روزنامه هفت صبح، مرتضی کلیلی | با قاب تاریخ به ایران قدیم سفر و یادی از گذشته میکنیم. در تهیه این مجموعه، از تصاویر کمتر دیده شدهای استفاده شده که تماشای آنها خالی از لطف نیست. عکسهایی از مشاهیر تاریخ معاصر ایران، شهرهای ایران، عکسهای فوتبالی، نوستالژیک و… برای دیدن تصاویر و شرح آن ادامه مطلب را بخوانید.
قاب تاریخ ۱
روزهای تلخ محمدرضا پهلوی در کاخ تنهایی؛ مجله خواندنیها در شماره ۱۹ فروردین ۱۳۳۷ خود گزارشی درباره شرایط شاه پس از طلاق ثریا دارد. گزیده این گزارش را در ادامه به نقل از تاریخ ایرانی بخوانید: روز شنبه ۱۶ فروردین ۱۳۳۷ محمدرضا پهلوی، پس از هفت سال زندگی مشترک، اسناد طلاق ثریا اسفندیاری بختیاری همسر دوم خود را امضا کرد. محمدرضا پهلوی هرچند در آذرماه ۱۳۳۸ با فرح دیبا ازدواج کرد اما پیش از آن تا ماهها پس از طلاق ثریا گوشهگیر و منزوی شده بود. «روزی که من موفق به دیدار شاهنشاه ایران شدم، دیدم که شاهنشاه پشت یک میز تحریر نشسته و لباس سیاه در بردارد.
از قیافه شاهنشاه ایران آثار اندوه نمایان بود معهذا لباس سیاه شاهنشاه ایران و قیافه اندوهگین او هر کس را که وارد آن اتاق میشد آگاه میکرد که در قبال یکی از درامهای بزرگ این عصر قرار گرفته است. اتاقی که اعلیحضرت در آنجا پشت میز تحریر جلوس کرده بودند، جزو یک عمارت دو طبقه است که در ضلع کاخ سلطنتی قرار گرفته و از وقتی که شاهنشاه و علیاحضرت ملکه ثریا ازدواج کرده بودند هر وقت میخواستند تنها باشند، در آن کوشک به سر میبردند.
پشت میز تحریر مینشینند و یک آلبوم را ورق میزنند. هرگز بهجای آلبوم مزبور، کتابی به دست نمیگیرند. این آلبوم محتوی عکسهای زندگی زناشویی شاهنشاه و ملکه ثریاست و اعلیحضرت را با لباس رسمی و ملکه ثریا را با لباس عروسی که «کریستیان دیور» در پاریس دوخته است، نشان میدهد. تا روز نوروز، شاهنشاه ایران درست متوجه نشد چقدر تنهاست. آن روز در مراسم سلام و پس از آن هنگام بازدید پرورشگاه یتیمان به این موضوع پیبرد.
هر سال در روز عید نوروز شاهنشاه و ملکه ثریا به پرورشگاه یتیمان میرفتند و با آنها غذا صرف میکردند.در آن روز شاهنشاه به تنهایی تالار غذاخوری دختران و پسران را بازدید کرد و هنگامی که میخواست از اتاق غذاخوری دختران خارج شود دیدند که شاهنشاه مقابل دخترکی که شاه را مینگریست ایستاد و یک مرتبه چشمهای پادشاه ایران از اشک مرطوب شد و از فرط تاثر نتوانست بیشتر توقف کند و از پرورشگاه خارج شد.
اینک هر روز شاهنشاه، عکسهای آلبوم مزبور را که عکسهای جدید ثریا به آن افزوده شده مینگرد و اینها عکسهای تازه ثریا میباشد که اخیراً به دست شاه رسیده و روزی به آقای حسین علا وزیر دربار گفت ثریا در حال غم و اندوه زیباتر است و من هرگز ثریا را اینطور زیبا ندیده بودم.
قاب مشاهیر ۱
سید محمد صادق طباطبایی در دوران تحصیل در آلمان؛ دکتر سیدصادق طباطبایی، از چهرههای نامدار انقلاب در آغازین سالیان پیروزی آن به شمار میرود. او پس از گذراندن دوران دبیرستان در شهر قم و اقامت کوتاهی نزد سید موسیصدر برای ادامه تحصیل راهی آلمان شد. وی تحصیلات خود در آلمان را تا مقطع دکترا و در رشته بیوشیمی به پیش برد و پس از آن به تدریس در دانشگاه بوخوم دعوت شد. وی همزمان در انجمنهای اسلامی دانشجویان اروپا نیز فعالیت داشت و عملا آن را به نهادی برای تبلیغ نهضت امام خمینی تبدیل نمود.
