آب رادیاتور تمام شده؟ این اتفاقات خطرناک در انتظار موتور خودرو است
رانندگی با خودرویی که مایع خنککننده کافی ندارد، میتواند در مدت کوتاهی باعث افزایش شدید دمای موتور و آسیب جدی به واشر سرسیلندر، سرسیلندر و حتی کل پیشرانه شود.
موتورهای احتراق داخلی برای تولید نیرو، فرآیند احتراق را در سیلندرها انجام میدهند و همین فرآیند حرارت بسیار زیادی ایجاد میکند. اگر این گرما بهدرستی کنترل نشود، دمای قطعات موتور بهسرعت افزایش پیدا کرده و میتواند موجب تغییر شکل یا آسیب جدی به اجزای پیشرانه شود.
وظیفه اصلی مایع خنککننده، جذب این حرارت و انتقال آن به خارج از موتور است. این مایع که معمولاً ترکیبی از آب مقطر و ضدیخ با نسبت مناسب است، در مجاری خنککننده بلوک موتور و سرسیلندر گردش میکند.
مایع خنککننده پس از جذب گرمای موتور توسط واترپمپ به سمت رادیاتور هدایت میشود. در رادیاتور نیز جریان هوای ایجادشده بر اثر حرکت خودرو و فعالیت فن، دمای مایع را کاهش میدهد و این مایع دوباره به سمت موتور بازمیگردد.
چرا موتور خودرو به مایع خنککننده نیاز دارد؟
قطعات مختلف موتور از آلیاژهایی مانند آلومینیوم و چدن ساخته شدهاند و هرکدام در برابر گرما رفتار متفاوتی دارند. سیستم خنککاری وظیفه دارد دمای موتور را در محدوده کاری مناسب نگه دارد تا قطعات بتوانند با فواصل دقیق و استاندارد در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
نبود مایع خنککننده باعث افزایش سریع دمای موتور میشود. علاوه بر انتقال حرارت، مواد موجود در ضدیخ نیز به جلوگیری از خوردگی، زنگزدگی و ایجاد رسوب در مجاری سیستم خنککاری کمک میکنند.
آب خالص در دمای صفر درجه سانتیگراد یخ میزند و در فشار معمولی در دمای ۱۰۰ درجه به جوش میآید، اما ترکیب مناسب آب و ضدیخ، نقطه انجماد را کاهش و نقطه جوش را افزایش میدهد. به این ترتیب، مایع خنککننده میتواند در شرایط کاری موتور، گرمای بیشتری را بدون تبدیل شدن سریع به بخار منتقل کند.
سیستم خنککاری همچنین به حفظ دمای مناسب روغن موتور کمک میکند. افزایش بیش از حد دمای پیشرانه میتواند موجب افت کیفیت روانکاری روغن و افزایش اصطکاک میان قطعات متحرک شود؛ موضوعی که در صورت ادامهدار شدن میتواند آسیبهای جدی به موتور وارد کند.
رانندگی بدون آب رادیاتور چه بلایی سر خودرو میآورد؟
حرکت با خودرویی که مایع خنککننده کافی ندارد، میتواند در مدت کوتاهی دمای پیشرانه را به محدوده خطرناک برساند. شدت خسارت نیز به میزان کمبود مایع، شرایط موتور و مدت زمان ادامه رانندگی بستگی دارد.
داغ شدن شدید سرسیلندر
یکی از نخستین بخشهایی که در اثر افزایش شدید دما در معرض آسیب قرار میگیرد، واشر سرسیلندر است. این قطعه وظیفه آببندی میان بلوک موتور و سرسیلندر را بر عهده دارد و از اختلاط گازهای احتراق، روغن و مایع خنککننده جلوگیری میکند.
حرارت بیش از حد میتواند باعث آسیب یا سوختن واشر سرسیلندر شود. ادامه رانندگی در چنین شرایطی ممکن است به تاب برداشتن سرسیلندر، بهویژه در موتورهایی با سرسیلندر آلومینیومی، منجر شود.
در موارد شدیدتر نیز احتمال ایجاد ترک در سرسیلندر یا حتی بلوک موتور وجود دارد و هزینه تعمیرات به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
احتمال گیرپاژ یا جام کردن موتور
یکی از جدیترین پیامدهای افزایش بیش از حد دمای موتور، گیرپاژ یا جام کردن پیشرانه است.
