روزنامه هفت صبح ، احمدرضا نجفی | مالکیت سهام عدالت که در ۱۳سال گذشته ارزشش ۹ تا ۱۳برابر شده سهشنبه شب با حکم حکومتی واقعا به خود مردم واگذار شد. این یعنی مشمولان سهام عدالت میتوانند مالکیت سهام خود را برعهده بگیرند و در صورت تمایل آن را در بورس بفروشند.
برای اینکه مدیریت سهام عدالت را برعهده بگیرید کافی است سری به سامانه سهام عدالت به نشانی Samanese.ir بزنید و با ورود به حساب کاربریتان تصمیم بگیرید میخواهید با آن چکار کنید. توجه داشته باشید که صرفا ۳۰روز مهلت دارید تا تصمیمتان را قطعی کنید. در غیر این صورت برای سالهای آینده همچنان باید در انتظار واریز سود سالانه باشید. در این گزارش سعی کردهایم با بررسی نحوه آزادسازی سهام عدالت، بهترین گزینه پیش رو را معرفی کنیم.
حکم حکومتی برای سهام عدالت تیتر روزنامه دیروز بود. خبری که شب سهشنبه به سالها انتظار برای آزادسازی سهام عدالت پایان داد. رهبر انقلاب با صدور ابلاغیهای با درخواست رئیسجمهور موافقت کرده و خاطرنشان کردند دولت هرچه زودتر اقدامات مقتضی را بهعمل آورد تا مردم سریعتر از منافع سهام خود بهرهمند شوند. این ابلاغیه سه بند دارد که مطابق بند اول دارندگان سهام عدالت مجاز هستند در محدوده زمانی مشخص شیوه مالکیت سهام عدالت را انتخاب کنند.
بر اساس بند دوم مقررات انتقال سهام عدالت به دارندگان آن، توسط شورای عالی بورس تدوین میشود و مصوبات این شورا لازمالاجرا است. در بند سوم شورای عالی بورس موظف شد صاحبان سهام را به ماندگاری در شرکتهای سرمایهگذاری استانی ترغیب کند و این شرکتها هر چه زودتر در بورس پذیرش شوند.سهام عدالت از سال ۸۶ به نام مشمولان اما در اختیار دولت است. سبد این سهام متشکل از ۴۹شرکت است که هر کدام در پایان سال مبلغی را به عنوان سود به سهامدارانشان پرداخت میکنند.
مثلا آخرین باری که سود به حساب مشمولان سهام عدالت واریز شد، حدود ۲۰۰هزار تومان به ازای سهام عدالت یک میلیونی به هر نفر تعلق گرفت. پیش از این مشمولان سهام عدالت صرفا میتوانستند از سود سالانه سهامشان استفاده کنند اما زمانی که آزادسازی سهام عدالت اتفاق بیفتد، مشمولان میتوانند کل سهامشان را در بورس بفروشند تا بتوانند از سرمایهشان که سالهاست در اختیار دولت است، استفاده کنند.
*** چطور بفهمیم مشمول سهام عدالت هستیم یا نه؟
سامانه سهام عدالت به نشانی samanese.ir میتواند شما را راهنمایی کند تا ببینید مشمول سهام عدالت هستید یا نه. کار با آن چندان سخت نیست. کد ملی را وارد میکنید و نتیجه در همان لحظه به شما اعلام میشود. اگر مشمول باشید، میتوانید با پاسخ به چند سوال امنیتی مثل تاریخ تولد و نام پدر، به حساب سهام عدالت خود دسترسی پیدا کنید. در این سامانه میتوانید ارزش سهام عدالت و گزارش پرداخت سود سالانه را مشاهده کنید.
بر اساس آخرین اطلاعات حدود ۴۹میلیون نفر مشمول سهام عدالت هستند. آنطور که در گزارش مرکز پژوهشهای مجلس آمده، ویژگیهای مشمولان سهام عدالت در هالهای از ابهام است. گفته میشود شش دهک پایینی جامعه در سال ۸۶ مشمول دریافت سهام عدالت بودند. تا سال ۹۱ سامانه ثبت نام سهام عدالت برای کسانی که تحت پوشش نهادهای حمایتی قرار داشتند فعال بود و این دسته افراد به جمع مشمولان سهام عدالت اضافه شدند. از سال ۹۱ به بعد امکان ثبت نام جدید برای سهام عدالت وجود ندارد. هر چند بعضی سایتها با ترفندهایی مثل ثبتنام سهام عدالت مخاطب جذب میکنند اما سالها است که حتی مشمولان و افراد جدید تحت پوشش سازمان بهزیستی و کمیته امداد نمیتوانند برای سهام عدالت ثبت نام کنند.
