روزنامه هفت صبح، گروه بازار | کد رهگیری قراردادهای مسکن، در سیزدهمین سال عمر خود هرگز تا این اندازه مهم نبوده است. با اینکه همه این مدت مدام شنیدهایم قرارداد بدون کدرهگیری اعتبار ندارد اما مقاومت دستهای از مشاوران املاک و بعضی صاحبخانهها باعث شده بود، بخش مهمی از اجارهنامهها بدون صدور کدرهگیری امضا شود. امسال ولی وضع فرق کرده؛ بدون کدرهگیری، خبری از تسهیلات ودیعه مسکن نیست و بهاین ترتیب علاوه بر مستاجران، صاحبخانهها هم طرفدار اخذ کدرهگیری شدهاند.
کاری که باید از اول انجام میشد اما بعضی مشاوران املاک بهبهانه پرداخت نکردن مالیات و چندرقاز پول اضافه از زیربار آن شانه خالی میکردند. بیشترشان وقتی حرف از کدرهگیری وسط میآید، رو ترش میکنند. ولی امسال چون داشتن کدرهگیری برای دریافت وام ودیعه مسکن اجباری است، وضع فرق میکند.
هفته پیش یکی از دوستان ما همراه صاحبخانه جدید، پای امضای قرارداد اجاره نشستند. مذاکرات به خوبی و خوشی انجام شد. در پایان مشاور املاک گفت حالا برویم سراغ مبلغ کمیسیون بنگاه و درباره شیوه محاسبه مبلغ کمیسیون توضیح داد که باید دو طرف چقدر پرداخت کنند و فلان و بهمان. بعد دکمههای ماشین حساب را فشار و صفحه را به حاضران نشان داد.
دوست ما و مالک خانه، از طریق دستگاه پوز، مبلغ کمیسیون را پرداخت و از مشاور املاک خداحافظی کردند. اما هنوز از بنگاه خارج نشده بودند که یک دفعه یادشان آمد که کد رهگیری قرارداد را نگرفتهاند. وقتی موضوع را بهآقای مشاور اعلام کردند، رنگ صورتش سرخ شد و سگرمههایش توی هم رفت. با این حال دوست ما چارهای نداشت و باید روی حرفش پافشاری میکرد چون میدانست برای دریافت تسهیلات اجارهنشینی به این کد ۱۸رقمی نیاز دارد.
مشاور صاحبخانه را خطاب قرار داد و سعی کرد او را از مالیات اجاره و مالیات بردرآمد و مالیات خانههای خالی و چیزهایی مثل این بترساند. اما چون پای پول وسط بود و صاحبخانه میدانست مستاجرش مجبور است برای وام کدرهگیری به بانک بدهد، برخلاف همیشه به مشاور املاک گفت باید آن را صادر کند. واقعا کدرهگیری تا این اندازه مهم است یا اگر در صف دریافت تسهیلات اجاره نباشیم میتوانیم آن را زیرسبیلی رد کنیم؟
صدور کد رهگیری از سال ۱۳۸۷ الزامی شده
از سال ۱۳۸۷ طبق مصوبه هیات دولت و بخشنامه اتحادیه مشاوران املاک، تمام مشاوران املاک موظف شدند همه معاملات و نقل و انتقالات ملکی را در سامانه ثبت هوشمند معاملات مسکن یعنی سامانه رهگیری ثبت کنند تا با این اقدام، مبادلات در بازار مسکن شفاف شده و دولت و نهادهای مرجع بتوانند در هر لحظه، آمار بازار مسکن را به لحاظ سطح قیمتها و حجم معاملات در اختیار داشته باشند. کدرهگیری غیر از موضوع تسهیلات ودیعه مسکن مزایای ضروری دیگری هم برای مستاجر و مالک دارد.
