روزنامه هفت صبح، گروه بازار| نرخ تورم سالانه خانوارهای کشور در مهرماه امسال توسط مرکز آمار ۴۵٫۴درصد عنوان شده است. در همین گزارش تورم کالای غیرخوراکی و خدمات ۳۸٫۳درصد و تورم خوراکیها، ۶۰٫۹درصد ذکر شده است. همین عدد بهتنهایی نشان میدهد روند افزایش قیمت خوراکیها خوشایند نیست و باید هرچه سریعتر برای آن کاری انجام داد. دولت در قدم اول تلاش کرد طبق توافق با تولیدکنندههای لبنیات، برنامهای برای عرضه سه محصول پرمصرف با تخفیف ۱۰درصدی درنظر بگیرد، بعد فرمان ازسرگیری واردت برنج را صادر کرد و برنامهای جامع برای توزیع گسترده مرغ و تخممرغ حتی در روزهای تعطیل ایجاد کرد اما چون هیچکدام از این اقدامات کافی نبودند، حمله از جناحی تازه انجام شد.
هفته گذشته سیدابراهیم رئیسی در جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت، به وزارت جهاد کشاورزی دستور داد قیمت مصوب ۲۵ قلم خوراکی پرمصرف را بهصورت روزانه اعلام کند. مرغ تازه و مرغ منجمد، تخممرغ، شیر، ماست، پنیر، برنج هندی و انواع نان، خوراکیهایی هستند که از پنجشنبه ۲۰ آبان قیمتشان بهشکل رسمی روی سایت منتشر میشود تا جلوی چشم همگان باشد. دیروز شنبه ۲۲ آبان هم فرآیند عرضه مرغ منجمد و تخممرغ با قیمت مصوب با مشارکت یک سامانه اینترنتی کلید خورد که فعلا به خریداران در ۱۰ شهر اجازه میدهد خرید خود را با قیمت مصوب اینترنتی انجام دهند و آن را در آدرس موردنظر خودشان تحویل بگیرند.
اعلام قیمت ۲۵ قلم کالای اساسی
خبرگزاریها نوشتهاند هدف رئیسجمهوری از صدور دستور اعلام قیمت مصوب ۲۵ قلم کالای خوراکی این بوده که مردم و مصرفکنندگان با خرید اقلام به قیمت اعلام شده راسا بر نرخها نظارت کنند و با هرگونه تخلف برخورد شود. دو روز بعد در پنجشنبهای که دلار رکورد قیمت سال ۱۴۰۰ را شکست و تیمملی فوتبال ایران در لبنان به پیروزی دراماتیک رسید، وزارت جهاد کشاورزی به فرمان ابراهیم رئیسی عمل کرد و قیمت ۲۵ قلم کالای اساسی را روی سایت خود در دسترسی عموم قرار داد.
مرغ تازه و مرغ منجمد، تخممرغ، شیر، ماست، پنیر، برنج هندی و انواع نان این فهرست ۲۵تایی را تشکیل میدهند و قرار است قیمت آنها هر روز روی سایت قرار بگیرد، رسانهها در انتشار آن کمک کنند و مردم بفهمند اقلام خوراکی مورد نیاز خود را باید با چه قیمتی بخرند.
مرغ تازه و مرغ منجمد احتمالا مهمترین کالاهای موجود در این فهرست بهشمار میروند. قیمت مصوب مرغ تازه ۳۱ هزار تومان در هر کیلوگرم اعلام شده است و مرغ منجمد کیلویی ۲۰هزار تومان است. وزرات جهاد کشاورزی قیمت تخممرغ را نیز بهصورت کیلویی و شانهای اعلام میکند که در ردیف سوم و چهارم قرار میگیرند. در جدول روز گذشته آمده قیمت یک شانه تخممرغ ۳۰تایی با نرخ مصوب ۴۳ هزار تومان و قیمت یک کیلو تخممرغ ۲۲ هزار و ۵۰۰ تومان خواهد بود.
