آگهی بیمجوز روی آنتن ملی؟
آموزشوپرورش میگوید برخی مؤسسات آموزشی تبلیغشده در صداوسیما مجوز ندارند. حالا رسانه ملی باید توضیح دهد آگهیها پیش از پخش چگونه راستیآزمایی میشوند
هفت صبح| اعتماد، مهمترین سرمایهای است که سازمان صداوسیما در اختیار دارد. خانوادهای که نام یک مؤسسه آموزشی را میان تبلیغات تلویزیونی میبیند، معمولاً تصور میکند آن مجموعه دستکم از حداقل فیلترهای قانونی عبور کرده است. بهخصوص وقتی مخاطب آگهی، دانشآموز و خانوادهای است که قرار است برای آینده فرزندش هزینه کند.
حالا اما اظهارات یک مقام مسئول در وزارت آموزش و پرورش، همین تصور را با پرسش جدی روبهرو کرده است. احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی گفته برخی مؤسساتی که تبلیغات آنها از صداوسیما پخش شده، مجوز آموزشوپرورش را ندارند و اساساً نباید امکان تبلیغ در رسانه ملی را داشته باشند. اگر این اظهارات مبنا قرار گیرد، ماجرا دیگر یک اختلاف اداری میان دو دستگاه نیست، پای پول خانوادهها، حقوق دانشآموزان و اعتبار رسانه ملی در میان است.
تبلیغ، فقط تبلیغ نیست
در بازار آموزش خصوصی، دیدهشدن در تلویزیون میتواند برای یک مؤسسه، اعتباری بسیار فراتر از یک آگهی معمولی ایجاد کند. بسیاری از خانوادهها تصور میکنند مجموعهای که توانسته از آنتن رسانه ملی تبلیغ شود، مجوز و صلاحیت لازم را هم دارد.محمودزاده گفته فعالیتهای آموزشی، تربیتی، پرورشی، فنیوحرفهای و تربیتبدنی برای افراد زیر ۲۰ سال، نیازمند مجوز آموزشوپرورش است. به گفته او، مؤسساتی که قصد تبلیغ سراسری در صداوسیما دارند نیز باید مجوزی دارای مهر سازمان مدارس و مراکز غیردولتی ارائه کنند و در تبلیغات استانی، مجوز ادارهکل آموزشوپرورش استان ملاک است.
به راستی اگر چنین سازوکاری وجود دارد، آگهی مؤسسهای که از نظر آموزشوپرورش مجوز ندارد چگونه به آنتن رسیده است؟ ممکن است مسئله به نقص در استعلام، اختلاف درباره نوع مجوز، انقضای اعتبار یک مجوز یا حتی برداشت متفاوت دو دستگاه از مقررات مربوط باشد. اما هرکدام از این احتمالات که درست باشد، اصل پرسش درباره مسئولیت بررسی مدارک پیش از پخش آگهی همچنان باقی است. آنتن ملی فقط یک بیلبورد اجارهای نیست. هر آنچه از آن پخش میشود، بخشی از اعتبار رسانه را هم با خود حمل میکند.
فهرستی که صداوسیما باید درباره آن توضیح دهد
رئیس سازمان مدارس غیردولتی نام چند مجموعه را در شمار مؤسسات فاقد مجوز اعلام کرده و گفته این فهرست در اختیار صداوسیما و دستگاههای مسئول قرار گرفته است. البته اعلام نام یک مؤسسه از سوی یک نهاد اداری، بهتنهایی به معنای اثبات تخلف قضایی نیست و مجموعههای نامبرده نیز حق دارند درباره وضعیت مجوزها و فعالیت خود توضیح دهند. اما وقتی نهاد مسئول صدور مجوز میگوید مجوزی صادر نشده، رسانه ملی نمیتواند نسبت به ادامه پخش یا سابقه پخش این تبلیغات بیتفاوت باشد. حالا باید مشخص شود صداوسیما پیش از پذیرش آگهی آموزشی چه مدارکی مطالبه میکند، چه واحدی اصالت آنها را بررسی میکند و پس از دریافت هشدار آموزشوپرورش، چه اقدامی انجام داده است.