در دمای بسیار بالا، قطعاتی مانند پیستونها منبسط میشوند و همزمان ممکن است روغن موتور بخش قابل توجهی از توان روانکاری خود را از دست بدهد. افزایش اصطکاک میان پیستون و دیواره سیلندر در چنین شرایطی میتواند به آسیب شدید این قطعات و در موارد حاد، توقف موتور منجر شود.
در صورت ادامه کار موتور، قطعاتی مانند شاتون، میللنگ و بلوک نیز ممکن است آسیب ببینند.
آسیب به سایر قطعات موتور
افزایش بیش از حد دمای موتور میتواند بخشهای دیگری از خودرو را نیز تحت تأثیر قرار دهد. آسیب به سوپاپها، میلسوپاپ، قطعات پلاستیکی و سیمکشیهای اطراف موتور و همچنین خرابی توربوشارژر در خودروهای مجهز به سیستم توربو، از جمله پیامدهای احتمالی هستند.
در موارد شدید، موتور ممکن است به تعمیر اساسی یا حتی تعویض برخی قطعات اصلی نیاز پیدا کند.
چرا آب رادیاتور کم یا خالی میشود؟
سیستم خنککاری خودرو یک مدار بسته است؛ بنابراین کاهش مداوم سطح مایع خنککننده معمولاً نشانه وجود نشتی یا ایراد در یکی از اجزای این سیستم است.
پارگی جنتها و اتصالات
شلنگها و اتصالات سیستم خنککاری بهمرور زمان در معرض گرما و فشار قرار میگیرند و ممکن است فرسوده، خشک یا پاره شوند.
شل شدن بستها نیز میتواند موجب نشتی تدریجی یا خروج ناگهانی حجم زیادی از مایع خنککننده شود.
سوراخ شدن رادیاتور
رادیاتور نیز ممکن است در اثر پوسیدگی، ضربه، خوردگی یا آسیب به مخزنهای آن دچار نشتی شود. استفاده نامناسب از آب و بیتوجهی به ترکیب صحیح مایع خنککننده نیز میتواند احتمال خوردگی و رسوب در سیستم را افزایش دهد.
خرابی واترپمپ
واترپمپ وظیفه گردش مایع خنککننده در سیستم را بر عهده دارد. خرابی آببندی یا سایر اجزای آن میتواند باعث نشتی مایع شود.
در صورت آسیب دیدن پروانه واترپمپ نیز گردش مایع بهدرستی انجام نمیشود و دمای موتور افزایش پیدا میکند.
خرابی درپوش رادیاتور یا مخزن انبساط
درپوش رادیاتور و مخزن انبساط در تنظیم فشار سیستم خنککاری نقش دارند. اگر این بخشها نتوانند فشار مناسب را حفظ کنند، احتمال جوش آوردن مایع و خروج آن از سیستم افزایش پیدا میکند.
سوختن واشر سرسیلندر
گاهی کاهش مایع خنککننده به دلیل نشتی خارجی نیست و مشکل از داخل موتور ایجاد میشود. آسیب به واشر سرسیلندر یا وجود ترک در بخشهای داخلی میتواند باعث ورود مایع خنککننده به محفظه احتراق و خروج بخار سفید از اگزوز شود.
در برخی موارد نیز مایع خنککننده وارد مدار روغن میشود و با کاهش کیفیت روغن، آسیب بیشتری به موتور وارد میکند.
خرابی رادیاتور بخاری
رادیاتور بخاری که در بخش داخلی خودرو قرار دارد نیز ممکن است دچار نشتی شود. خیس شدن غیرعادی موکت داخل کابین و کاهش مایع خنککننده میتواند یکی از نشانههای این مشکل باشد.
هنگام بالا رفتن آمپر آب چه کاری انجام دهیم؟
کنترل منظم سطح مایع خنککننده در مخزن انبساط، بررسی شلنگها و اتصالات و توجه به نشانههای نشتی میتواند از بسیاری از خسارتهای سنگین جلوگیری کند.
مهمترین نکته، توجه به آمپر آب و هشدارهای مربوط به دمای موتور است. اگر دمای موتور به شکل غیرعادی بالا رفت، خودرو را در محلی امن متوقف و موتور را خاموش کنید.
همچنین تا زمانی که موتور و سیستم خنککاری کاملاً خنک نشده است، درب رادیاتور را باز نکنید؛ زیرا مایع و بخار تحت فشار میتواند باعث سوختگی شدید شود. ادامه رانندگی با موتور بیش از حد داغ نیز میتواند خسارتهای فنی بسیار سنگینی به همراه داشته باشد.
