هفت صبح| در ماههای اخیر و با توجه به شرایط خاصی که پایتخت پشت سر گذاشته است، مسئله امنیت شهروندان و تابآوری سازهها به یکی از مهمترین چالشهای شهروندان و مسئولان تبدیل شده است. علیاصغر کمالیزاده، مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران با تاکید بر اینکه روند خدماترسانی حتی در سختترین روزها هم متوقف نشده، از یک رویکرد جدید در پروژههای عمرانی پرده برداشت.
یکی از مهمترین این پروژهها، طرح «باغ وزیری» است که قرار است این پروژه به صورت یک «پارکینگ-پناهگاه» احداث شود. طرحی که قرار است به زودی در تمامی مناطق اجرایی شود و شهرداری در هر منطقه حداقل یک پناهگاه با استانداردهای موجود بسازد. وی به روند چگونگی کمک به ساخت خانههایی که در جنگ آسیب دیدهاند و البته سرعت گرفتن پروژههای بازآفرینی شهری بهعنوان یکی از اهرمهای موثر برای احیای بافتهای فرسوده اشاره میکند که در صورت تکمیل میتواند سیمای تهران را تغییر دهد.
ترمیم آثار جنگ و تولد پناهگاههای شهری
اولویت شماره یک شهرداری در حال حاضر، بازگرداندن آرامش به خانوادههایی است که خانههایشان در جریان درگیریهای اخیر آسیب دیده است. کمالیزاده با تشریح یک سیستم ارزیابی هوشمند، ساختمانهای آسیبدیده را به چهار گروه A، B، C و D تقسیم کرده است. در گروه A که خسارات جزئی بود، حدود ۹۰ درصد کار به پایان رسیده است. اما تمرکز اصلی بر ساختمانهای گروههای C و D است که آسیبهای سازهای جدی دیدهاند.
ساختمانهایی که به گفته مدیرعامل سازمان نوسازی به مالکان آنها مشوقهای ساخت و سازی داده میشود تا بتوانند خانهها و سازههای تخریب شدهشان را دوباره با کمک پیمانکاران بسازند. مدیرعامل سازمان نوسازی در پاسخ به سوالی در مورد روند ساخت خانههای آسیب دیده در جنگ 12 روزه گفته است، یکی از نمادهای ایستادگی در این حوزه، ساختمان ۱۱ طبقه «کوی اساتید» است که بر اثر اصابت مستقیم موشک، تا آستانه نابودی پیش رفت.
کمالیزاده خبرهای خوشی از این پروژه دارد؛ عملیات پیچیده مقاومسازی و دیوارچینی به پایان رسیده و این ساختمان که زمانی تلی از آوار بود، در خردادماه امسال به ساکنانش تحویل داده میشود. همچنین در محله «زمزم» منطقه ۱۷، یک پروژه بازسازی که قرار بود یک سال طول بکشد، با همت گروههای جهادی ظرف ۶ ماه تکمیل و تحویل شد. اما این روزها تهران، نیاز به فضاهای امن زیرزمینی به عنوان پناهگاه دارد. در این زمینه کمالیزاده از یک چرخش استراتژیک در پروژههای شهرداری خبر میدهد: «تغییر اولویت به سمت پناهگاهسازی». در حال حاضر دو کلانپروژه در «درکه» و «باغ وزیری» (منطقه ۱) وارد فاز اجرایی شدهاند.
در پروژه باغ وزیری، پارکینگی طراحی شده که در طبقات زیرین خود، پناهگاهی مدرن و مجهز را جای داده است. هدفگذاری سازمان نوسازی این است که در هر منطقه تهران حداقل یک پناهگاه بزرگ احداث شود. همچنین، در خطوط جدید مترو نیز استانداردهای پدافندی به شدت سختگیرانه شده تا ایستگاهها بتوانند در زمان خطر، جان هزاران شهروند را حفظ کنند.
جراحی بافتهای فرسوده و پروژههای بازآفرینی
پس از عبور از بحث ایمنی فوری، نوبت به پروژههای زیربنایی میرسد. پروژه ۲۰۰۰ واحدی اسلامآباد، بزرگترین پروژه مسکنسازی مشارکتی شهرداری است که حتی در روزهای سخت جنگ هم متوقف نشده است. کمالیزاده میگوید ۱۲۰۰ واحد از این مجموعه سهم شهرداری است که به طور کامل به ساکنان محله اسلامآباد داده میشود تا با تخریب خانههای ناایمن قدیمی، فضاهای خدماتی جدیدی در غرب بزرگراه چمران ایجاد شود.
