روزنامه هفت صبح | چندی پیش ممنوعیت واردات لوازم خانگی خارجی رسما ابلاغ شد، کمی قبلتر، اعلام شده بود که فروشگاههای پوشاک خارجی که تکلیف تولید در داخل ایران را روشن نکنند، بهزودی بسته خواهند شد، تکلیف واردات خودروهای خارجی هم که هنوز مبهم است و بعید بهنظر میرسد شدنی باشد، پس اگر کالاهای اساسی مصرفی را به شش دسته کلی تقسیم کنیم: مواد غذایی ،پوشاک ، لوازم خانگی ،خودرو ،دارو و لوازم آرایشی ،موبایل و وسایل دیجیتالی ، تقریبا تمام آنها (به جز عرصه موبایل و وسایل دیجیتال ) یا با ممنوعیت واردات مواجه هستند یا به دلیل بالا رفتن قیمت دلار و تخصیص سخت ارز وارد نمیشوند؛
نمونهاش کالاهای آرایشی و بهداشتی که نمونههای خارجیاش طی دو سه سال گذشته آنقدر گران شدند که اغلب مردم به سمت مصرف کالاهای داخلی رفتند، اتفاقی که البته در نهایت بهنفع تولیدکنندههای داخلی تمام شد اما حالا با رونق گرفتن کار تولیدکنندههای وطنی و اعلام ممنوعیتهای پیدرپی برای واردات این سوال بهوجود میآید که تجار و بازرگانان ایرانی مشغول چهکاری هستند و آیا حجم و شکل کارشان طی دو سه سال گذشته تغییر کرده است؟
سوءتفاهم واردات
مجیدرضا لاهوتی رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در جواب اینکه بازرگانان ایرانی مشغول چهکاری هستند به هفت صبح میگوید: «اول این را برایتان روشن کنم که عمده صادرات و واردات ما در ایران حاکمیتی است، این موضوع امسال و پارسال هم نیست. شما لیست واردات و صادرات ما در ۲۰ سال گذشته که به حجم قابل توجهی رسیده، مرور کنید، میبینید که بیش از ۸۰درصد تجارت خارجی ما چه در صادرات چه در واردات در دست بازرگانان خصوصی و شخصی نیست.
حدود ۵۵درصد صادرات ما را پتروشیمی و میعانات یعنی فرآوردههای نفتی و گازی تشکیل میدهد. حدود ۲۰ تا ۲۳درصد محصولات صادراتی ایران هم معدنی هستند مثل فولاد و مس و… حدود ۱۰درصد هم محصولات باغی و کشاورزی است، یعنی اساسا ما تمام سالهای گذشته کالای ساخته شده صادر نمیکردیم غیر از یک بخش کوچکی که به بازار عراق و افغانستان میرود و در ابعاد کلان اصلا به حساب نمیآید.
بخش عمده همین ۹۰درصدی که صادرات داریم هم در اختیار حدود ۱۰ نهاد حاکمیتی است که همانها کارهای مربوط به صادراتش را انجام میدهند. حالا برویم سراغ حوزه واردات. در این حوزه هم طی ۲۰ سال گذشته عمده فعالیتهای ما یا مربوط به مواد اولیه بوده یا ماشینآلات و قطعات واسط یعنی همان قطعات یدکی یا کالاهای اساسی مثل گندم و برنج و کنجاله و روغن و… در بهترین سالهای واردات که وفور ارز بود یعنی سالهای ۸۵، ۸۶ ما ۶۵ میلیارد دلار واردات رسمی داشتیم که کمتر از ۱۰درصد آن کالای مصرفی مستقیم بود.»
او در جواب اینکه پس اینهمه کالاهای مصرفی خارجی که در بازار میدیدیم از کجا میآمد، میگوید: «عمده اینها در تمام ۲۰ سال گذشته قاچاق بودهاند. اصلا از اول بخش بزرگ کالای مصرفی خارجی به شکل قاچاق وارد میشد، همان موقع که ما ۶۵ میلیارد دلار واردات رسمی داشتیم گفته میشد که ۲۵میلیارد دلار قاچاق داریم. حالا که تقریبا واردات ما به دلیل نبود ارز و کاهش قدرت خرید مردم به نصف رسیده، قاچاق هم تقریبا نصف شده و به حدود ۱۲، ۱۳ میلیارد دلار رسیده است.
بگذارید یک چیز را واضح بگویم، شما بهعنوان یک شهروند عادی بیشتر از ۸۰درصد واردات به ایران را نمیبینید چون اینها مستقیم از همان گمرک راهی خطوط تولید و کارخانهها و… میشود، در همان حوزه لوازم خانگی هم واردات کالای کامل به آن صورت نداشتیم، میآمد اینجا و سر هم میشد، همین حالا هم ماژول تصویری وارد میشود و اینجا تبدیل به تلویزیون داخلی میشود، شما آن ماژول تصویری را نمیبینید، پنل را نمیبینید.
ضمن اینکه باز هم تاکید میکنم ما در حوزه تجارت خارجی، بازرگان به مفهوم جهانیاش نداریم، بازرگانان بخش خصوصی کمتر از ۱۰درصد کار تجارت را بهعهده دارند، همین حالا هم آنکه زعفران صادر میکرده، آنکه فرش صادر میکرده، پسته صادر میکرده کار خودش را میکند و کسی هم که چهار قلم جنس خاص وارد میکرده مشغول همان کار است.»
گمرک چه میگوید؟
آمارهای گمرک حرفهای حریری را تایید میکند. این آمارها نشان میدهد که بهعنوان مثال در ماههای فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۰، مجموعا پنج میلیون و ۳۰۰ هزار تن کالا به ارزش ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار از کشورهای مختلف دنیا به ایران وارد شده که تلفن همراه، ذرت دامی، روغن آفتابگردان، کنجاله، گندم، دانه سویا، برنج، جو، شکر و روغن خام سویا اصلیترین کالاهای وارداتی بودهاند.
از آنطرف در زمینه صادرات هم ارزیابی ۲۶گروه کالایی نشان از صدرنشینی بخش پتروشیمی و میعانات گازی در صادرات دو ماه اول سال دارد. بعد از پتروشیمی و میعانات گازی، بیشترین ارزش صادرات متعلق به صنایع معدنی و فلزی است بعد از آن، میوه و ترهبار، خشکبار و محصولات پلیمری قرار گرفتهاند.