چرا خانواده باید خودش استعلام بگیرد؟
آموزشوپرورش به خانوادهها هشدار داده که به تبلیغات مؤسسات فاقد مجوز اعتماد نکنند. اما چرا خانوادهای که آگهی را از رسانه ملی دیده، باید خودش تازه دنبال احراز مجوز برود؟ قرار نیست پدر و مادر پیش از هر ثبتنام، بین سامانهها، ادارات و بخشنامهها سرگردان شود تا بفهمد مؤسسهای که روی آنتن تبلیغ شده، مجوز دارد یا نه. وظیفه نهاد ناظر و رسانه پخشکننده آگهی، این است که این مسیر را پیش از رسیدن تبلیغ به مخاطب کنترل کنند، نه اینکه بعد از ثبتنام خانوادهها، تازه درباره غیرمجاز بودن یک مجموعه هشدار داده شود.
نظارت بعد از پخش، دیر است
محمودزاده از پیگیری برای برخورد و حتی پلمب برخی مراکز فاقد مجوز خبر داده است. برخورد با فعالیت غیرقانونی ضروری است، اما در این پرونده مسئله مهمتر، پیشگیری است. وقتی آگهی پخش شده، برند شناخته شده و خانوادهها پول پرداخت کردهاند، مداخله بعدی معمولاً پرهزینهتر است. نظارت مؤثر باید پیش از آن اتفاق بیفتد که اعتبار آنتن ملی خرج یک مؤسسه شود.
راهکار هم استعلام برخط و مستقیم میان صداوسیما و آموزشوپرورش است. مؤسسهای که مجوز معتبر دارد، با شناسه مشخص تأیید شود و تبلیغ مجموعهای که وضعیتش روشن نیست، تا زمان احراز مجوز به آنتن نرسد. اگر چنین سامانهای وجود دارد، باید توضیح داده شود چرا موارد مورد اعتراض آموزش و پرورش از فیلتر آن عبور کردهاند. اگر هم وجود ندارد، سؤال این است که چرا برای بازاری با این حجم گردش مالی و این میزان مخاطب نوجوان، هنوز چنین سازوکاری ایجاد نشده است.
مسئولیت میان دو دستگاه گم نشود
آموزش و پرورش نمیتواند صرفاً فهرست مؤسسات فاقد مجوز را اعلام کند و مأموریت خود را تمامشده بداند. این وزارتخانه باید یک فهرست بهروز، شفاف و قابلجستوجو از مؤسسات مجاز در اختیار خانوادهها قرار دهد. در سوی دیگر، صداوسیما نیز باید توضیح دهد آگهیهای آموزشی بر اساس چه ضوابطی پذیرفته میشوند و در صورت مشخصشدن فقدان مجوز، چه مسئولیتی متوجه بخش بازرگانی یا واحد پذیرش آگهی خواهد بود. این مطالبه به معنای محدودکردن فعالیت مؤسسات خصوصی نیست. اتفاقاً مؤسسهای که مجوز دارد و الزامات قانونی را رعایت میکند، بیش از همه از بازاری زیان میبیند که در آن مجموعه مجاز و غیرمجاز در یک قاب تبلیغاتی قرار میگیرند.
اول اعتماد خانوادهها را حفظ کنید
اگر برای پخش تبلیغ یک مؤسسه آموزشی، ارائه مجوز رسمی الزامی است، چگونه تبلیغ مجموعهای که از نظر آموزشوپرورش فاقد مجوز بوده، روی آنتن رفته است؟ صداوسیما باید درباره فرآیند پذیرش و راستیآزمایی این آگهیها توضیح دهد. آموزشوپرورش هم باید دسترسی عمومی به وضعیت مجوز مؤسسات را ساده و شفاف کند. خانوادهای که یک تبلیغ را از رسانه ملی میبیند، نباید بعد از پرداخت هزینه تازه نگران شود که آیا آن مؤسسه اساساً مجوز فعالیت داشته یا نه. اگر آنتن ملی قرار است اعتبار بسازد، اولین شرطش این است که پیش از تبلیغ، اعتبار آگهیدهنده را بررسی کند.