ردیف پنجم تا دهم جدول به شیر اختصاص پیدا کرده است؛ شیر خام در دامداریها کاربرد دارد و آنطور که وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده هر کیلوی آن باید به نرخ مصوب شش هزار و ۴۰۰ تومان باشد. برای مصرفکننده اما قیمت مصوب بطری یکلیتری کمچرب، ۱۱ هزار تومان است. یک لیتر شیر بطری نیمچرب ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و یک لیتر شیر بطری پرچرب سه درصد، ۱۲هزار و ۶۰۰ تومان در نظر گرفته شده است. شیر کامل ۳٫۲درصد چربی با قیمت ۱۲ هزار و ۸۰۰ تومان و شیر نایلونی کمچرب با قیمت هفت هزار و ۴۰۰ تومان در این فهرست قرار گرفتهاند
حمله به بازار خوراکیها با نرخ مصوب و فروش اینترنتی
ماست لیوانی کمچرب یازدهمین مورد است و قیمت مصوب آن را با وزن ۹۰۰ گرم، ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کردهاند. قیمت مصوب ماست لیوانی پرچرب با همین وزن ۱۲ هزار و ۷۰۰ تومان خواهد بود. قیمت مصوب ماست کمچرب ۱٫۵درصد و ماست پرچرب سه درصد هم بهصورت دبههای ۲٫۵ کیلویی اعلام شده که جلوی آنها بهترتیب اعداد ۳۰ هزار و ۶۰۰ تومان و ۳۷ هزار و ۶۰۰ تومان نوشته شده است.
پنیر UF بهعنوان پرکاربردترین نوع پنیر مورد توجه وزارت جهادکشاورزی در جایگاه پانزدهم فهرست قرار گرفته و قیمت مصوب آن را در وزن و بستهبندی ۴۰۰ گرمی، معادل ۲۰ هزار تومان در نظر گرفتهاند. در فهرست منتشر شده تا الان اسمی از برنج ایرانی وسط نیامده و ظاهرا قرار است وزارت کشاورزی برنجهای هندی، تایلندی، پاکستانی را که توسط شرکت بازرگانی دولتی بهکشور وارد میشوند را معیار عمل قرار دهد.
بهاین ترتیب قیمت مصوب یک کیلو برنج هندی ۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده و مردم نباید یک کیلو برنج تایلندی را بیشتر از ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان خریداری کنند. قیمت مصوب یک کیلو برنج پاکستانی هم ۲۰ هزار و ۵۰۰ تومان خواهد بود.بقیه فهرست با نان پرشده است؛ قیمت نان بربری، نان تافتون سنتی، نان لواش و نان سنگک در انواع مختلف و بهصورت یارانهای و غیریارانهای اعلام میشود و در انتهای جدول یک مسئله مهم را مورد توجه قرار دادهاند: قیمت نان مربوط به تهران بوده و این قیمت برای هر قرص نان است. بیتوجهی به این توضیح در یکی دو روز اول بعضیها را به اشتباه انداخت و دردسرهایی را برای مردم در شهرستانها ایجاد کرد که ادامه دربارهاش حرف میزنیم.
قیمتهای مصوب چقدر به نرخ کف بازار نزدیک هستند؟
قیمت مرغ، تخممرغ، شیر، پنیر، ماست و برنج را میتوانیم همین الان در بازار زیرنظر بگیریم و ببینیم چقدر با قیمت مصوب فاصله دارد. مرکز آمار در جدیدترین گزارش خود که به مهرماه امسال تعلق دارد، متوسط قیمت برنج ایرانی و برنج خارجی را بهترتیب کیلویی ۴۷ هزار تومان و ۲۶ هزار و ۴۰۰ تومان اعلام کرده است. با این حال در همین گزارش قید شده حداکثر قیمت آنها را باید ۵۲ هزار و ۷۰۰ تومان و ۳۱ هزار تومان درنظر گرفت.
قیمت برنج ایرانی در بازار تا ۷۰ هزار تومان هم رسیده است. قیمت برنج خارجی نصف این عدد است. بهعنوان مثال برنج هندی و پاکستانی را میتوان در بستههای ۱۰ کیلویی با قیمت ۲۵۰ هزار تومان تا ۳۶۵ هزار تومان خریداری کرد. یعنی تقریبا کیلویی ۲۵ هزار تومان تا ۳۶ هزار تومان. به این ترتیب قیمت ۱۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برنج هندی و قیمت ۲۰ هزار و ۵۰۰ تومانی برنج پاکستانی اعلام شده توسط وزارت کشاورزی در عین حال که وسوسهانگیز بهنظر میرسند، کمی با نرخهای بازار فاصله دارند.
