روزنامه هفت صبح، مرتضی کلیلی | با قاب تاریخ به ایران قدیم سفر و یادی از گذشته میکنیم. در تهیه این مجموعه، از تصاویر کمتر دیده شدهای استفاده شده که تماشای آنها خالی از لطف نیست. عکسهایی از مشاهیر تاریخ معاصر ایران، شهرهای ایران، عکسهای فوتبالی، نوستالژیک و… برای دیدن تصاویر و شرح آن ادامه مطلب را بخوانید.
قاب مشاهیر ۱
حاشیهنگاری یک عکس: واکنش همسر صادق طباطبایی به عکس امام موسی صدر؛ در این عکس دکتر صادق طباطبایی، صادق قطبزاده، فاطمه صدرعاملی و دختر کوچکش و یک زن دیگر در کنار امام موسی صدر حضور دارند. فاطمه صدرعاملی، همسر صادق طباطبایی و خواهرزاده امام صدر میگوید: این عکس حدود یک سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در پاریس گرفته شده است. در آن سال امام موسی صدر به آلمان و منزل ما آمده بود و قصد داشت برای انجام کاری به پاریس برود.
برنامه بر این شد که این سفر با اتومبیل دکتر طباطبایی انجام شود. دکتر به من نیز پیشنهاد کرد که با دخترمان یعنی غزاله در این سفر همراه شویم. بنابراین به همراه امام صدر و دکتر طباطبایی از آلمان راهی پاریس شدیم. در پاریس منزلی را کرایه کردیم و این عکس هم در همان منزل گرفته شد و اینطور که دیگران گمان میکنند در کافه نیست. من در این عکس مشغول غذا دادن به دخترم غزاله هستم و خانم دیگری که مشغول صحبت با قطبزاده است، یک بانوی فرانسوی به نام «ماری کلود» است که همسر یکی از مبارزان فلسطینی به نام همشری بود.
آقای همشری گویا در فرانسه به دست موساد ترور شد. به خاطر دارم که در مسیر همین سفر آلمان به پاریس در جایی ماشین به علتی عیبی پیدا کرد و جلو نمیرفت و دکتر طباطبایی رفت تا بتواند لوازم مخصوص به ماشین را تهیه کند و بازگشتش کمی دیر شد. امام موسی صدر از این تاخیر نگران شده بود و مدام به من دلداری میداد که نگران نباشم، در صورتی که من نگران نبودم و خود ایشان دلشوره داشت. همچنین در بازگشت به آلمان نیز آقای محمد هاشمی، برادر آیتالله هاشمیرفسنجانی به همراه ما به آلمان آمد تا از آنجا به آمریکا برود.
قاب تاریخ ۱
فعالیتهای آخرین سفیر ایران در آمریکا برای حفظ حکومت پهلوی؛ وقتی تاریخ برای اردشیر زاهدی تکرار نشد… اردشیر زاهدی در مقطعی در تهران به تاسی از پاکروان رئیس پیشین ساواک از شاه خواست که تهران را ترک نکند چرا که بر این باور بود در صورت خروج شاه از کشور وقایع کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دیگر تکرار نخواهد شد و ارتش در حمایت از شاه وارد عمل نخواهد شد.
زاهدی تا آخرین روزهای حضورش در ایران با مقامهای آمریکایی در ارتباط بود و تلاشهای بسیاری برای حفظ رژیم شاهنشاهی انجام داد اما درنهایت هنگامی که دید موج انقلاب سهمگینتر از آنی است که بتوان جلو آن ایستاد، فرار را بر قرار ترجیح داد و از کشور گریخت. به عبارت واضحتر سناریویی که او به دنبال تحقق آن بود مقابله با انقلابیون از طریق زور و سرکوب بود که با مقاومت انقلابی مردم به شکست انجامید.
زاهدی که توسط وزیر امور خارجه دولت بختیار از کار برکنار شده بود، به آمریکا رفت و ۱۲ نفر از کسانی را که با وی مخالف بودند از سفارت بیرون کرد. اما این پایان کار نبود و کارمندان سفارت به واسطه بازگشت او دست به تحصن زدند و خواستار اخراج او از سفارت شدند. آنها در همین ارتباط بیانیهای را به محضر رهبر انقلاب ارسال کردند و در آن مشروعیت دولت بختیار و صاحبمنصبان رژیم پهلوی را به چالش کشیدند.
