سند زمین، مجوز کوهتراشی نیست
تصاویر منتشرشده در پشت امامزاده یحیی، گروهی را در حال تسطیح دامنه با بیل مکانیکی، انتقال بلوکهای سیمانی و دیوارکشی در ارتفاعات سوادکوه نشان میدهد
هفت صبح| تصاویر منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد که در دل کوه آنسوی امامزاده یحیی در شهرستان سوادکوه، گروهی در حال دیوارکشی و قطعهبندی اراضیای هستند که متصل به جنگل بوده و اهالی آن را زمینهای بکر میدانند. این نگرانی وجود دارد که زمینهای تصرفی تبدیل به ویلا شده و میراث نسلهای آینده به حراج گذاشته شود؛ اما مدیرکل منابع طبیعی مازندران-ساری توضیح میدهد که این زمینها قبل از ملی شدن جنگلها در دهه 40 سابقه کشت داشته و جزو مستثنیات مردم به حساب میآید. مقابله با تغییر کاربری آن هم در حیطه وظایف سازمان امور اراضی به شمار میرود. این در حالی است که تسطیح کوه بدون مجوز جرم بوده و منابع طبیعی باید به این مسئله ورود میکرد.
این روزها، تا نوک قلههای کوه در شمال کشور ساخت و ساز انجام شده و در لابهلای درختان کهنسال جنگلهای هیرکانی، ویلا میروید. متاسفانه این هجوم ناآگاهانه به سه استان شمالی که مرغوبترین خاک ایران را هم در خود جای دادهاند، نه تنها بقای جنگلهای شمال را تهدید میکند؛ بلکه تامین امنیت غذایی کشور را هم در معرض خطری جدی قرار میدهد. تصاویر جدید رسیده از سوادکوه مازندران نشان میدهد که بخشی از دامنه یک کوه بکر، در معرض دیوارکشی، تقسیمبندی و تغییر کاربری قرار گرفته است.
تسطیح دامنه کوه با بیل مکانیکی
تصاویر نشان میدهند که در اوریم سوادکوه و در ارتفاعات بکر و جنگلی پشت امامزاده ابراهیم، گروهی در حال تسطیح شیب دامنه با بیل مکانیکی و دیوار کشی هستند. اقدامی که با تخریب شدید طبیعت همراه بوده و طبق ماده 690 قانون مجازات اسلامی، ایجاد آثار تصرف در اراضی، از جمله کوهستانها، جنگلها، مراتع ملی، منابع آب و پارکهای ملی و انجام عملیات بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذیصلاح که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی شود، جرم به حساب میآید و مجازات یک ماه تا یک سال حبس را به همراه خواهد داشت.
منتشر کنندگان فیلم معتقدند که قرار است در این زمین تسطیح شده در حال قطعه بندی، ویلاسازی انجام شود و میراث نسلهای آینده به حراج گذاشته شود. آنها تخریب پوشش گیاهی را زنگ خطری جدی برای وقوع سیلابها معرفی میکنند و این پرسش را مطرح میکنند که اداره منابع طبیعی سوادکوه، بخشداری و فرمانداری کجا هستند و چطور کامیونها در روز روشن تا بالای ارتفاعات میآیند، بلوکهای سیمانی را به دامنه کوه منتقل کرده و زمین را قوارهبندی میکنند اما هیچ نهاد نظارتی مانع این تخریب آشکار نمیشود.
زمین در حال قطعهبندی مستثنیات است
علی باقری جامخانه مدیرکل منابع طبیعی مازندران-ساری در گفتوگو با هفتصبح، حق پیگرد قانونی توهینهای منتشر شده در فیلم را برای خود محفوظ میداند زیرا بر این باور است که افرادی ناآگاه به کارکنان منابع طبیعی توهین کردهاند، در حالی که اطلاعات دقیقی در اختیار نداشتهاند. او میگوید که در همان روزی که فیلم تصرف این عرصه را دیده، به رئیس اداره دستور داده است که منطقه را بررسی کند.
این عرصه کاملا مستثنیات مردم بوده و رای اراضی اختلافی ماده 56 را هم دارد. همکارانش در سال 1400، تفسیر عکسها را هم دقیقا بررسی میکنند و مشخص میشود که این زمین جزو مستثنیات مردم است. مدیرکل شرق مازندران توضیح میدهد که زمین مورد بحث دارای دو قطعه است. درباره سطح زمین حضور ذهن ندارد اما احتمال میدهد که دو قطعه 6 و5 هزار متری باشد و مجموعا بین 10 تا 11 هزار متر مربع زمین، جزو مستثنیات مردم قرار میگیرد.
او با تشکر از کوهنوردانی که با نگاه مثبت مطالبهگری میکنند، تاکید میکند که زمین مورد بحث در دهه 40 جزو مستثنیات مردم بوده و آثار کشت دارد. این زمین ارتباطی به منابع ملی ندارد و مالک آن میخواهد اراضی زراعی خود را دیوار کند. باقری جامخانه بر این باور است که هرجا وصل به جنگل باشد، جزو جنگل نیست و دلیلی ندارد که این زمین را اراضی جنگلی به حساب بیاوریم. به اعتقاد مدیرکل شرق مازندران، اکنون مسئله تغییرکاربری این زمینها در حیطه وظایف سازمان امور اراضی و جهاد کشاورزی است. این مجموعه میتواند به بحث تغییر کاربری و دیوارکشی اراضی که سابقه کشت دارند، ورود کند.
تسطیح کوه در مستثنیات هم ممنوع است
در ماده 690، بخش مربوط به تخریب محیط زیست و منابع طبیعی، صرفا به اراضی ملی محدود نمیشود. بنابراین خصوصی بودن زمین بهتنهایی مجوز تخریب دامنه کوه را برای صاحبان این زمینها صادر نمیکند. پس منابع طبیعی استان میتوانسته به دلیل تسطیح کوه به موضوع ورود کند و مدارک و مجوزهای مالک زمین برای انجام عملیات تسطیح در دامنه کوه را بررسی کرده و صرفا به تشخیص ملی و مستثنیات بودن زمین بسنده نکند. اداره کل استان، باید بررسی میکرد که اگر مجوزی صادر شده، آن را کدام مرجع صادر کرده، آیا صلاحیت صدور آن را داشته و آیا عملیات از حدود مجوز فراتر رفته است یا خیر؟
تسطیح دامنه کوه در سوادکوه میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از تخریب منظر طبیعی داشته باشد. مهمترین خطر، برهم خوردن پایداری دامنهها و افزایش احتمال رانش زمین، سیلابهای گلآلود و تخریب جنگلهای هیرکانی است.
این موضوع برای سوادکوه اهمیت ویژهای دارد؛ چون منطقه از نظر زمینشناسی، شیب، بارندگی و سابقه زمینلغزش، حساسیت بالایی دارد. آیا باقری جامخانه به این موضوعات توجه داشته و به وظایفش درباره تسطیح یک زمین، ولو متعلق به اشخاص درست عمل کرده است؟