او پس از سالها دوری از ایران، باپرواز انقلاب و همراه با امام خمینی به ایران بازگشت. او از افراد تأثیرگذار در سالهای پیش و پس از انقلاب اسلامی ایران بود . خواهر وی فاطمه طباطبایی همسر سیداحمد خمینی بود. او در سال ۱۳۴۵ با دخترخاله خود فاطمه صدرعاملی ازدواج کرد که ثمره این ازدواج یک دختر و پسر به نامهای غزاله (پزشک و متخصص مغز و اعصاب) و عدنان (مدرس دانشگاه) میباشد.
صادق طباطبایی در دوران تحصیل در دبیرستان در قم با تأکید داییاش سید موسیصدر به فراگیری موسیقی ایرانی روی آورد و در آلمان نیز با موسیقی کلاسیک غربی آشنا شد. با کمرنگ شدن نقشهای سیاسی طباطبایی در دهه ۶۰ او به معاشرت و دوستی با موسیقیدانانی چون علی تجویدی، محمدرضا شجریان، پرویز مشکاتیان، پرویز یاحقی و… پرداخت. سید صادق که سال ۱۳۹۲ مبتلا به سرطان ریه شده بود، پس از یک سال در دوم اسفند ۱۳۹۳ در دوسلدورف آلمان درگذشت و در آرامگاه امام خمینی به خاک سپرده شد.
قاب مشاهیر ۲
داستان ازدواج نقاش مشهور و دختر متجدد مدرسه آمریکایىها؛ ایراندخت در اواخر دوره قاجار در محله عودلاجان تهران به دنیا آمد. پدرش خلیل مردى به غایت روشنفکر و باسواد بود و در بازارچه سرچشمه، کوچه صدیقالدوله از بخش عودلاجان زندگی میکردند. خانواده ایراندخت اصالتاً اهل مازندران بودند. مادر ایراندخت اهل تفرش بود.
پدرش خلیل، برخلاف همنسلانش دخترش ایراندخت را به همراه پسرش منوچهر به مدرسه آمریکایىها که خود مدیرش بود فرستاد و ایراندخت در هنرستان بانوان مشغول تحصیل بود که با علىاصغر پتگر نقاش جوان و جویاى نام آشنا شد. این ملاقات سبب دلبستگى هر دو شد و سرانجام کار دلدادگى به ازدواج رسید. ایراندخت زنى باسواد، زیرک و بسیار وفادار بود و از هنر نقاشى همسرش که اقتباسى از هنر کمالالملک مشهور بود حمایت مىکرد.
او صاحب چندین اولاد به نامهاى نامی، نیما، میترا و مانى شد. ایراندخت سرانجام در جوانى و در سال ۱۳۴۹ درگذشت. علىاصغر پتگر مدتى پس از فوت همسر اولش ایراندخت، با زن دیگرى ازدواج کرد و از او صاحب دو دختر به نامهای مهرزاد و شهرزاد شد. تصویر متعلق به جشن عروسى علىاصغر پتگر و همسرش ایراندخت ستوده در سال ۱۳۲۳ است. ایراندخت ستوده خواهر منوچهر ستوده محقق و تاریخشناس شهیر ایرانى بود.
قاب نوستالژی
پیست دیزین - سال ۱۳۷۱ (گتی ایمیجز)
قاب تاریخ ۲
وقتی مراسم تشییع موسس حوزه قم، زنان را از انزوا خارج کرد؛ رحلت آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، موجب تاثر مردم ایران شد. موسس حوزه علمیه قم در دهم بهمن ۱۳۱۵ دار فانی را وداع گفت. این دوره، با اختناق رضاخانی و ماجرای کشف حجاب همزمان بود که موجب خانهنشینی بسیاری از زنان شده بود اما با رحلت حاج شیخ عبدالکریم، زنان برای شرکت در مراسم تشییع موسس حوزه قم، با حجاب و بدون ترس از عمال رضاخان از خانه خارج شدند.
آیتالله بدلا با اشاره به تشییع با شکوه پیکر موسس حوزه علمیه قم میگوید: زنان تا پیش از فوت مرحوم حاج شیخ عبدالکریم، براى فرار از برخورد مأمورین نظمیه در خصوص حجاب، به خانهها پناه برده بودند و این مصیبت کمتر از مصیبت بىحجابى نبود. بعد از ارتحال حاج شیخ عبدالکریم، زنان به بهانه شرکت در مراسم تشییع آن مرحوم، به خیابانها ریختند و براى اولینبار در خیابانها و مجامع عمومى، زنان با حجاب کامل و چادر و در قالب یک اجتماع بزرگ، دیده شدند و از آن به بعد هم سد شکسته شد.
(خاطرات آیتالله بدلا؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی)