آنها در این بیانیه از اردشیر زاهدی به عنوان سفیری فاسد یاد کردند که تلاش میکند در مقابل انقلاب مردمی ایران بایستد.
سرانجام در روز ۲۲ بهمن اردشیر زاهدی سفارت ایران را ترک کرد و اسناد مهمی را نیز با خود به سرقت برد. در نهایت با تشکیل دادگاههای انقلاب، حکم اعدام غیابی اردشیر زاهدی توسط آیتالله خلخالی صادر شد. بدینترتیب تاریخ این بار برای زاهدی تکرار نشد و وی نتوانست شاه را با کمک واشنگتن دوباره به قدرت بازگرداند.(موسسه مطالعات تاریخ معاصر)
قاب مشاهیر ۲
قاب عکسی از عبدالله عدل و خانوادهاش؛ عبدالله عدل اسفندیاری مردی خوشنام بود که در مناصب مختلف دولتی مانند حکومت جیرفت، ریاست اداره آمار کرمان و یزد، ریاست اداره کارگزینی وزارت کشاورزی، فرمانداری شهرهای بم، کاشان و کرمان خدمت کرد. او نماینده مجلس در سالهای ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴ و وکیل دوره چهارم از بم بود.
این عکس در سال ۱۳۳۰ در کرمان و منزل عدل در خیابان نشاط گرفته شده.در عکس از راست: عبدالله عدل، قمرالملوک اسفندیاری (خواهرش) ایران وکیلی همسر دومش و دختربچه شش ماهه (شهربانو) در آغوش مادرش و دختر جلو ایستاده فاطمه مهرناز مشاهده میشوند. عدل از همسر اولش ۷ پسر و یک دختر داشت که همگی از دنیا رفتند و از همسر دومش ۷ دختر و یک پسر داشت. ایران خانم همسر دوم و دخترعموی عدل نوه وکیلالملک بودند.(مرور قدیم)
قاب مشاهیر ۳
دیدگاه دکتر حسین فاطمی درباره محمدرضا پهلوی؛ در تظاهرات عظیم عصر روز ۲۵ مرداد ۱۳۳۲، دکتر فاطمی طی نطقی، فعالیتهای محمدرضا پهلوی و پدرش را برشمرد و آنها را دشمن آزادمردان و وطنپرستان ایران دانست. فردای آن روز نیز در سرمقاله باختر امروز نوشت: «خائنی که میخواست وطن را به خاک و خون بکشد، فرار کرد.» (پایگاه اطلاعرسانی پژوهشکده تاریخ معاصر)
قاب تاریخ ۲
فیل بازی در باغ معیر؛ باغ معیر یکی از باغهای معروف تهران بود که در جنوب محله سنگلج قرار داشت. این باغ متعلق به خاندان معیرالممالک بود و به دست حسینعلیخان معیرالممالک آباد و احداث شد. در دوران دوستعلیخان نظامالدوله و سپس پسرش دوستمحمدخان معیرالممالک به تدریج به وسعت باغ افزوده شد تا مساحت آن به ۳۰۰هزار مترمربع رسید. این باغ از بازارچه قوامالدوله و بازارچه معیر شروع میشد و از جنوب تا خیابان مولوی امتداد مییافت و دارای دو اندرونی و یک بیرونی بود.
دوستمحمدخان پس از ازدواج با عصمتالدوله دختر ناصرالدین شاه، بخش وسیعی از بخش جنوبی باغ را به بستگان همسرش (خانواده جهانبانی) بخشید تا در جوارش زندگی کنند. بعدها نیز بخشی از زمینهای بخش شرقی را به پسرش دوستعلی معیری واگذار کرد تا در آن خانهای جداگانه بسازد و پس از ازدواج با همسرش در آنجا زندگی کند. باغ در دوره پهلوی به تدریج تفکیک شد تا آنکه آخرین ساختمان باقیمانده از آن در سال ۱۳۵۰ از میان رفت. (انتخاب)