در شرق چمران نیز پروژه «دهونک» پس از سالها بلاتکلیفی، با همکاری بنیاد مستضعفان و بانک شهر به حرکت درآمده است. شهرداری تملک اراضی سهم خود را آغاز کرده و به زودی فاز اجرایی نوسازی در این محدوده کلید میخورد. علاوه بر این، در منطقه ۴، اراضی اتوبوسرانی به عنوان موتور محرک نوسازی محلاتی مثل شمیراننو و خاکسفید انتخاب شدهاند تا با ایجاد خانههای معوض، بنبست نوسازی در این محلات فشرده شکسته شود.
۱۸۶ پروژه تجمیع بلوکی؛ انقلابی در ۶۳۰ هکتار
کمالیزاده یکی از مهمترین مأموریتهای سازمان نوسازی را مقابله با ریزدانگی پلاکها میداند. در تهران پلاکهایی با مساحت ۳۰ تا ۵۰ متر وجود دارند که به تنهایی قابل نوسازی نیستند. سازمان نوسازی ۱۸۶ پروژه تجمیع بلوکی را در وسعتی حدود ۶۳۰ هکتار شناسایی کرده است. در این طرح، ۵۰ تا ۲۰۰ پلاک کوچک با هم تجمیع میشوند تا محلاتی ایمن، با خیابانهای عریض و ساختمانهای مهندسیساز متولد شوند. این مأموریت به تمامی مناطق ۲۲گانه ابلاغ شده و پروژهها از امسال آغاز میشوند.
کیفیت در کنار سرعت؛ مسابقات معماری و پروژههای شدنی
مدیرعامل سازمان نوسازی تاکید دارد که سرعت نباید فدای کیفیت شود. او به برگزاری مسابقات معماری برای پروژههای شاخص اشاره کرد؛ برای مثال در اراضی موسوم به «ساواک»، از ظرفیت برترین معماران کشور استفاده شده تا طرحهایی انتخاب شوند که علاوه بر استحکام، زیبایی و هویت ایرانی-اسلامی پایتخت را حفظ کنند. نکته مهم در استراتژی جدید شهرداری تمرکز بر پروژههای «شدنی» است. کمالیزاده، صراحتاً میگوید که بهرغم وجود برخی تعارضات و چالشهای قانونی در مسیر نوسازی، سازمان نوسازی در سال جاری تمام انرژی خود را روی پروژههایی میگذارد که امکان اجرا در زمانبندی مشخص را دارند تا شهروندان هر چه سریعتر نتایج ملموس این فعالیتها را در محلات خود ببینند.
مشوقهای بیسابقه و حمایت از ساکنان
همچنین به گفته کمالی زاده، شهرداری برای تشویق مردم به نوسازی، بستههای حمایتی جذابی را روی میز گذاشته است. بر اساس مصوبات کمیسیون ماده ۵، به پلاکهای فرسوده ۵۰ درصد تراکم مازاد تعلق میگیرد. یعنی اگر ساختمانی ۴ طبقه است، میتواند ۶ طبقه بسازد و هزینه ساخت را از محل این دو طبقه مازاد تامین کند. در عین حال تخفیفهای ۸۰ درصدی در عوارض ساختمانی و پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن و کمکهزینه اجاره برای خانوادههایی که در زمان ساخت جابهجا میشوند، از دیگر ابزارهای حمایتی سازمان نوسازی است.
توسعه ورزش و فرهنگ در جنوب پایتخت
کمالیزاده در پایان به پروژههای رفاهی نیز اشاره کرد. از تکمیل «باغراه حضرت فاطمه زهرا (س)» که در آستانه بهرهبرداری است، تا برنامه احداث سه ورزشگاه مدرن در جنوب تهران (مناطق ۱۵ و ۱۹) در صورت افزایش درآمدهای شهرداری. این پروژهها با هدف ایجاد «محله کامل» طراحی شدهاند؛ جایی که شهروند برای ورزش، آموزش و زندگی روزمره نیاز به خروج از محله خود نداشته باشد.
تهرانی که از نو ساخته میشود
گزارش علیاصغر کمالیزاده نشان داد تهران ۱۴۰۵، شهری است که در سختترین شرایط هم از نوسازی باز نایستاده است. از بازسازی ساختمانهای آسیبدیده از جنگ با سرعت دوبرابر، تا طراحی پناهگاههای مدرن و نوسازی بلوکی ۶۳۰ هکتار بافت فرسوده، همه نشاندهنده یک اراده واحد است: تبدیل تهران به شهری تابآور و زندگیپذیر.
