزنامهها را نیز تحمل نمیکردند و از سفارت انگلیس به وزارت امور خارجه هشدار داده میشد که خبرهای مرتبط با جنگ جهانی میبایست از زیر سانسور آنان رد شود و تابع مقررات سانسور باشد! مکاتبه سفارت انگلیس در تهران با وزارت امور خارجه درباره تخطی روزنامهها از مقررات سانسور و اقدام به دریافت و درج مستقیم اخبار بیسیم به تاریخ ۶ اسفند ۱۳۲۰ این نابسامانی و وضعیت آشفته و تحقیرآمیز کشور در آن روزها را نشان میدهد:
«سفارت انگلیس - طهران، ۶ اسفند ۱۳۲۰، شماره ۱۳۶؛ سفارت اعلیحضرت پادشاه انگلستان تعارفات خود را به وزارت امور خارجه شاهنشاهی اظهار و محترما توجه اولیای آن وزارتخانه را به این موضوع متوجه میسازد که بعضی از روزنامههای محلی مستقیما اخبار بیسیم را به وسیله دستگاههای شخصی خود از ممالک خارجه دریافت نموده و بدون سانسور آنها را در روزنامههای خود درج مینمایند. این عمل نه فقط منافی با کلیه مقررات سانسور بوده، بلکه به جهات عدیده واضحی نامطلوب میباشد.»
از قرار معلوم در حقیقت به روزنامهنگاران تهران شفاها گفته شده است که فقط اخباری را که از طرف آژانس پارس تهیه میشود، منتشر کنند، لیکن سفارت اعلیحضرت پادشاه انگلستان پیشنهاد مینماید که بهتر است دولت شاهنشاهی موافقت کند به اینکه دستور رسمی در این باب صادر نمایند تا عذری برای انحراف به عنوان اینکه مقرراتی راجع به این موضوع وجود ندارد، باقی نماند.
به اداره انتشارات و تبلیغات اجمالا نوشته شود که به روزنامه ها تذکر دهند رعایت کنند. اسنادی از مطبوعات ایران (۱۳۴۰-۱۳۲۰ ه.ش)، (موسسه مطالعات تاریخ معاصر)
شرح عکس: تصویر یک کیوسک مطبوعاتی در کنار پلایشگاه آبادان را نشان میدهد
قاب نوستالژی
آموزش گلف در پارک ملت تهران - سال ۱۳۷۹(گتی ایمیجز)