قیمت مرغ گرم در فهرست اعلام شده توسط وزارت جهادکشاورزی ۳۱ هزار تومان در نظر گرفته شده است. الان در بازار انواع بستهبندی و پاک شده مرغ گرم را میتوان تقریبا کیلویی ۴۵ هزار تومان خریداری کرد اما نکته اینجاست که هر مرغ تقریبا دو کیلو وزن دارد؛ پس در بازار قیمت یک مرغ به ۹۰ هزار تومان خواهد رسید و با حساب و کتاب وزارت کشاورزی باید نزدیک ۶۰ هزار تومان پول داد. در گزارش مرکز آمار متوسط قیمت هر کیلو مرغ در مهرماه امسال حدود ۳۰ هزار تومان و حداکثر قیمت آن ۳۳ هزار تومان درنظر گرفته شده است.
این اختلاف قیمت میتواند دردسر درست کند؟ شاید اما وزارتخانه برای حل این مشکل راهحلی دارد که باز هم در ادامه بهآن میپردازیم. بررسی بازار نشان میدهد قیمت یک شانه تخممرغ ۳۰تایی در بازار گاهی به ۶۰، ۷۰ هزار تومان هم میرسد اما از وقتی دولت تصمیم گرفت با عرضه گسترده تخممرغ در میادین ترهبار، نرخ تخممرغ را بشکند، تقریبا در همه فروشگاههای زنجیرهای و حتی فروشگاههای اینترنتی میتوان شانه تخممرغ را با قیمت ۴۳ هزار و ۳۰۰ تومان خریداری کرد. تقریبا همان قیمت موردنظر وزارتخانه.
حالا برویم سراغ شیر و ماست و پنیر. در گزارش مرکز آمار متوسط قیمت یک لیتر شیر پاستوریزه ۱۴ هزار تومان در حداکثر قیمت آن ۱۶ هزار تومان اعلام شده است که چون در بازار با تنوع زیادی روبهرو هستیم، میتوان اختلاف قیمت آنها را توجیه کرد. قیمت مصوب وزارت جهاد کشاورزی برای شیر کمچرب ۱۱ هزار، برای شیر نیمچرب ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و برای شیر پرچرب ۲ هزار و ۶۰۰ تومان است. بررسی بازار نشان میدهد همین حالا در سطح بازار، تولیدکنندههای زیادی هستند که محصول خود را با همین قیمتها توزیع میکنند و اگر مشتری باشید، بعید است برای پیدا کردن شیر با قیمتهای مصوب دردسر داشته باشید.
همین حکایت را در مورد انواع مختلف ماست داریم. درست است که انواع مختلف ماست با اسمهای عجیبوغریب در بازار دیده میشود اما یک ماست لیوانی کمچرب و پرچرب ساده را در بازار میتوان نهایتا هزار تومان بیشتر از قیمت مصوب اعلام شده توسط وزارت کشاورزی پیدا کرد. قیمت ماست دبهای با وزن ۲٫۵ کیلوگرم گاهی کمتر از نرخ مصوب اعلام شده است. پنیرهای ساده UF هم احتمالا فقط دو هزار تومان گرانتر در بازار بهوفور پیدا میشوند.
برنامه فروش اینترنتی اقلام اساسی با قیمت مصوب
اعلام قیمت مصوب را میتوان نوعی دخالت دستوری در بازار محسوب کرد. کاری که قبلا بارها و بارها تجربه شده و نتیجهاش را دیدهایم اما وزارت جهادکشاورزی با همکاری سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران قصد دارد یک اقدام عملی هم در راستای کنترل قیمتها انجام دهد. جزئیات این برنامه دیروز اعلام شد. اسماعیل قادریفر که از او با عنوان مدیرعامل سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران یاد شده، در گفتوگو با خبرگزاری صدا و سیما از آغاز توزیع اینترنتی مرغ منجمد و تخممرغ با قیمت مصوب خبر داده است.
بهگفته او این طرح بهصورت پایلوت در تهران انجام میشود و قرار است، مرغ منجمد با قیمت مصوب کیلویی ۲۰ هزار تومان و تخممرغ با نرخ مصوب شانهای ۴۳ هزار تومان بهصورت خرید اینترنتی در مناطق ۲۲گانه تهران در آدرس مورد نظر تحویل خریداران شود. در گام نخست ۳۰۰ تن مرغ منجمد و ۳۰۰ تن تخممرغ برای عرضه در تهران در نظر گرفته شده است و در گام بعدی تا اواخر آبانماه عرضه این محصولات در کلان شهرهای دیگر نیز آغاز میشود و در نهایت در هفته نخست ماه آتی این عرضه در همه نقاط کشور که شبکه توزیع با معضل مواجه است انجام خواهد شد.
