هفت صبح| فعالان محیط زیست خبر میدهند که بیدهای حاشیه رودخانه جاجرود، حوالی روستای سعیدآباد کاملا خشک شده و از بین رفتهاند. درختانی که نقش مهمی در حفظ کیفیت آب رودخانه و جلوگیری از سیلاب دارند، در حالی دچار خشکی دسته جمعی شدهاند که مسئولان منابع طبیعی هنوز از منطقه بازدید نکرده و درباره دلیل بروز این مشکل، اظهار بیاطلاعی میکنند. به گفته این مسئولان، با وجود تلاشهای گسترده انجام شده، همچنان مدیریت عرصه حاشیه رودخانه با وزارت نیرو است و درختان خشک شده، در عرصههای تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست واقع شدهاند.
درختان کرانرودی یا همان درختان حاشیه رودخانهها یکی از موثرترین ابزارهای طبیعی برای حفاظت از رودخانهها هستند. این درختان همزمان موجب کاهش فرسایش، بهبود کیفیت آب، حفظ تنوع زیستی، تنظیم سیلاب، کاهش دمای آب و ذخیره کربن میشوند. اما در ایران، درختان حاشیه رودخانهها به بهانه تجمع در دهانه پلها در زمان وقوع سیلاب و تشدید اثرات تخریبی سیل، مغضوب وزارت نیرو بوده و به اشکال مختلف و با هدف کاهش اثرات مخرب این پدیده طبیعی، قلع و قمع میشوند.
در شرایطی که درختان سبز حاشیه رودخانهها زیر تیغ حذف قرار دارند، خبر میرسد که بیدهای حاشیه رودخانه جاجرود، دچار خشکسالی گسترده شدهاند. مسعود امیرزاده، فعال محیط زیست به هفت صبح توضیح میدهد که درختان حاشیه این رودخانه در حوالی روستای سعید آباد، کاملا خشک شدهاند و معلوم نیست چرا چنین بلایی بر سر آنها آمده است.او حتی احتمال خشکاندن عمدی درختان را هم مطرح میکند اما چرا درختان حاشیه رودخانه به صورت گسترده و دسته جمعی خشک شدهاند؟ میرحامد اختری مدیر کل منابع طبیعی تهران در گفتوگو با هفت صبح ضمن اظهار بیاطلاعی از این موضوع، تاکید میکند که مدیریت درختان حاشیه رودخانهها هنوز در اختیار وزارت نیرو است.
مدیریت درختان کرانرودی در اختیار وزارت نیرو
در حالی این اظهارات از سوی مدیر کل منابع طبیعی تهران مطرح میشود که یک کشمکش چندساله بر سر مدیریت رودخانهها و اخذ سند توسط وزارت نیرو، در نهایت سال گذشته با حکم شورای نگهبان مختومه اعلام میشود و مدیریت رودخانهها به منابع طبیعی باز میگردد. از سال ۱۳۹۷ به دنبال انعقاد تفاهمنامه سه جانبه میان سازمان منابع طبیعی، سازمان ثبت اسناد و وزارت نیرو، مدیریت رودخانهها به وزارت نیرو منتقل میشود و این وزارتخانه برای دریافت سند مالکیت تالابها و رودخانهها تلاشهای گستردهای را آغاز میکند. تفاهم نامه امضا شده بستر رودخانهها را از شمول اموال عمومی خارج کرده و آنها را تبدیل به اموال دولت میکرد؛ در نتیجه امکان واگذاری بستر رودخانهها به اشخاص هم فراهم میشد. به همین خاطر متن تفاهم نامه با واکنش شدید فعالان محیط زیست مواجه میشود.
همچنین وزارت نیرو تلاش میکند تا برای حفظ مالکیت خود بر رودخانهها لایحه «حفاظت از رودخانهها و پیشگیری خسارت سیلاب» را در سال 1402 به تصویب مجلس برساند اما باز هم با مقاومت فعالان محیطزیست مواجه میشود. سرانجام اختلاف بر سر مالکیت رودخانهها توسط وکلای محیط زیستی به محاکم کشانده میشود و سال گذشته مجددا با رای شورای نگهبان، مدیریت رودخانهها به منابع طبیعی باز میگردد اما مدیر کل منابع طبیعی استان تهران میگوید که هنوز وزارت نیرو مدیریت حاشیه رودخانهها را در اختیار دارد. به گفته اختری، اگر درختان حاشیه رودخانه جاجرود به دلیل بیماری خشک شده باشند، باید قطع و جایگزین شوند، ولی حتما باید دلیل خشک شدن آنها بررسی شود. او میگوید که درباره خشک شدن این درختان گزارشی دریافت نکرده و ارائه اطلاعات دقیقتر را به کسب خبر تکمیلی از معاون فنی اداره کل منابع طبیعی استان تهران موکول میکند.
دلیل خشکی بیدها هنوز معلوم نیست
خبرنگار هفت صبح، روز بعد برای دریافت اطلاعات بیشتر با شهریار زمانیپور معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری تهران تماس میگیرد. این مقام مسئول نیز در گفتوگو با هفت صبح، درباره دلیل اصلی مرگ دسته جمعی بیدهای جاجرود اطلاعات دقیقی در دسترس نداشته و میگوید که همکارانش بعد از بازدید از منطقه، چند روز دیگر گزارش مربوطه را تحویل میدهند.به گفته او، مدیریت منطقه جاجرود به سازمان محیط زیست تحویل شده و جزو مناطق چهارگانه است؛ این سازمان هم اجازه تردد به پرسنل منابع طبیعی در منطقه را نمیدهد. از سوی دیگر مدیریت عرصه رودخانه هم با وزارت نیرو است.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری تهران خبر میدهد که ظاهرا قرار بوده طبق یک تفاهم نامه و قرارداد، شهرداری مدیریت حاشیه رودخانه جاجرود را بر عهده بگیرد اما در جلسه روز شنبه استانداری، مسئولان محیط زیست اعلام میکنند که شهرداری از این موضوع انصراف داده است. زمانیپور، خشکی دسته جمعی درختان حاشیه جاجرود را ناشی از آفت، قارچ، آبیاری و یا تغییر اقلیم میداند و بر این باور است که اگر عامل بیماری باشد، درختان خشک به دلیل اینکه مردهاند، باید قطع و جایگزین شوند. برای قطع درختان هم یک فرآیند قانونی و زمانبر وجود دارد.
باید اداره کل منابع طبیعی تهران درخواست بدهد، سازمان منابع طبیعی از منطقه بازدید کرده و مجوز نشانهگذاری صادر کند.
به گفته معاون فنی اداره منابع طبیعی استان تهران، روند نشانه گذاری هم بسیار سخت و پیچیده است. باید ابتدا صورت مجلس صادر شده و سپس مجوز قطع صادر شود. در نهایت این اداره کل مزایده برای جذب پیمانکار برگزار میکند تا درختان خشکیده قطع شوند. تمام این مراحل، بوروکراسیهایی است که قانون گذاشته و منابع طبیعی هم نمیتواند برخلاف آن عمل کند.