*** روشهای فروش سهام عدالت
سامانه سهام عدالت به نشانی samanese.ir از صبح دیروز بهروزرسانی شده است. بعد از ورود به حسابتان در این سامانه میتوانید برای مالکیت سهام عدالت تصمیم بگیرید. توجه داشته باشید که صرفا یک ماه برای تصمیمگیری مهلت دارید و تا ۳۰روز آینده گزینه تغییرات شیوه مالکیت سهام عدالت از سامانه حذف خواهد شد. این مورد اولین گام اجرایی برای آزادسازی سهام عدالت است. آنطور که رئیس سازمان خصوصیسازی میگوید، فرآیند آزادسازی نهایتا تا آبانماه به پایان میرسد. پیش از این مسئولان سازمان خصوصیسازی میگفتند تمام زیرساختها آماده شده و صرفا منتظر تصمیم نهایی هستند. حالا که تصمیم نهایی گرفته شده، سازمان خصوصی سریعا دست به کار شده و از دیروز با ورود به سامانه سهام عدالت دو گزینه پیش روی شما قرار میگیرد.
روش اول، سهامداری مستقیم است که بر اساس آن مالکیت سهام عدالت به خود شما واگذار خواهد شد. سهام عدالت سبدی از مجموعه سهام شرکتهای مختلف است. آنطور که در سامانه سهام عدالت آمده، در این روش شما به نسبت ارزش داراییهایتان در سهام عدالت، سهام شرکتها را دریافت خواهید کرد. آنهایی که در بورس هستند تکلیفشان مشخص است. سهام شرکتهای غیربورسی در شرکتهای سرمایهگذاری استانی باقی میماند و مشمولان سهام عدالت به جای سهام شرکتهای غیربورسی، سهام شرکتهای سرمایهگذاری استان را دریافت خواهند کرد. برای مثال ۴۰درصد سهام بانک تجارت در اختیار سهام عدالت است.
این ۴۰درصد بین تمام مشمولان تقسیم میشود و به هر نفر تعدادی سهام بانک تجارت خواهد رسید. در چنین حالتی سهام این شرکتها بعد دو ماه از تاریخ درخواست، در سامانه سجام قابل مشاهده خواهد بود و میتوانید آن را از طریق کارگزاریها بفروشید یا نزد خودتان نگه دارید. در این مدت میتوانید برای دریافت کد بورسی اقدام کنید تا امکان فروش سهامتان را در بورس داشته باشید. تا زمانی که کد بورسی نگیرید، امکان فروش سهمتان از سبد سهام عدالت را نخواهید داشت. توجه داشته باشید که حتی با انتخاب این روش، شما به عنوان سهامدار میتوانید از مزایای سهامداری مثل سود سالانه استفاده کنید.
روش دوم سهامداری غیرمستقیم است. طوری که شما سهام عدالتتان را در اختیار شرکتهای سرمایهگذاری استانی قرار میدهید. البته همچنان مالکیت آن برای خودتان باقی خواهد ماند. با این تفویض اختیار، سهام عدالت متعلق به شما، توسط شرکتهای سرمایهگذاری استانی ساماندهی میشود. در این روش ۷۰درصد سهام شما در قالب صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله و ۳۰درصد در صندوقهای سرمایهگذاری پروژه استانی ساماندهی میشود. توجه داشته باشید که در چنین حالتی امکان انتقال سهام عدالت به شخص دیگری وجود نخواهد داشت و شما همچنان صرفا باید به سود سالانه سهامتان اکتفا کنید. باید توجه داشته باشید، آنطور که در سامانه سهام عدالت اعلام شده، شما صرفا یک بار امکان انتخاب یکی از این دو روش را دارید و در صورتی که روش دوم را انتخاب کنید، دیگر نمیتوانید سهامتان را بفروشید.
*** ارزش روز سهام عدالت؛ ۹میلیون یا ۱۳میلیون؟
سهام عدالت شامل یک سبد از بزرگترین شرکتهای دولتی و بعضا خصوصی است. برای مثال این سبد شامل ۷۰درصد سهام شرکت پالایش نفت تهران است. ۳۰درصد فولاد مبارکه اصفهان، ۳۷درصد شرکت ملی صنایع مس ایران و ۴۰درصد صنایع پتروشیمی خلیج فارس از جمله باارزشترین سهام موجود در سبد سهام عدالت است. آخرین اطلاعات از سبد سهام عدالت نشان میدهد ارزش روز این سبد به بیش از ۳۷۰هزار میلیارد تومان رسیده است.
۳۶۷هزار میلیارد تومان آن سهام ۳۶شرکت بورسی و سه هزار میلیارد تومان سهام ۱۳شرکت غیربورسی را تشکیل میدهد. در زمان واگذاری، ارزش سبد سهام عدالت تنها ۲۷هزار میلیارد تومان بود. این مورد نشان میدهد ارزش سهام عدالت در طول این سالها تقریبا ۱۳برابر شده است. البته مسئولان سازمان خصوصسازی در مصاحبههای خبری ارزش روز سهام عدالت را ۹برابر ارزش زمان واگذاری اعلام میکنند.
اگر صحبتهای مسئولان سازمان خصوصیسازی را مبنا قرار دهیم، ارزش روز سهام عدالت برای کسانی که سهام یک میلیونی داشتند، در حال حاضر به ۹میلیون تومان رسیده و آنهایی که سهام ۵۰۰هزار تومانی داشتند، ارزش سهامشان حدود چهار تا چهار و نیم میلیون تومان است. در طرف مقابل اگر ۱۳برابر شدن ارزش سبد سهام عدالت را مبنای محاسبهتان بگذاریم، این ارقام به ترتیب ۱۳ و شش و نیم میلیون تومان محاسبه میشود.