در حال حاضر برنامه عرضه شامل مرغ منجمد و تخممرغ میشود اما با عرضه سراسری کالاهای اساسی دیگر مانند برنج و روغن نیز از طریق همین سامانه توزیع خواهند شد. عرضه مرغ گرم با نرخ مصوب نیز در دستور کار قرار میگیرد. بهگفته اسماعیل قادریفر در حال حاضر توزیع از طریق سامانه اینترنتی بازرگام که تحت حمایت یکی از تعاونیهای روستایی کشور راهاندازی شده، انجام میشود اما از طرحهای همه کسبوکارهای نوپای اینترنتی (استارتاپها) برای انجام توزیع کالاهای اساسی استقبال خواهد شد.
بهگفته او هدف از این اقدام حذف واسطهگریها و رسیدن کالاهای اساسی با نرخ مصوب به دست مردم است و هیچ هزینهای بابت حملونقل از خریداران دریافت نمیشود ضمن اینکه اگر مشکلی در کالای خریداری شده وجود داشته باشد امکان استرداد محصول وجود دارد.
بررسی سایت بازرگام که مدیرعامل سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران در گفتوگوی خود با خبرگزاری صداوسیما به آن اشاره شده، نشان میدهد خدمات آن در شهرهای تهران، کرج، اصفهان، یزد، مشهد، کرمان، شیراز، تبریز، رشت و لواسان قابل دسترسی است اما خریداران ناچار هستند مرغ منجمد تنظیم بازار را در وزن پنج کیلویی سفارش دهند که قیمت آن ۱۰۰ هزار تومان است. اگر قیمت مرغ گرم را در بازار ۴۵ هزار تومان فرض کنیم، با پول خرید یک مرغ گرم دو کیلویی، پنج کیلو مرغ منجمد خریداری کرد.
آیا میتوان به کاهش قیمتها امیدوار بود؟
همزمان برنامههای نظارتی هم اجرا میشوند. معاون استاندار تهران دیروز از برخورد جدی با متخلفان و گرانفروشان مرغ و تخممرغ در سطح تهران خبر داد. بهگفته حشمتالله عسگری صبح روز گذشته جلسه تنظیم بازار استان تهران برگزار شد تا پس از ابلاغ قیمت مصوب ۲۵ کالای اساسی، برنامهریزیهای منظم و دقیقی برای نظارت و تحقق قیمتهای مصوب در سطح بازار انجام شود. او تاکید کرده بازه زمانی ۴۵ روزه برای ابلاغ و تثبیت این قیمتها مورد زمان نیاز است. چرا که پیشتر گوشت مرغ با قیمت ۲۴ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه میشد اما تمامی واحدهای عرضهکننده موظف هستند قیمتهای مصوب را اعمال کنند و با متخلفان برخوردی جدی انجام خواهد شد.
از این طرف دبیر انجمن واردکنندگان برنج گفته با لغو ممنوعیت واردات برنج و ورود محصول جدید به بازار بهزودی قیمت برنج خارجی و ایرانی کاهش پیدا میکند. بهگفته مسیح کشاورز در دوره ممنوعیت واردات فصلی با کاهش برنج خارجی در بازار مواجه بودیم که همین امر منجر به ایجاد حباب در بازار شد. قطعا ورود محصول جدید تاثیر خود را در بازار خواهد گذاشت.اما از روز پنجشنبه شاهد شیطنتهایی در بازار نان هستیم.
ماجرا از این قرار است که بعضیها ظاهرا توضیح حیاتی قید شده در انتهای جدول وزارت کشاورزی را ندیدهاند و بیتوجه به اینکه این قیمتها برای تهران ذکر شده، خودسرانه قیمت نان را در بقیه شهرها افزایش دادهاند. سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان با صدور اطلاعیهای توضیح داده که قیمتهای اعلام شده برای نان از سوی وزارت جهاد کشاورزی فقط مربوط به استان تهران است، اعلام کرد که هرگونه افزایش قیمت نان در کشور غیرقانونی است.
در انتهای این اطلاعیه آمده مردم میتوانند با مراجعه به ستاد خبری سازمانهای صنعت، معدن و تجارت استانها و شهرستانهای تابعه شکایت خود را تنظیم کنند یا از طریق تلفن (۱۲۴)، پورتال سازمان حمایت به نشانی الکترونیکی cppo.irذ و اپلیکیشن آپ شکایت خود را مطرح کنند.