یک: قرارداد اجارهای که به کد رهگیری مجهز میشود، دست مالک را بابت کلاهبرداری میبندد. چون به محض صدور کد رهگیری برای یک معامله، کدپستی ملک مورد معامله در سامانه سراسری معاملات مسکن که همه آژانسهای املاک به آن متصل هستند، ثبت میشود و آن ملک در فهرست املاک اجاره رفته قرار میگیرد. در این حالت، مستاجر جدید ملک از نظر سامانه و قانون، فردی میشود که آن خانه را اجاره کرده است. در نتیجه در هیچ یک از بنگاههای املاک سراسر کشور، امکان اجارهدادن دوباره ملک توسط مالک وجود ندارد.
دو: ویژگی دیگر کد رهگیری باز دارندگی آن برای «دبهکردن» فروشنده است. گاهی مالک بعد از بستن قرارداد بدون کد رهگیری، از آن قرارداد منصرف شده و میخواهد ملک خود را به مستاجر دیگری اجاره دهد. قرارداد با مستاجر اول، ممکن است هویت قانونی داشته باشد، اما مالک، صاحب ملک خود است و ممکن است بلافاصله و با یک بهانه، کلید را به مستاجر ندهد. سپس قرارداد جدیدی با یک مستاجر دیگر ببندد. وقتی مستاجر اول متوجه این مسئله میشود، میتواند شکایت کند.
اما برای حل قضیه، باید به شورای حل اختلاف رفت. این روند کمی زمانبر است. بنابراین میتواند حوصله مستاجر را سر ببرد. ضمن اینکه مستاجر اول دربهدر دنبال اجاره یک خانه است. وقتی درگیر روند قضایی میشود، زمان او برای تخلیه خانهای که باید از آن بلند شود، رو به تمام شدن است. پس به احتمال قوی، بیخیال خانه قراردادشده میشود و دنبال خانه جدیدی خواهد گشت. اما اگر قرارداد کد رهگیری داشته باشد، متن اجارهنامه در سامانه ثبت شده است. به هیچ وجه امکان فسخ، دبه یا تغییر در ارزش معامله وجود ندارد و سامانه سراسری به صورت اتوماتیک مانع تغییر در محتوای اجارهنامه میشود.
سه: اجارهنامههای دارای کد رهگیری، بهراحتی در مراجع قضایی و انتظامی قابل رسیدگی هستند.
چهار: مالک یک آپارتمان اجارهای اگر برای اجارهنامه خود کدرهگیری داشته باشد، بهراحتی میتواند سر موقع و در موعد قرارداد، واحد را از مستاجر تحویل بگیرد و در صورت مقاومت مستاجر از تخلیه و واگذاری واحد، با داشتن کد رهگیری خیلی زود و سریع حکم تخلیه برای او صادر خواهد شد.
پنج: اگر مالکی نتواند مبلغ اجاره را از مستاجر سر موقع دریافت کند در حالی که واحد را تحویلش داده، با داشتن اجارهنامه دارای کدرهگیری میتواند این موضوع را پیگیری کند. برای دو طرف قرارداد، به محض صدور کد رهگیری توسط مشاور املاک، پیامکی از سامانه به تلفن همراهشان ارسال میشود که در آن، به هر یک از طرفین، ثبت معامله اعلام شده و عملاً با این پیامک، صحت کد رهگیری یعنی سلامت قرارداد به آنها اعلام میشود.
شش: افراد میتوانند هنگام قرارداد، با استعلام از شهرداری از واقع شدن ملک در طرحهایی مانند مترو، فضای سبز و… آگاهی پیدا کنند.
هفت: زمانی که مشاور املاک با رمزعبور و شناسه صنفی خود وارد سامانه میشود، هرگونه استعلامی که توسط او انجام شود، در سامانه به ثبت میرسد. در این هنگام، اگر ملک هیچگونه مشکلی نداشته باشد، سامانه آن را بهعنوان یک معامله سالم ثبت کرده و برای آن کد رهگیری صادر میکند.
هشت: در معاملات خودرو، اگر بخواهید به مراکز تعویض پلاک مراجعه کنید، قرارداد بدون کدرهگیری کافی نیست.
برای صدور کد رهگیری باید کد پستی را به مشاور بدهید
دوست ما و صاحبخانه جدیدش در حالی تسلیم مشاور املاک نشدند که خود مالک بنگاه هم میداند در قراردادهای رهن و اجاره رقم بسیار ناچیزی بهعنوان مالیات و ثبت پرداخت میشود. برای صدور کد رهگیری تنها کافی است کدپستی خانه محل اجاره را به مشاور املاک بدهید. کدپستی روی قبض خدمات مثل قبض تلفن درج میشود و دسترسی به آن فوقالعاده ساده است.
صاحبخانهها هم باید بدانند با وجود سامانه املاک و مستغلات که در حال تکمیل است، دیگر نمیتواند بهصرف نگرفتن کدرهگیری از پرداخت مالیات اجاره فرار کرد. بههرحال هم خودتان هم مستاجرتان بهزودی برای یکی از کارهای اداری خود به کدرهگیری یا شناسه سامانه املاک و مستغلات نیاز پیدا میکنید. ضمن اینکه هنوز موضوع معافیتهای قانون مالیات بر درآمد اجاره وجود دارد و شما میتوانید از آنها استفاده کنید. مالیات خانههای خالی هم شامل همه نمیشود. پس الکی گول وسوسه مشاوران املاک خسیس را نخورید. این عده قلیل، واقعا برای رقم ناچیزی قصد دارند شما را از حق و حقوقتان محروم کنند. ناخنخشکها!
کد رهگیری باید روی برگه قرارداد درج شود
بر اساس قانون، مشاور املاک وقتی کد رهگیری قرارداد را دریافت میکند، باید آن را در فرم اجارهنامه دو طرف قرارداد ذکر کند. یعنی یکبار روی فرم اجارهنامهای که دست مستاجر است و یک بار هم روی فرم اجارهنامهای در اختیار موجر. مشاوران املاک یک مهر دارند که در طرح ساماندهی معاملات املاک و مستغلات کشور به آنها الزام شده که یک نمونه آن را همیشه جلوی دست داشته باشند.
به این ترتیب که وقتی آن مهر روی برگه قرارداد اجاره درج میشود، یک ردیف خالی برای پر کردن «شناسه صنفی ۱۰ رقمی مشاور املاک (اصناف کارت)» و یک ردیف خالی برای نوشتن «کد رهگیری قرارداد» وجود خواهد داشت. بنابراین این دو ردیف باید حتما پر شوند. تصویر درج شده توسط این مهر روی برگههای قرارداد، دارای ابعاد هفت در سه سانتیمتر است.
روش کسب اطمینان از درستی کد رهگیری
رفیق ما و صاحبخانهاش با وجود برافروختگی مشاور املاک بعد از درخواست آنها حتی به کد رهگیری صادرشده از سوی مشاور شک کردند. برای همین از ما خواستند به آنها بگوییم چطور میتوانند از درستی کد اطمینان حاصل کنند. اگر شما هم چنین وضعیتی دارید میتوانید به سایت «سامانه ثبت معاملاک و مستغلات کشور» بروید. برای این کار باید به آدرس اینترنتی iranamlaak.ir رفت. سپس از باکس بالای سمت راست صفحه، لینک «استعلام کد رهگیری» را انتخاب کرد.
به این ترتیب به صفحهای راهنمایی میشوید که باید سه باکس خالی را پر کرد. برای پرکردن باکس «کد ملی طرف قرارداد» باید کدملی یک نفر از بین مستاجر یا مالک خانه را وارد کرد. فرقی هم نمیکند که کدام یک از آن دو نفر باشد. سپس باید کد رهگیری که مشاور املاک ارائه داده را در باکس «کد رهگیری قرارداد» وارد کرد. کد امنیتی هم باید در باکس سوم وارد کرد و سپس دکمه جستوجو را فشار داد. به این ترتیب مشخص میشود که مشاور املاک کد درست و معتبری به طرفین قرارداد ارائه کرده یا نه.
